Hương Tết từ làng bánh tráng Thuận Hưng hơn 200 năm tuổi

4 giờ trướcBài gốc

Giữ "linh hồn" bánh tráng

Từ tờ mờ sáng, người làm bột, người rửa khay, nạo dừa, phơi bánh… tất cả nhịp nhàng, khẩn trương, tạo nên không khí lao động hối hả nhưng quen thuộc của một làng nghề hơn 200 năm tuổi đang vào vụ cao điểm.

Làng nghề bánh tráng Thuận Hưng nằm trên địa bàn phường Thuận Hưng, cách trung tâm thành phố Cần Thơ 1 tiếng đồng hồ di chuyển. Đặt chân đến làng nghề bánh tráng Thuận Hưng, mùi thơm của bột gạo, bánh tráng dừa lan tỏa khắp nơi khiến bất cứ ai cũng muốn thưởng thức. Ở đây, bánh tráng không chỉ là món ăn, mà còn là niềm tự hào, là câu chuyện của xóm làng.

Hương Tết từ làng bánh tráng Thuận Hưng

Bánh tráng Thuận Hưng có hương vị riêng, không trộn lẫn với bất cứ nơi nào khác. Làng nghề hiện sản xuất nhiều loại như bánh mặn, bánh lạt, bánh nem, bánh dừa, bánh tráng ngọt… với nhiều kích cỡ khác nhau để phục vụ nhu cầu thị trường.

Đang miệt mài canh nồi đường thốt nốt, chị Văn Thị Thơ, chủ cơ sở bánh tráng gia truyền Út Thơ (khu vực Tân Phú, phường Thuận Hưng) cho biết, khâu làm bột chính là “linh hồn” quyết định chất lượng bánh. Gạo phải được chọn kỹ, xay mịn, pha trộn cùng dừa và đường thốt nốt theo tỷ lệ chuẩn để tạo nên hương vị mềm, dẻo, thơm đặc trưng.

Những mẻ bánh được tráng đều tay, nướng giòn, giữ vị ngọt thanh, trở thành dấu ấn riêng của bánh tráng Thuận Hưng. Theo chị Thơ, vào dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu thị trường tăng mạnh nhưng gia đình không làm dàn trải mà chỉ tập trung hai sản phẩm chủ lực là bánh tráng dừa và bánh tráng ngọt - những loại bánh truyền thống được người tiêu dùng ưa chuộng nhất.

Không khí lao động hối hả nhưng quen thuộc của một làng nghề hơn 200 năm tuổi đang vào vụ cao điểm

Hiện sản phẩm của cơ sở đã được chứng nhận OCOP, song chưa chính thức vào hệ thống siêu thị. Thời gian tới, gia đình định hướng vừa giữ chất lượng truyền thống, vừa đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, tham gia hội chợ, lễ hội, các chương trình xúc tiến thương mại để mở rộng đầu ra.

Nghề bánh tráng ở gia đình chị Thơ đã trải qua ba thế hệ, từ bà ngoại chồng, đến mẹ chồng và nay là chị tiếp nối. Hai con của chị hiện còn đi học, chỉ phụ giúp khi rảnh rỗi.

Từ nay đến Tết, cơ sở phải tăng nhân công để kịp đơn hàng. Ngày thường, hai vợ chồng đảm nhiệm chính, nhưng cao điểm Tết phải thuê thêm 3-4 lao động. Sản lượng được tính theo “thiên” (1.000 bánh), bánh tráng ngọt có thể đạt khoảng 6 thiên/ngày, bánh tráng dừa hơn 2 thiên/ngày. Trung bình, sau khi trừ chi phí, mỗi ngày cơ sở thu lợi khoảng 1 triệu đồng, tuy nhiên con số này phụ thuộc nhiều vào thời tiết.

Nhịp lao động hối hả mùa Tết

Giữa những đổi thay của thị trường, cơ sở Út Thơ cũng như nhiều hộ dân làng nghề Thuận Hưng vẫn chọn cách đi chậm mà chắc, giữ hương vị truyền thống, làm ra từng tấm bánh bằng sự cẩn trọng và tâm huyết, để bánh tráng quê nhà không chỉ có mặt trên mâm cỗ ngày Tết mà còn đi xa hơn trên hành trình hội nhập.

