Internet vệ tinh: Từ trạm Gateway đến kết nối không giới hạn tại Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Hệ thống trạm Gateway của Internet vệ tinh Starlink. Hình ảnh: Dân Trí

Việt Nam chính thức bước vào kỷ nguyên Internet vệ tinh khi cấp phép cho Starlink - dịch vụ do SpaceX của tỷ phú Elon Musk phát triển, triển khai thương mại trong nước. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kết nối từ hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO), Việt Nam còn xây dựng các trạm gateway mặt đất, đóng vai trò trung chuyển dữ liệu giữa không gian và mạng Internet toàn cầu.

Việc sở hữu hạ tầng gateway giúp Việt Nam không chỉ là thị trường sử dụng dịch vụ, mà còn tham gia trực tiếp vào chuỗi truyền tải dữ liệu quốc tế. Đây được xem là bước đi chiến lược, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển công nghệ, thúc đẩy kinh tế số và tăng cường năng lực bảo đảm an ninh hạ tầng viễn thông quốc gia.

Starlink được cấp phép chính thức, mở ra giai đoạn thí điểm quy mô lớn

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp Starlink Services Vietnam Co., Ltd. đã được cấp phép cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh tại Việt Nam. Chương trình triển khai theo cơ chế thí điểm, kéo dài tối đa đến năm 2030, với hạn mức ban đầu khoảng 600.000 thiết bị đầu cuối người dùng.

Dịch vụ sử dụng công nghệ vệ tinh quỹ đạo thấp (Low Earth Orbit - LEO), cho phép giảm đáng kể độ trễ so với vệ tinh địa tĩnh truyền thống. Trên toàn cầu, Starlink hiện vận hành hàng nghìn vệ tinh LEO và phục vụ khoảng 5 triệu người dùng tại hơn 125 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Việc Việt Nam gia nhập nhóm quốc gia triển khai Starlink cho thấy thị trường viễn thông trong nước đang mở rộng theo hướng đa tầng - không chỉ cáp quang và di động mặt đất mà còn kết nối trực tiếp từ không gian.

Trạm Gateway - "nút não" chiến lược của hạ tầng vệ tinh

Điểm đáng chú ý trong đợt triển khai này là Việt Nam không chỉ là nơi tiêu thụ dịch vụ mà còn xây dựng các trạm gateway mặt đất. Theo kế hoạch ban đầu, sẽ có khoảng 4 trạm gateway được thiết lập.

Gateway có vai trò như "trạm trung chuyển" giữa vệ tinh trên quỹ đạo và mạng Internet toàn cầu trên mặt đất. Dữ liệu từ thiết bị người dùng sẽ được truyền lên vệ tinh, sau đó chuyển xuống trạm gateway để kết nối với hệ thống mạng lõi. Việc đặt gateway trong lãnh thổ Việt Nam mang lại ba lợi ích quan trọng:

1. Giảm độ trễ và tăng ổn định kết nối do dữ liệu không phải đi qua quốc gia thứ ba.

2. Tăng tính chủ động về quản lý lưu lượng và an ninh dữ liệu.

3. Khẳng định vai trò hạ tầng số chiến lược, điều không phải quốc gia nào triển khai Internet vệ tinh cũng có được.

Theo một số nguồn tin, riêng một trạm gateway tại miền Trung có mức đầu tư khoảng 300.000 USD, cho thấy chi phí xây dựng hạ tầng không nhỏ nhưng mang tính dài hạn.

Internet vệ tinh lấp khoảng trống kết nối: Vùng sâu, hải đảo và tình huống khẩn cấp

Internet vệ tinh được xem là giải pháp bổ sung hiệu quả cho hạ tầng cáp quang - vốn đòi hỏi đầu tư lớn và khó triển khai tại địa hình đồi núi, hải đảo hoặc khu vực dân cư thưa thớt.

Tại Việt Nam, bài toán "khoảng cách số" vẫn tồn tại giữa đô thị và vùng sâu vùng xa. Ở nhiều địa bàn biên giới, đảo xa, hoặc khu vực thường xuyên chịu thiên tai, việc duy trì kết nối ổn định là thách thức lớn.

Trong bối cảnh đó, Internet vệ tinh mang lại lợi thế:

- Không phụ thuộc vào hạ tầng mặt đất dài tuyến

- Triển khai nhanh chóng

- Có thể đóng vai trò dự phòng khi cáp quang bị đứt do sự cố hoặc thiên tai

Đặc biệt, trong các tình huống khẩn cấp như bão lũ, động đất, hay sự cố cáp quang biển, kết nối vệ tinh có thể duy trì thông tin liên lạc cho cơ quan chức năng, lực lượng cứu hộ và cộng đồng dân cư.

Việc đặt gateway trong nước giúp cơ quan chức năng hơn so với trường hợp có điều kiện giám sát tốt hơn so với trường hợp toàn bộ lưu lượng được xử lý ở nước ngoài. Đây là yếu tố quan trọng khi dữ liệu số ngày càng trở thành tài sản chiến lược của quốc gia.

Việt Nam trong bản đồ kết nối không gian

Trên bình diện khu vực, Việt Nam là một trong số ít quốc gia Đông Nam Á triển khai dịch vụ Internet vệ tinh với hạ tầng gateway nội địa. Điều này đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mô hình hạ tầng số đa tầng – kết hợp mặt đất và không gian.

Nếu được triển khai hiệu quả, Starlink không chỉ giúp mở rộng kết nối đến từng hộ gia đình ở vùng xa mà còn đặt Việt Nam vào vị thế tham gia sâu hơn vào mạng lưới viễn thông toàn cầu.

Sự xuất hiện của Starlink tại Việt Nam đánh dấu bước chuyển từ việc "tiêu thụ công nghệ" sang "tham gia hạ tầng". Từ các trạm gateway trên mặt đất đến chùm vệ tinh quỹ đạo thấp bay phía trên bầu trời, kết nối Internet giờ đây không còn giới hạn bởi địa hình.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, Internet vệ tinh có thể không thay thế hạ tầng hiện hữu, nhưng chắc chắn sẽ mở rộng biên giới kết nối. Và với những trạm gateway chiến lược đặt trên lãnh thổ, Việt Nam đang tiến thêm một bước trên hành trình xây dựng hạ tầng số không giới hạn, từ mặt đất lên tới không gian.

Đỗ Tho

Nguồn Công dân & Khuyến học : https://congdankhuyenhoc.vn/internet-ve-tinh-tu-tram-gateway-den-ket-noi-khong-gioi-han-tai-viet-nam-17926021611050799.htm