Iran có thể đã đánh trúng tới chiếc 2 'máy bay mắt thần' E-3 của Mỹ

3 giờ trướcBài gốc

Trong diễn biến mới của xung đột tại Trung Đông, nhiều nguồn tin cho biết Iran có thể đã đánh trúng 2 máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-3 Sentry của Mỹ trong quá trình tác chiến.

Đây là loại khí tài giữ vai trò trung tâm trong việc phát hiện mục tiêu và điều phối hoạt động không quân, nên bất kỳ tổn thất nào cũng có thể ảnh hưởng đáng kể tới năng lực tác chiến.

Cụ thể, Đài NPR ngày 30/3/2026 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ về tổn thất tại căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi sau đòn tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) do Iran tiến hành cuối tuần trước.

Theo đó, hai máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry đã bị hư hại và hơn 10 quân nhân bị thương, một số ca thuộc diện chấn thương nghiêm trọng.

"Quan chức này không đề cập đến phi đội máy bay tiếp dầu đồn trú ở sân bay Prince Sultan, dù thông tin ban đầu cho thấy một số chiếc cũng bị trúng đòn.

Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm, cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, đến nay vẫn chưa lên tiếng về cuộc tấn công.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng ngày khẳng định mục tiêu trong đòn tập kích căn cứ Prince Sultan là lực lượng Mỹ đang đồn trú tại đây, chứ không nhằm gửi thông điệp đe dọa Arab Saudi. Ông nhấn mạnh Tehran tôn trọng Riyadh và xem nước này là "quốc gia anh em".

"Hãy nhìn rõ chúng tôi đã làm gì với máy bay chỉ huy trên không của đối phương. Đã đến lúc các nước khu vực xua đuổi lực lượng Mỹ", Ngoại trưởng Iran cho hay.

Wall Street Journal ngày 28/3 dẫn lời các quan chức Mỹ và Arab Saudi giấu tên cho biết máy bay E-3 Sentry nằm trong số phi cơ trúng đòn trong cuộc tập kích của Iran.

Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho biết ngoài chiếc E-3, đòn tấn công đã khiến 12 binh sĩ Mỹ bị thương và hàng loạt máy bay tiếp dầu bị hư hại.

E-3 Sentry được ví như "máy bay mắt thần" nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km.

Về cấu hình kỹ thuật, E-3 Sentry là máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát không phận được phát triển trên nền tảng máy bay Boeing 707, nổi bật với đĩa radar quay tròn đường kính khoảng 9 m đặt trên thân.

Hệ thống radar này có thể phát hiện mục tiêu trên không ở khoảng cách lên tới 400 km, đồng thời theo dõi hàng trăm mục tiêu cùng lúc.

Máy bay có chiều dài khoảng 46 m, sải cánh khoảng 44 m, tốc độ hành trình khoảng 800 km/h và có thể hoạt động liên tục nhiều giờ trên không nhờ tiếp nhiên liệu.

Phi hành đoàn thường gồm hơn 10 người, bao gồm các sĩ quan điều phối chịu trách nhiệm quản lý không phận và dẫn đường cho tiêm kích.

Trong chiến dịch tại Trung Đông, E-3 đóng vai trò “trung tâm chỉ huy bay”, kết nối dữ liệu giữa các tiêm kích, máy bay tiếp dầu và hệ thống phòng không mặt đất.

Nhờ khả năng quan sát từ xa, máy bay này giúp phát hiện sớm các mối đe dọa như tên lửa, máy bay không người lái và tiêm kích đối phương.

Tuy nhiên, chính vai trò quan trọng này cũng khiến E-3 trở thành mục tiêu có giá trị cao.

Dù thường hoạt động ngoài tầm với của nhiều hệ thống phòng không, máy bay vẫn có thể bị đe dọa bởi tên lửa tầm xa hoặc các phương thức tấn công gián tiếp như tên lửa đạn đạo chống mục tiêu trên không hoặc hệ thống phòng không hiện đại.

Một số phân tích cho rằng Iran có thể đã tận dụng các hệ thống cảm biến tầm xa kết hợp với tên lửa để tạo ra “vùng nguy hiểm mở rộng”, buộc máy bay cảnh báo sớm của Mỹ phải hoạt động xa hơn và làm giảm hiệu quả giám sát.

Trong trường hợp bị trúng đạn, ngay cả thiệt hại không lớn cũng có thể buộc máy bay phải rời khỏi khu vực tác chiến.

Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng chỉ còn 16 chiếc trong biên chế trước khi xung đột bùng phát và không phải phi cơ nào cũng có thể cất cánh vào thời điểm bất kỳ.

Tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh khi có lệnh.

Ngoài thiệt hại về tài chính, với mỗi máy bay E-3G có giá ước tính hơn 500 triệu USD, giới chuyên gia đánh giá sự việc có nguy cơ làm suy giảm năng lực kiểm soát chiến trường của không quân Mỹ.

Chỉ một chiếc E-3 bị loại khỏi vòng chiến cũng khiến phi đội Sentry ngày càng quá tải và giảm độ linh hoạt trong kế hoạch tác chiến.

Số máy bay còn lại sẽ phải làm nhiệm vụ trong thời gian dài hơn và tần suất cao hơn để bù đắp khoảng trống, gây áp lực lớn về mặt sức khỏe và tinh thần đối với quân nhân, cũng như tăng tốc độ hao mòn khí tài và tỷ lệ hỏng hóc.

Nếu duy trì tần suất làm nhiệm vụ hiện tại, không quân Mỹ sẽ đối mặt với lỗ hổng phòng thủ, gây nguy cơ để lọt mối đe dọa từ đối phương.

"Mất một chiếc E-3 là diễn biến rất nghiêm trọng, do mẫu máy bay này đóng vai trò quan trọng trong phát hiện các đợt tập kích của đối phương và điều phối hoạt động tác chiến trên nhiều mặt trận", chuyên gia phân tích quân sự Rogoway nhận xét.

Việt Hùng

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/iran-co-the-da-danh-trung-toi-chiec-2-may-bay-mat-than-e-3-cua-my-post644008.antd