Bóng đá hiện đại đang thu hẹp khoảng cách trình độ các đội bóng, công nghệ hiện đại cũng làm thay đổi cách chuẩn bị chiến thuật và phương án tiếp cận của các đội bóng, thế nên World Cup 2026 được trông chờ sẽ trao cơ hội cho những ứng viên "hạng nhì" như Bồ Đào Nha, Hà Lan hay Croatia.
Chen chân vào "Big 8"
Suốt gần một thế kỷ tồn tại của World Cup, chiếc cúp vàng danh giá nhất hành tinh dường như là "tài sản riêng" của một nhóm rất nhỏ. Kể cả khi World Cup mở rộng đến 48 đội so với thuở ban sơ từ 13-16 đội, chỉ có 8 đội tuyển từng bước lên đỉnh thế giới gồm Brazil, Đức, Ý, Argentina, Pháp, Uruguay, Anh và Tây Ban Nha. Trong khi hàng chục nền bóng đá khác đã sản sinh những thế hệ cầu thủ xuất sắc, khoảng cách cuối cùng giữa "ứng viên" và "nhà vô địch" vẫn rất khó vượt qua.
Tuy nhiên, World Cup 2026 có thể mang đến một bước ngoặt đáng chú ý. Thể thức mở rộng lên 48 đội, số trận đấu tăng mạnh cùng sự phát triển của khoa học dữ liệu, công nghệ phân tích chiến thuật và toàn cầu hóa bóng đá đang làm thay đổi cán cân quyền lực vốn tồn tại nhiều thập niên. Câu hỏi được đặt ra là liệu thế giới có sắp chứng kiến một nhà vô địch mới?
Brazil dẫn đầu với 5 lần vô địch, tiếp theo là Đức và Ý với 4 danh hiệu, Argentina 3 lần đăng quang, trong khi Uruguay, Pháp, Anh và Tây Ban Nha chia nhau phần còn lại. Sự thống trị ấy không phải ngẫu nhiên. Các quốc gia này sở hữu hệ thống đào tạo hoàn chỉnh, giải vô địch quốc gia phát triển, nguồn lực tài chính dồi dào và đặc biệt là kinh nghiệm chinh phục các giải đấu lớn.
Nhìn vào các kỳ World Cup gần đây, nhóm "cựu vương" vẫn duy trì vị thế áp đảo. Bốn đội góp mặt ở bán kết World Cup 2022 gồm Argentina, Pháp, Croatia và Morocco, trong đó 2 đội vào chung kết đều là những nhà vô địch thế giới. Trước đó, Pháp vô địch năm 2018, Đức đăng quang năm 2014 và Tây Ban Nha thống trị năm 2010.
Điều đó cho thấy bóng đá hiện đại dẫu có nhiều thay đổi, các cường quốc truyền thống vẫn giữ lợi thế đáng kể về chiều sâu lực lượng và khả năng duy trì đẳng cấp qua nhiều thế hệ. Thực tế này hoàn toàn không thể phủ nhận dù thực trạng hiện nay cũng đang cho thấy khoảng cách từng rất lớn giữa các "ông lớn" và phần còn lại không còn rõ rệt như xưa.
Nếu ở thập niên 1980 hay 1990, những trận thắng cách biệt 4-5 bàn của các cường quốc trước các đội bóng nhỏ là khá phổ biến thì ngày nay, tỉ số ấy ngày càng hiếm. Nhiều đội tuyển ngoài nhóm tinh hoa đã đủ khả năng cạnh tranh sòng phẳng bằng hệ thống chiến thuật hiện đại, khả năng tổ chức phòng ngự khoa học và sự chuẩn bị kỹ lưỡng dựa trên dữ liệu.
Nói cách khác, quyền lực của "Big 8" chưa biến mất nhưng đang bị thách thức nhiều hơn bao giờ hết.
Hà Lan mơ viết lại lịch sưẢ̉nh: fifa.com
Những kẻ thách thức
Trong nhóm các đội tuyển chưa từng vô địch World Cup, Bồ Đào Nha và Hà Lan thường được nhắc đến đầu tiên.