Chị Thơ cho biết, khâu làm bột quyết định trực tiếp đến chất lượng bánh tráng. Bột phải đạt độ dai thì khi tráng bánh mới không bị rách, giữ được độ dẻo và ngon. Dù khu vực Thuận Hưng có nhiều loại bánh tráng khác nhau, gia đình chị chỉ tập trung sản xuất hai loại là bánh tráng dừa và bánh tráng ngọt để đảm bảo kịp tiến độ và giữ chất lượng.

Tại khu vực Tân Phú, phường Thuận Hưng, các lò bánh tráng hoạt động tất bật mỗi ngày, đặc biệt nhộn nhịp khi Tết đến gần. Giữa nhịp sống hiện đại, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng với tuổi đời hơn 200 năm vẫn được gìn giữ và tiếp nối bằng đôi tay cần mẫn của nhiều thế hệ người dân địa phương.

Gắn bó với nghề hơn 20 năm, ông Biện Văn Còn (50 tuổi), lao động làm công tại một lò bánh tráng cho biết, công việc tuy thầm lặng nhưng rất quan trọng. Ngày làm việc bắt đầu từ khoảng 4 giờ sáng, khi bột vừa xay xong, bánh còn ướt được đem rửa, phơi tùy điều kiện thời tiết. Công việc kéo dài đến 4-5 giờ chiều, gần như không có ngày nghỉ trong cao điểm Tết.

Ông Còn cho biết, công đoạn rửa vỉ phải được làm thật sạch để khi tráng bánh không bị dơ, không làm sậm màu bánh. Từ nay đến Tết, các lò bánh tráng hầu như ngày nào cũng sản xuất để kịp đơn hàng. Ngoài lúc cao điểm này, việc tráng bánh thường gián đoạn hơn vào các tháng trước hoặc sau Tết.

Làng nghề bánh tráng Thuận Hưng nằm trên địa bàn phường Thuận Hưng, cách trung tâm thành phố Cần Thơ 1 giờ di chuyển

Không ít hộ gia đình tại Thuận Hưng duy trì nghề qua nhiều thế hệ. Anh Trần Thanh Tâm (37 tuổi, khu vực Tân Phú) cho biết, gia đình anh đã ba đời gắn bó với nghề bánh tráng. Trước đây, mọi công đoạn đều tráng tay thủ công, năng suất thấp, rất vất vả. Vài năm gần đây, các hộ bắt đầu đầu tư máy tráng bánh, giúp sản lượng tăng, bánh đều hơn.

Gia đình anh Tâm đầu tư máy tráng bánh gần ba năm nay, mỗi máy trị giá hơn 100 triệu đồng, chưa kể các thiết bị phụ trợ. Tuy máy móc hỗ trợ nhiều, nhưng theo anh, khâu làm bột vẫn quyết định chất lượng bánh. Bột, nước cốt, đường phải canh chuẩn, chỉ cần sai là bánh hư ngay.

Hiện cơ sở của anh duy trì khoảng 6 lao động, làm việc gần như quanh năm. Vào dịp Tết Nguyên đán, các sản phẩm bánh tráng luôn tiêu thụ mạnh, đặc biệt là bánh tráng nhúng phục vụ nhu cầu cuốn thịt, cuốn cá. Bên cạnh đó, bánh tráng ngọt và bánh tráng dừa được tiêu thụ quanh năm do được sản xuất thường xuyên, trung bình mỗi tháng khoảng 20 ngày. Riêng dịp Tết, các cơ sở phải sản xuất liên tục, tăng công suất nhưng vẫn không đủ hàng giao cho khách.

