Indonesia 'tuýt còi' dự án thủy điện 'khủng' do Trung Quốc đầu tư

3 giờ trướcBài gốc

Sau các trận lũ và sạt lở nghiêm trọng tại Sumatra vào tháng 11-2025, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng, chính phủ Indonesia đã siết chặt quản lý tài nguyên rừng, thu hồi giấy phép của hàng loạt dự án "gây tổn hại hệ sinh thái".

Trong số đó có dự án thủy điện Batang Toru, với vốn đầu tư 1,67 tỉ USD, do công ty North Sumatera Hydro Energy (NSHE) phát triển với nguồn vốn và đối tác chủ chốt từ Trung Quốc - theo tờ South China Morning Post.

Dự án thủy điện Batang Toru tại đảo Sumatra làm dấy lên lo ngại từ các tổ chức bảo vệ môi trường Indonesia. Ảnh: Handout

Quyết định dưới thời chính quyền Tổng thống Prabowo Subianto được coi là bước siết chặt pháp luật môi trường mạnh mẽ nhất từ trước tới nay tại quốc đảo này.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ngày 22-1, Tổng thống Prabowo Subianto đã nhắc đến quyết định thu hồi giấy phép của hàng loạt doanh nghiệp, coi đây là động thái thực thi pháp luật mạnh mẽ, mang tính dấu ấn của chính phủ trong việc siết chặt quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Ngày 20-1, chính phủ Indonesia thu hồi giấy phép của 28 doanh nghiệp được giao quản lý sử dụng tổng diện tích hơn 1,01 triệu ha đất rừng. Việc kiểm tra do Lực lượng chuyên trách Quản lý rừng của Indonesia thực hiện tại các tỉnh Aceh, Bắc Sumatra và Tây Sumatra.

Bộ Môi trường Indonesia đồng thời khởi kiện NSHE cùng 5 công ty khác, yêu cầu bồi thường hơn 2,2 tỉ USD vì gây thiệt hại hơn 2.500 ha đất. Bộ trưởng Môi trường Indonesia Hanif Faisol Nurofiq khẳng định nguyên tắc "người gây hại phải trả giá", yêu cầu doanh nghiệp phục hồi hệ sinh thái đã bị tàn phá.

Phía Trung Quốc lên tiếng

Dự án thủy điện Batang Toru công suất 510 MW được triển khai từ năm 2016, từng được cựu Tổng thống Joko Widodo đưa vào danh sách dự án chiến lược quốc gia.

Tuy nhiên, dự án này vấp phải phản đối kéo dài do nguy cơ đe dọa môi trường sống của loài đười ươi Tapanuli cực kỳ nguy cấp, hiện chỉ còn dưới 800 cá thể trong tự nhiên.

Các tổ chức môi trường cảnh báo dự án thủy điện Batang Toru đe dọa môi trường sống của loài đười ươi Tapanuli đang cực kỳ nguy cấp. Ảnh: Shutterstock

Năm 2019, Ngân hàng Trung Quốc đã rút khỏi dự án sau áp lực từ các tổ chức môi trường. Dù vậy, công trình vẫn tiếp tục được triển khai và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2025 trước khi vướng quyết định thu hồi giấy phép.

Các tổ chức như Satya Bumi cho biết hơn 535 ha rừng đã bị san ủi giai đoạn 2017–2024. Diễn đàn Môi trường Indonesia (Walhi) cảnh báo khu vực xây dựng dự án nằm trên địa hình dốc, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao, đồng thời thuộc vùng có hoạt động địa chất phức tạp, dễ xảy ra động đất.

Trong khi đó, phía Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc vi phạm. Tổng lãnh sự Trung Quốc tại Medan, thủ phủ tỉnh Bắc Sumatra, ông Huang He, khẳng định dự án được triển khai đúng quy định pháp luật Indonesia, đồng thời nhấn mạnh công trình có vai trò quan trọng đối với nhu cầu năng lượng và phát triển kinh tế địa phương - theo hãng tin Antara.

Nhà dân tại khu vực Batang Toru bị tàn phá sau trận lũ lụt nghiêm trọng năm 2025. Ảnh: AP

NSHE đã nộp đơn đề nghị kiểm toán lại dự án. Nếu đáp ứng yêu cầu khôi phục hệ sinh thái với mức bù đắp tương đương 120% diện tích bị ảnh hưởng, chính phủ Indonesia sẽ xem xét khả năng cấp lại giấy phép.

Trong trường hợp thuận lợi, nhà máy có thể đi vào vận hành từ tháng 10-2026.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng dự án khó bị hủy bỏ hoàn toàn mà có thể tiếp tục dưới hình thức chuyển giao cho chủ đầu tư khác, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tại Indonesia vẫn tăng cao.

Nhà xã hội học Jannus Siahaan, chuyên gia quan sát môi trường thuộc ĐH Padjadjaran (Indonesia) nhận định việc thu hồi giấy phép như trên giống như "quả bom chính sách" phản ánh quyết định mang tính chính trị – chiến lược, đồng thời gửi thông điệp rằng các dự án gắn mác "xanh" vẫn có thể bị xử lý nếu gây tổn hại môi trường.

Tuy vậy, cách thức thu hồi giấy phép khiến giới đầu tư lo ngại. Nhiều quan chức các cơ quan quản lý năng lượng Indonesia cho biết họ không được thông báo đầy đủ về chủ trương, làm dấy lên nghi ngại về quy trình và tính minh bạch.

Một số chuyên gia e ngại việc thiếu minh bạch có thể làm giảm niềm tin vào thị trường năng lượng tái tạo đang phát triển nhanh của Indonesia.

Hải Hưng

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/indonesia-tuyt-coi-du-an-thuy-dien-khung-do-trung-quoc-dau-tu-196260216205201514.htm