Indonesia đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng sinh thái khi loài cá lau kiếng (janitor fish) - một sinh vật ngoại lai xâm lấn bùng phát mạnh tại các hệ thống sông và hồ chứa. Trước tình trạng này, chính quyền thủ đô Jakarta đã triển khai chiến dịch quy mô lớn nhằm kiểm soát sự lan rộng của loài cá này.
Một chiến dịch quy mô lớn nhằm tiêu diệt cá pleco đã được phát động tại Jakarta, Indonesia, với hơn 7 tấn cá bị đánh bắt trong một tuần. (Ảnh/AP/Dazhi)
Chiến dịch được phát động theo chỉ đạo của Thống đốc Pramono Anung, huy động hàng trăm nhân lực bao gồm cán bộ đô thị, lực lượng cứu hỏa, tình nguyện viên và người dân. Mục tiêu là loại bỏ khoảng 10 tấn cá lau kiếng khỏi các dòng sông chảy qua khu vực đô thị, đặc biệt là sông Ciliwung River. Chỉ trong vòng một tuần, hơn 7 tấn cá đã được thu gom và xử lý.
Theo Associated Press, trong một đợt đánh bắt tại hồ chứa vào cuối tháng 4, lực lượng chức năng đã thu được khoảng 320 kg cá chỉ trong một ngày. Khi cá được đưa lên bờ, nhiều người dân có mặt đã reo hò, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng bùng phát này.
Cá lau kiếng vốn có nguồn gốc từ Nam Mỹ, được du nhập vào Indonesia với mục đích làm sạch bể cá nhờ khả năng ăn rêu. Tuy nhiên, do bị thả ra môi trường tự nhiên, loài này nhanh chóng thích nghi và sinh sôi mạnh mẽ. Với kích thước có thể đạt tới 50 cm, tuổi thọ từ 10 -15 năm và khả năng sống sót trong môi trường ô nhiễm nặng, cá lau kiếng gần như không có thiên địch. Chúng ăn trứng cá và các loài cá nhỏ, gây mất cân bằng hệ sinh thái, thậm chí còn làm suy yếu cấu trúc bờ sông và đê kè.
Các chuyên gia cho biết sự xuất hiện dày đặc của cá lau kiếng còn được xem là dấu hiệu cho thấy chất lượng nước đang suy giảm nghiêm trọng.
Indonesia đã huy động hàng trăm người tham gia thu gom cá pleco, với mục tiêu thu gom 10 tấn, và đã xử lý được hơn 7 tấn.
Tuy nhiên, cách xử lý loài cá này cũng gây tranh cãi. Ban đầu, chính quyền áp dụng phương pháp chôn lấp trực tiếp sau khi bắt, nhưng đã vấp phải sự phản đối từ Indonesian Ulema Council. Tổ chức này cho rằng việc chôn sống là hành vi thiếu nhân đạo và không phù hợp với các nguyên tắc đạo đức tôn giáo, dù vẫn ủng hộ việc loại bỏ sinh vật xâm lấn.
Trước áp lực dư luận, chính quyền đã điều chỉnh quy trình, đảm bảo cá đã chết trước khi đem chôn. Về khả năng sử dụng làm thực phẩm, cơ quan chức năng cảnh báo cá lau kiếng sống trong môi trường ô nhiễm có thể chứa kim loại nặng và các chất độc hại, do đó không được khuyến khích tiêu thụ. Hiện các phương án tận dụng như chế biến thành thức ăn chăn nuôi hoặc phân bón đang được xem xét.
Cán bộ chính quyền địa phương và người dân đang phối hợp cùng nhau để loại bỏ loài cá xâm lấn, cá pleco, và chiến dịch này vẫn đang tiếp diễn.
Dù chiến dịch quy mô lớn có thể giúp giảm nhanh số lượng cá trong ngắn hạn, các nhà sinh thái học nhấn mạnh rằng giải pháp căn cơ vẫn nằm ở việc cải thiện chất lượng nước và quản lý nước thải. Nếu không xử lý tận gốc nguồn ô nhiễm và phục hồi hệ sinh thái sông ngòi, tình trạng xâm lấn của cá lau kiếng sẽ còn tiếp diễn và khó kiểm soát lâu dài.
Cá pleco đã sinh sôi nảy nở mạnh mẽ trong các con sông, khiến chính quyền phải tiến hành một chiến dịch đánh bắt quy mô lớn để đối phó.
Hoài Thương