Iran nắm 'át chủ bài' trong các cuộc đàm phán với Mỹ

4 giờ trướcBài gốc

Iran và Mỹ đang tiến hành các cuộc thảo luận nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn, mở đường cho đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran. Trong khi Washington khẳng định Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, số phận kho uranium làm giàu cao của nước này đang trở thành điểm nóng lớn nhất trên bàn thương lượng.

Mặc dù phần lớn cơ sở làm giàu uranium của Iran đã bị phá hủy hoặc hư hại nặng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi tháng 6 năm ngoái, giới chuyên gia cho rằng một lượng đáng kể uranium làm giàu vẫn còn nguyên vẹn. Đây được xem là đòn bẩy quan trọng của Tehran trong các cuộc đàm phán sắp tới.

Hôm thứ Sáu (29/5), Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ "khai quật" uranium được cho là đang được chôn giấu dưới lòng đất và sẽ phối hợp với Iran để tiêu hủy chúng.

Kho uranium khiến Mỹ lo ngại

Uranium làm giàu cao là một trong hai vật liệu phân hạch chủ yếu có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân, bên cạnh plutonium.

Trong khi plutonium thường được chiết xuất từ nhiên liệu đã qua sử dụng của lò phản ứng hạt nhân, đòi hỏi cơ sở hạ tầng lớn và dễ nhận thấy, uranium có thể được làm giàu bằng máy ly tâm có kích thước nhỏ gọn hơn nhiều.

Hai trong số ba địa điểm làm giàu uranium của Iran được biết là vẫn đang hoạt động khi Israel và Mỹ tấn công hồi tháng 6/2025.

Ảnh minh họa.

Theo quy định của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), uranium được coi là làm giàu cao khi đạt độ tinh khiết từ 20% trở lên, trong khi mức khoảng 90% được xem là đạt tiêu chuẩn chế tạo vũ khí hạt nhân.

Các lò phản ứng hiện đại thường sử dụng nhiên liệu được làm giàu đến 5%, nhưng một số sử dụng nhiên liệu được làm giàu ở mức cao hơn. Theo báo cáo, các lò phản ứng cung cấp năng lượng cho tàu ngầm hạt nhân của Mỹ sử dụng nhiên liệu được làm giàu trên 90%.

Khối lượng uranium do Iran sở hữu

Iran đã không thông báo cho cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc về số phận của uranium làm giàu của nước này kể từ các cuộc tấn công hồi tháng 6, cũng như không cho phép các thanh tra viên quay trở lại các địa điểm lưu trữ uranium.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế ước tính, trước khi xung đột bùng phát, Iran sở hữu: 440,9 kg được làm giàu đến 60%; 184,1 kg được làm giàu đến 20%; 6024,4 kg được làm giàu đến 5% và 2391,1 kg được làm giàu đến 2%

Theo đánh giá của IAEA, riêng lượng uranium làm giàu 60% nếu tiếp tục được tinh chế có thể đủ để sản xuất khoảng 10 đầu đạn hạt nhân. Lượng uranium 20% có thể đủ cho một vũ khí, trong khi kho uranium 5% về lý thuyết có thể được sử dụng để chế tạo thêm khoảng 12 vũ khí khác sau khi tiếp tục làm giàu.

Hiện chưa rõ bao nhiêu vật liệu trong số này còn tồn tại sau các cuộc không kích. Tổng giám đốc IAEA, ông Rafael Grossi, cho biết cơ quan này tin rằng hơn 200 kg uranium làm giàu 60% đang được lưu giữ trong hệ thống đường hầm tại Isfahan - khu vực được cho là không chịu thiệt hại đáng kể. Một phần khác được cho là vẫn nằm tại cơ sở hạt nhân Natanz.

"Con át chủ bài" của Tehran

Mối quan tâm lớn nhất của Mỹ tập trung vào lượng uranium làm giàu 60%, bởi đây là vật liệu có thể nhanh chóng được nâng lên mức 90% để phục vụ mục đích quân sự.

Các chuyên gia hạt nhân cho biết càng ở mức độ làm giàu cao, quá trình nâng độ tinh khiết càng diễn ra nhanh hơn. Việc tăng từ 60% lên 90% dễ dàng hơn rất nhiều so với quá trình làm giàu từ uranium tự nhiên lên 5%.

Tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và các cường quốc lớn, thỏa thuận này giữ cho Tehran ở khoảng cách xa hơn nhiều so với khả năng chế tạo bom nguyên tử so với hiện tại. Việc Washington rút khỏi thỏa thuận vào năm 2018 đã khiến thỏa thuận tan vỡ, và Iran nhanh chóng mở rộng chương trình hạt nhân của mình.

Tuần trước, hai nguồn tin cấp cao của Iran cho biết, Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã chỉ thị không được xuất khẩu toàn bộ lượng uranium làm giàu 60% ra nước ngoài.

Một số nguồn tin khác cho biết Tehran đang cân nhắc chuyển khoảng một nửa lượng uranium 60% sang một quốc gia thứ ba để đổi lấy uranium làm giàu 5%, trong khi phần còn lại sẽ được pha loãng ngay trong lãnh thổ Iran.

Quỳnh Như

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/iran-nam-at-chu-bai-trong-cac-cuoc-dam-phan-voi-my-post1847635.tpo