Niềm vui tháng chạp
Không phải là loài cây chủ lực nhưng nhiều năm qua cây kiệu ở thôn Võ Thuận đã mang lại niềm hy vọng cho nhiều hộ gia đình. Có thể sinh trưởng tốt ở đồng đất kém hiệu quả, cây kiệu tận dụng được nhiều diện tích đất vùng gò đồi từng bị bỏ hoang.
“Chúng tôi cũng đã trồng sắn, trồng lạc, nhưng hiệu quả nhất vẫn là cây kiệu, đặc biệt là vào dịp Tết, nhu cầu tiêu thụ lớn nên giá cả luôn ổn định”, ông Dương Minh Kỷ, thôn Võ Thuận 3, chia sẻ.
Cánh đồng kiệu thôn Võ Thuận 3, xã Hoàn Lão vào mùa thu hoạch - Ảnh: N.M
Gia đình ông Kỷ trồng 2 sào, sau khi trừ chi phí, ông cho biết tiền lãi dao động khoảng 7-10 triệu đồng/sào tùy giá thị trường. Cây kiệu khá “dễ tính” và là món ăn đặc trưng trong dịp Tết nên đầu ra tương đối ổn định, hiếm khi rơi vào cảnh ế ẩm hay mất giá. Nhờ vậy, nhiều năm qua, cây kiệu vẫn bền bỉ góp phần mang lại nguồn thu đều đặn, giúp người nông dân yên tâm và làm ấm những khoảng trời tháng chạp.
Cánh đồng kiệu nằm thoai thoải giữa triền đồi được thu hoạch nhanh gọn nhờ sự chung tay của nhiều hộ gia đình. Thoăn thoắt rũ đất, cắt rễ kiệu bằng công cụ tự chế, bà Nguyễn Thị Thiên cho biết, thay vì thuê nhân công với mức khoảng 300 nghìn đồng/người/ngày, bà con cắt cử người hỗ trợ lẫn nhau. Hết ruộng nhà này lại sang ruộng nhà kia, cứ thế xoay vòng, vừa tiết kiệm chi phí, vừa thêm gắn kết nghĩa tình xóm thôn.
Các hộ gia đình luân phiên thu hoạch kiệu cùng nhau - Ảnh: N.M
Sáng tạo và cần mẫn, cả cánh đồng được thu hoạch “cuốn chiếu” phẳng phiu, đều tăm tắp. Những luống đất nâu mềm cũng sẵn sàng cho vụ mùa sau. Không chỉ có mùa màng bội thu, mà còn có cả sự sẻ chia gắn bó của những người nông dân cùng chung một cánh đồng.
Từ những lợi ích thiết thực mà loại cây nhỏ bé này mang lại, đến nay, riêng các thôn ở Võ Thuận đã phát triển được gần 30ha kiệu. Những triền đồi trước đây trồng hoa màu kém hiệu quả nay được phủ kín màu xanh của kiệu, tạo nên vùng sản xuất tập trung, thuận lợi cho chăm sóc và tiêu thụ.
Chị Dương Thị Hồng Mẫn, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Võ Thuận 2 cho biết, kiệu là một trong những cây trồng được thôn và xã lựa chọn trong định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng những năm gần đây. Thực tế cho thấy, đây là hướng đi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương; chi phí đầu tư không quá lớn, hiệu quả kinh tế tương đối ổn định.
Dư vị quê hương
Rời cánh đồng nắng gió, kiệu theo chân người về những gian bếp nhỏ. Cận Tết, trong khoảnh sân đầy nắng, bà Ngô Thị Lan, tổ dân phố 3, Đồng Hải, phường Đồng Hới vẫn miệt mài phơi và muối kiệu.
Bà Lan cho biết, bà làm kiệu quanh năm nhưng những ngày cận Tết là thời điểm bận rộn nhất. Kiệu sau khi thu mua được phân loại, cắt rễ, lột vỏ, rửa sạch rồi phơi se nắng trước khi muối. Công đoạn nào cũng đòi hỏi sự tỉ mỉ để củ kiệu giữ được độ trắng, giòn và vị cay dịu đặc trưng.
“Cực nhất là mấy ngày giáp Tết, làm không kịp nghỉ tay, nhưng vui vì đơn đặt hàng nhiều”, bà cười phấn khởi.
Dưa kiệu là món ăn quen thuộc nên hầu như nhà nào cũng tìm mua. Nhiều người còn đặt mua để mang từ Bắc vào Nam và gửi sang nước ngoài cho người thân.
“Có người nói với tôi rằng, mỗi lần mở hũ kiệu, ăn miếng kiệu giòn cay là thấy quê nhà như ở rất gần”, bà Lan chia sẻ.
Hành trình cây kiệu từ ruộng đồng nắng gió đến mâm cỗ ngày Tết - Ảnh: N.M
Chị Nguyễn Thị Thùy Trang, hiện sinh sống tại Cộng hòa Liên bang Đức cho biết năm nào trong những món quà gia đình chị gửi sang cũng có hũ kiệu quê.
“Ở bên này vẫn có thể mua nhiều thực phẩm châu Á, nhưng vị kiệu nhà mình thì không đâu có được. Mỗi lần mở hũ kiệu là thấy Tết như ùa về, nỗi nhớ quê cũng vơi đi phần nào”, chị chia sẻ.
Dưa kiệu không cầu kỳ nhưng lại đặc biệt hài hòa khi dùng cùng thịt mỡ, bánh chưng, giúp bữa cơm ngày Tết thêm đậm đà hương vị. Với nhiều gia đình, mâm cỗ xuân có thể đổi thay theo thời gian, nhưng hũ dưa kiệu thì năm nào cũng hiện diện. Thiếu đi vị cay nồng, chua ngọt ấy, dường như Tết cũng vơi đi chút tròn đầy.
Từ những cánh đồng quê đầy nắng gió đến căn bếp nhỏ và những xứ sở xa xôi, hành trình của củ kiệu không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế, mà còn chở theo cả tình thân và ký ức, để dù ở đâu vẫn có thể tìm thấy một phần quê hương trong vị rất đỗi thân quen.
Diệp Đồng