Hà Lan từng 3 lần vào chung kết nhưng đều thất bại. Nền bóng đá này liên tục sản sinh các thế hệ cầu thủ tài năng và sở hữu một trong những trường phái chiến thuật có ảnh hưởng nhất thế giới. Dù chưa tái xuất hiện một ngôi sao tầm cỡ Johan Cruyff hay "thế hệ vàng" năm 2010, Hà Lan vẫn luôn được đánh giá là ứng viên có khả năng tiến sâu ở mọi giải đấu lớn.
Bồ Đào Nha cũng bước vào giai đoạn chuyển giao đáng chú ý. Sau thời kỳ đỉnh cao của Cristiano Ronaldo, đội bóng này vẫn sở hữu lực lượng rất chất lượng với nhiều cầu thủ đang thi đấu tại các CLB hàng đầu châu Âu. Thành công tại Euro 2016 và UEFA Nations League cho thấy họ đã học được cách chiến thắng ở những thời khắc quyết định.
Croatia là trường hợp đặc biệt. Quốc gia chỉ hơn 3 triệu dân này vào chung kết World Cup 2018 và đứng thứ ba tại World Cup 2022. Thành tích ấy chứng minh rằng quy mô dân số không còn là yếu tố quyết định trong bóng đá hiện đại. Với hệ thống đào tạo hiệu quả và bản sắc thi đấu rõ ràng, Croatia đã trở thành một thế lực thực sự.
Bỉ từng sở hữu "thế hệ vàng" kéo dài gần một thập niên nhưng chưa thể chạm tay vào cúp vàng. Dù nhiều trụ cột đã bước qua đỉnh cao phong độ, nền tảng đào tạo trẻ của Bỉ vẫn tiếp tục cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho đội tuyển quốc gia.
Colombia cũng là cái tên đáng chú ý, góp phần làm thay đổi cách nhìn nhận bóng đá Nam Mỹ chỉ là cuộc chơi riêng của Brazil và Argentina. Colombia đang sở hữu một thế hệ cầu thủ giàu kỹ thuật, giàu tốc độ và có kinh nghiệm thi đấu quốc tế ngày càng dày dạn.
Tuyển Bồ Đào Nha có lực lượng rất chất lượng với nhiều cầu thủ đang thi đấu tại các CLB hàng đầu châu Âu như Vitinha (23 - vô địch Champions League cùng PSG) và Bruno Fernandes (8, đội trưởng Man United) Ảnh: AP
World Cup 2026 chờ nhà vô địch mới
Thể thức 48 đội mang đến nhiều cơ hội hơn cho các nền bóng đá đang phát triển. Nhiều đội tuyển lần đầu góp mặt hoặc ít khi, thậm chí chưa từng dự World Cup, sẽ được trải nghiệm sân chơi lớn nhất hành tinh, qua đó tích lũy kinh nghiệm cho tương lai.
Tại World Cup 2022, Morocco trở thành đội tuyển châu Phi đầu tiên trong lịch sử lọt vào bán kết. Thành tích ấy không đến từ may mắn bởi đội bóng Bắc Phi xây dựng dựa vào bộ khung những cầu thủ thi đấu ở các giải hàng đầu châu Âu. Họ lần lượt vượt qua Bỉ, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha trước khi dừng bước trước Pháp ở bán kết.
Thành công của Morocco phản ánh xu hướng mới trong bóng đá hiện đại. Nhờ công nghệ phân tích dữ liệu, video chiến thuật, trí tuệ nhân tạo và mạng lưới tuyển trạch toàn cầu, khoảng cách thông tin giữa các đội tuyển đã thu hẹp đáng kể.
Một nhà vô địch không chỉ cần chất lượng đội hình mà còn phải duy trì phong độ cao trong suốt hơn một tháng thi đấu và xử lý tốt áp lực tâm lý ở các trận cầu quyết định. Đó vẫn là lợi thế mà các cựu vương đang nắm giữ.
Dẫu vậy, World Cup 2026 có thể là giải đấu chứng kiến sự cạnh tranh cởi mở nhất trong nhiều năm qua. Những đội bóng như Bồ Đào Nha, Hà Lan, Croatia hay Morocco không còn được xem là "ngựa ô" mà đủ sức trở thành những ứng viên thực sự.
ĐỒNG HÀNH VỚI CHIẾN DỊCH TRUYỀN THÔNG WORLD CUP 2026 - BÁO NGƯỜI LAO ĐỘNG:
Đào Tùng