Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang khi giới chức Mỹ nhận định Iran chưa từ bỏ chiến lược sử dụng thủy lôi để gây sức ép.
Khu vực này vốn là điểm trung chuyển quan trọng bậc nhất thế giới, nơi mỗi ngày có lượng lớn dầu mỏ được vận chuyển qua, khiến mọi động thái quân sự đều mang ý nghĩa chiến lược sâu rộng.
Theo các đánh giá mới nhất, sau các đợt không kích và hoạt động quân sự trước đó, Mỹ đã phá hủy khoảng 90% năng lực rải thủy lôi quy mô lớn của Iran.
Các mục tiêu bị loại bỏ chủ yếu là tàu chuyên dụng và kho chứa thủy lôi ven biển. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc mối đe dọa đã chấm dứt.
Tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn giữ lại một lượng thủy lôi đáng kể, được phân tán dọc theo bờ biển phía nam.
Những khí tài này có thể nhanh chóng được triển khai trở lại khi cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Một trong những yếu tố khiến tình hình trở nên phức tạp là việc Iran chuyển sang sử dụng các phương tiện nhỏ và linh hoạt hơn.
Các xuồng cao tốc cỡ nhỏ lớp Gashti được đánh giá là công cụ chủ lực trong chiến thuật mới. Mỗi xuồng có thể mang từ 2 đến 4 quả thủy lôi, đủ để gây thiệt hại nghiêm trọng cho tàu thương mại hoặc tàu chiến nếu được triển khai đúng vị trí.
Thủy lôi mà Iran sử dụng chủ yếu là loại thủy lôi tiếp xúc và thủy lôi kích nổ từ trường. Đây là các loại vũ khí có cấu tạo tương đối đơn giản nhưng hiệu quả cao.
Một quả thủy lôi tiêu chuẩn có khối lượng khoảng 1 tấn, chứa lượng thuốc nổ lớn đủ để phá hủy thân tàu có tải trọng hàng chục nghìn tấn.
Khi được rải tại các tuyến hàng hải hẹp, chúng có thể tạo ra vùng nguy hiểm kéo dài hàng chục km.
Chiến lược của Iran được cho là tập trung vào việc gây rối loạn thay vì phong tỏa hoàn toàn.
Bằng cách rải số lượng nhỏ thủy lôi tại các vị trí trọng yếu, Tehran có thể buộc đối phương phải triển khai lực lượng rà phá, làm chậm dòng chảy thương mại và gia tăng chi phí vận tải.
Đây là cách tiếp cận bất đối xứng, tận dụng địa hình và yếu tố bất ngờ để đối phó với lực lượng hải quân vượt trội của Mỹ.
Đáp lại, Mỹ duy trì sự hiện diện quân sự dày đặc tại khu vực. Các tàu chiến và trực thăng chuyên dụng rà phá thủy lôi liên tục hoạt động nhằm bảo đảm an toàn cho tuyến hàng hải. Đồng thời, Mỹ cũng tăng cường giám sát để phát hiện sớm các hoạt động rải mìn từ phía Iran.
Dù vậy, thách thức lớn nhất nằm ở việc phát hiện các xuồng nhỏ hoạt động ban đêm hoặc trong điều kiện thời tiết xấu.
Với kích thước nhỏ và tốc độ cao, chúng có thể tiếp cận khu vực mục tiêu trong thời gian ngắn rồi rút lui nhanh chóng, khiến việc ngăn chặn trở nên khó khăn.
Việc Iran tiếp tục duy trì năng lực rải thủy lôi cho thấy chiến lược dài hạn nhằm giữ đòn bẩy tại eo biển Hormuz.
Trong bối cảnh đối đầu chưa có lối thoát rõ ràng, nguy cơ gián đoạn vận tải và biến động thị trường năng lượng toàn cầu vẫn hiện hữu.
Việt Hùng