Hương vị Tết ngọt ngào ở làng nghề truyền thống hơn 60 năm tuổi

5 giờ trướcBài gốc

Hương vị không thể thiếu trong dịp Tết

Theo người dân xã Nghĩa Hưng, nghề làm mật mía ở làng Găng có truyền thống từ lâu đời. Đến xã Nghĩa Hưng chúng ta bắt gặp những cánh đồng mía bát ngát, xanh rì - đây là nguyên liệu để người dân nơi đây làm mật mía. Vào khoảng giữa tháng 10 Âm lịch, khi cây mía đã tích đủ lượng đường cần thiết, người dân xã Nghĩa Hưng bắt đầu thu hoạch để bán cho các cơ sở sản xuất mật.

Cánh đồng mía nguyên liệu tự nhiên ở xã Nghĩa Hưng.

Mật mía được xem là loại gia vị truyền thống, được người dân sử dụng từ ngàn xưa. Đặc biệt vào những dịp lễ Tết, nhiều địa phương có tập quán dùng mật mía để nấu chè, nấu kẹo, nấu bánh... Mật mía trong Đông Y còn là một vị thuốc lành tính chữa nhiều bệnh, đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp và tiêu hóa.

So với làm các cây trồng khác thì giá trị kinh tế từ nấu mật mía cao hơn nhiều. Người dân nơi đây cho biết, mật mía muốn ngon thì tất cả các công đoạn đều phải làm thật cận thận. Cây mía cũng được lựa chọn tỉ mỉ, không bị sâu bệnh, đủ độ già. Sau đó là công đoạn ép mía bằng máy, tiến hành lọc qua 3 lần để có nước cốt mía trong, sạch. Việc sử dụng máy ép giúp tăng năng suất ép, lấy triệt để lượng nước đường trong thân mía và giảm tối đa sức lao động cũng như nhân công. Nước mía sau đó sẽ được đưa lên bếp nấu.

Đây là công việc tiêu tốn nhiều sức lực và đòi hỏi sự nhẫn nại cao.

Thay vì sử dụng các chảo gang đơn lẻ như trước đây để nấu mật, người dân làng Găng đã chế tạo hệ thống bếp lò có thể đặt 5 chảo mật nấu đồng thời. "Bắt đầu từ cuối tháng 10 các gia đình trong làng bắt đầu làm mật. Từ thời điểm này trở đi, hầu hết các gia đình trong làng đều đỏ lửa, nấu mật mía từ sáng đến tối. Để sản xuất ra mật mía, phải trải qua rất nhiều công đoạn, từ thu hoạch nguyên liệu ngoài ruộng về, tuốt vỏ, ép nước mía, nấu cô đặc và chắt lọc mật... Trung bình mỗi ngày, gia đình tôi nấu được 4 đến 5 thùng phi mật. Những ngày gần Tết chúng tôi đẩy số lượng lên để đáp ứng nhu cầu thị trường", ông Trần Văn Hùng – hộ sản xuất mật mía cho biết.

Quy trình nấu mật mía ở làng Găng.

Đối với việc sản xuất mật mía, việc duy trì lửa để đảm bảo nhiệt độ trên lò hết sức quan trọng. Mỗi mẻ mật sẽ được nấu trong khoảng thời gian 1,5 tiếng. Trong thời gian ấy, những người thợ phải liên tục bổ sung chất đốt và duy trì nhiệt độ của bếp. Đây là công việc tiêu tốn nhiều sức lực và đòi hỏi sự nhẫn nại cao.

Để có mật ngon chất lượng, người thợ phải túc trực thường xuyên để đốt lửa lò. Nếu để lửa quá to mật sẽ bị trào ra và cháy, có màu đen không ngon, không bắt mắt. Nếu lửa nhỏ quá thì sẽ tốn rất nhiều thời gian. Mật sánh mịn, đặc, thơm, có màu vàng cánh dán mới đảm bảo chất lượng. Khi nước mía đã được cô đặc thành mật, việc vớt bọt sẽ được thực hiện thêm một lần nữa trước khi để nguội, cho vào các thùng phi để bảo quản. Công đoạn lọc cặn vẫn tiếp tục được thực hiện trong quá trình bảo quản mật để đảm bảo hàng cung cấp cho thị trường chất lượng tốt nhất, màu sắc đẹp nhất. Giá mật mía Làng Găng dao động khoảng 50.000 - 70.000 đồng /lít (hoặc 1kg). Vào những ngày cận Tết giá mật mía có thể nhỉnh hơn một chút so với ngày bình thường.