Theo thống kê, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng hiện còn khoảng 58 hộ sản xuất thường xuyên. Gần Tết, số hộ tham gia tăng lên gần 200, song vẫn giảm nhiều so với trước đây. Nguyên nhân chủ yếu do lao động lớn tuổi dần, nghề vất vả, thu nhập không cao bằng các ngành nghề khác nên nhiều hộ đã ngưng sản xuất, con em chuyển sang làm công ty.

Từ tờ mờ sáng đến chiều muộn, mỗi hộ sản xuất đều bận rộn với công việc của mình để kịp giao bánh cho đối tác

Bà Nguyễn Thị Thanh Cảnh, Phó Bí thư Chi bộ khu vực Tân Phú cho biết, mỗi lò bánh hiện tạo việc làm cho khoảng 4-6 lao động. Sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết, chủ yếu làm vào mùa nắng; trung bình mỗi tháng chỉ sản xuất khoảng 10-15 ngày, riêng dịp Tết thì làm liên tục. Các sản phẩm tiêu thụ mạnh là bánh nhúng, bánh dừa, bánh tráng ngọt, trong đó bánh nhúng là mặt hàng chủ lực dịp Tết.

Sản phẩm hiện chủ yếu được thương lái đến tận lò thu mua, phân phối đi các chợ trong và ngoài thành phố. Tuy nhiên, do bánh tráng không để được lâu, việc sản xuất hoàn toàn phụ thuộc vào đầu ra thị trường.

Hiện làng nghề có một số sản phẩm đạt OCOP 3 sao, song phần lớn các hộ vẫn sản xuất thủ công, quy mô nhỏ lẻ. Người dân mong muốn tiếp tục được hỗ trợ quảng bá, kết nối thị trường để giữ vững niềm tin của người tiêu dùng.

Bà Cảnh cho biết, dịp Tết các hộ trong làng nghề đều sản xuất xuyên suốt, tuy nhiên sản lượng phụ thuộc vào đầu ra thị trường. Do bánh tráng không để được lâu, bánh mới tráng luôn ngon hơn nên việc sản xuất phải linh hoạt theo khả năng tiêu thụ.

Hướng đến phát triển bền vững

Nhiều hộ gia đình ở Thuận Hưng vẫn duy trì nghề qua nhiều thế hệ

Để làng nghề bánh tráng Thuận Hưng phát triển bền vững, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế, xã hội, phường Thuận Hưng đang tạo điều kiện để các hộ dân, cơ sở sản xuất trong làng nghề được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư trang thiết bị, từng bước nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế, hướng đến phát triển bền vững. Cùng với đó, tăng cường phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề nhằm nâng cao tay nghề, cải tiến quy trình sản xuất, góp phần nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm bánh tráng truyền thống.

Ông Lê Đức Toàn, Bí thư phường Thuận Hưng cho biết, thời gian tới chính quyền địa phương sẽ tiếp tục chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể đồng hành, hỗ trợ các hộ sản xuất, kinh doanh làng nghề, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động mua bán, tiêu thụ sản phẩm.

"Trọng tâm là tăng cường kết nối thị trường đầu ra, giới thiệu các đơn vị thu mua, phân phối; đồng thời tạo điều kiện cho các hộ dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm bánh tráng Thuận Hưng", ông Toàn nhấn mạnh.

Thông qua các giải pháp đồng bộ, địa phương kỳ vọng làng nghề bánh tráng Thuận Hưng không chỉ được gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống, mà còn từng bước phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy kinh tế địa phương trong thời gian tới.

Làng nghề bánh tráng Thuận Hưng được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia năm 2023, mở ra thêm cơ hội quảng bá và phát triển. Trải qua hơn hai thế kỷ, làng nghề vẫn bền bỉ tồn tại giữa nhiều biến động của thị trường. Những chiếc bánh không chỉ lưu giữ ký ức quê nhà mà đang từng bước vươn xa, khẳng định giá trị của một làng nghề di sản trong xã hội hiện đại.

Phạm Hải/VOV-ĐBSCL

Nguồn VOV : https://vov.vn/xa-hoi/huong-tet-tu-lang-banh-trang-thuan-hung-hon-200-nam-tuoi-post1261684.vov