Giữ gìn và phát triển thương hiệu

Sinh ra và lớn lên ở vùng trồng mía, anh Phạm Quang Yên, SN 1982, trú tại xã Nghĩa Hưng luôn đau đáu về nghề truyền thống ông cha để lại. Mặc dù có công việc ổn định là chủ thầu xây dựng nhưng người đàn ông này luôn muốn tìm một hướng đi để nâng cao giá trị sản phẩm truyền thống quê hương. Để tiếp nối nghề truyền thống cha ông, anh Yên bàn với vợ là chị Trần Thị Hằng bỏ công việc điều dưỡng ở bệnh viện về mở xưởng sản xuất đường phên, đường phèn,…

Theo anh Yên công việc khá vất vả nhưng cảm thấy vui vì phát triển được nghề truyền thống của quê hương. Khu xưởng của vợ chồng anh Yên rộng hàng nghìn mét vuông. Gia đình anh trồng khoảng 4 hecta mía, ngoài ra anh còn thu mua thêm mía của người dân trong vùng đưa về nấu mật. Trung bình, một mẻ hơn 20 lít mật cho ra khoảng 20 kg đường phên thành phẩm. Mỗi ngày, cơ sở của anh Yên nấu chừng 300 kg mật. Công việc bắt đầu từ 6h sáng, nghỉ trưa 2 tiếng rồi tiếp tục làm đến 17h.

Mật mía làng Găng hương vị không thể thiếu trong Tết cổ truyền.

Không chỉ làm đường phên, cơ sở sản xuất của anh Yên còn sản xuất đường phèn - loại giá trị nhất. Đường phèn được nấu từ mật mía, sau đó để vào thùng phuy inox 6-7 tháng, khi lấy mật ra thì đường kết tinh lại, tạo thành những tảng phèn. Dưới đáy là đường cát kết tinh tự nhiên. Loại đường này thường dùng để làm siro, ngâm mật ong, ngâm với hoa quả làm thuốc chữa ho... Mỗi năm cơ sở anh sản xuất khoảng 3 - 4 tấn đường phèn, giá 150.000 - 160.000đồng/kg. Mỗi năm trừ các chi phí gia đình anh Yên có doanh thu hàng trăm triệu đồng.

Gia đình ông Trần Văn Sáng, trú tại xóm Xuân Lam, xã Nghĩa Hưng trồng hơn 5ha mía nên đủ nguyên liệu sản xuất quanh năm không cần mua thêm ở ngoài. Ngoài sản xuất mật mía, gia đình ông còn sản xuất thêm đường phên. Để nâng cao chất lượng sản phẩm, ông đầu tư thiết bị inox và máy móc mới, giúp đường phên sạch, thơm, đạt yêu cầu vệ sinh. "Trước đó, nghề này cũng mai một dần vì thị trường thu hẹp, sản phẩm mang tính truyền thống khó cạnh tranh, nhiều gia đình đã chuyển sang nghề khác có thu nhập hơn. Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, nhu cầu sử dụng đường phên, đường phèn cao nên người dân trong xã quay trở lại với nghề này. Để nâng cao chất lượng sản phẩm chúng tôi đầu tư máy móc hiện đại để sản xuất", ông Sáng cho biết.

Đường phên làm từ mật mía cũng đưa lại giá trị kinh tế cao.

Ở Nghĩa Hưng hiện nay có hàng trăm hộ dân làm nghề mật mía, ngoài việc đem lại thu nhập ổn định cho gia đình, mỗi hộ làm nghề còn tạo việc làm cho 5 - 7 lao động dôi dư, góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế địa phương. Để thích ứng trong điều kiện dịch bệnh, ngoài các mối hàng đã có từ trước, người dân làng nghề còn bán hàng qua mạng xã hội Facebook, Zalo và hàng được chuyển qua các dịch vụ vận tải hàng hóa. Không chỉ đẩy mạnh sản xuất, thời gian qua, chính quyền địa phương và HTX làng nghề đẩy mạnh việc quảng bá thương hiệu cũng như tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm, giúp người dân làng nghề tăng thêm thu nhập.

Nâng hạng sản phẩm lên OCOP 4 sao

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Đinh Thế Hiển - Trưởng phòng Kinh tế xã Nghĩa Hưng cho biết, bên cạnh nghề trồng lúa, nấu mật mía và làm đường phên mang lại thu nhập khá cho người dân, trở thành một hướng đi mới, sinh kế bền vững. Hiện tại, có một số sản phẩm mật mía của Nghĩa Hưng đã đạt chuẩn OCOP 3 sao. Địa phương sẽ xây dựng đề án nâng hạng sản phẩm lên OCOP 4 sao, đồng thời quy hoạch vùng nguyên liệu mía cho làng nghề, đảm bảo chất lượng mật luôn sạch và ổn định. Chính quyền địa phương luôn nhắc nhở các gia đình chú trọng chất lượng, giữ gìn thương hiệu vốn có của mật mía làng Găng.

Hà Thị Hằng

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/huong-vi-tet-ngot-ngao-o-lang-nghe-truyen-thong-hon-60-nam-tuoi-204260210164451784.htm