Các lực lượng dân quân tại Iraq thân Iran vừa công bố video ghi lại cảnh máy bay không người lái (UAV) thế hệ mới tấn công căn cứ Camp Victoria của Mỹ tại Baghdad. Điểm đáng chú ý là sự xuất hiện của các thiết bị bay điều khiển bằng dây cáp quang, một công nghệ vốn đang định hình lại chiến trường Ukraine, nay đã lan rộng tới Trung Đông.
Phương thức tác chiến mới bằng UAV cáp quang
Theo dữ liệu hình ảnh, các drone góc nhìn thứ nhất (FPV) đã thực hiện các đợt tấn công chính xác vào trực thăng Black Hawk và hệ thống radar phòng không của quân đội Mỹ. Khác với UAV truyền thống điều khiển qua sóng vô tuyến, loại sử dụng cáp quang gần như miễn nhiễm với các biện pháp gây nhiễu điện tử hiện nay.
Chuyên gia Martin Sampson thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế nhận định, việc thiếu hụt các hệ thống chống UAV chuyên dụng trên phương tiện cơ động và tàu đổ bộ là một lỗ hổng đáng kể. Trong khi các giải pháp này đã trở thành tiêu chuẩn tại Ukraine, quân đội Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh vẫn chủ yếu dựa vào các thiết bị gây nhiễu truyền thống.
Quân nhân Ukraine đứng cạnh một UAV hải quân. (Ảnh: Vlad Smilianets/Reuters)
Sự hợp tác công nghệ giữa Nga và Iran
Giới quan sát quân sự đánh giá Iran đang tiếp thu rất nhanh các bài học thực địa từ Nga. Moscow đã triển khai hiệu quả drone cáp quang từ năm 2024 và hiện đang chia sẻ kinh nghiệm cũng như nâng cấp các dòng UAV tầm xa cho Tehran. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Andriy Zagorodnyuk khẳng định mối quan hệ hợp tác này đang đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa kho vũ khí không người lái của Iran.
Bên cạnh UAV đường không, công nghệ UAV hải quân cũng là một mối đe dọa tiềm tàng. Dù chưa đạt đến mức độ tinh vi như các mẫu Ukraine sử dụng tại Biển Đen, nhưng trong không gian hẹp như eo biển Hormuz, các phương tiện không người lái của Iran vẫn đủ khả năng gây thiệt hại lớn cho tàu chiến và tàu chở dầu.
Thủy quân Lục chiến Mỹ vận hành một drone góc nhìn thứ nhất trong cuộc thi tại Hawaii trong tháng này. (Ảnh: Thủy quân Lục chiến Mỹ)
Thách thức thích ứng của quân đội Mỹ
Hiện nay, quân đội Mỹ đang trong giai đoạn đầu của việc điều chỉnh học thuyết và huấn luyện đơn vị vận hành drone FPV. Dù Mỹ có ưu thế về trinh sát và vũ khí tầm xa, việc đối phó với các kíp vận hành UAV ẩn nấp từ xa vẫn là một bài toán khó. Chiến dịch không kích nhằm vào Iran từ cuối tháng 2 vẫn chưa thể ngăn chặn triệt để các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV tại khu vực.
Đáng lo ngại hơn, tầm hoạt động của một số loại UAV cáp quang hiện nay đã tương đương với chiều rộng hẹp nhất của eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển chiếm khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Điều này đặt ra thách thức trực tiếp cho nỗ lực đảm bảo tự do hàng hải của Washington.
Khói bốc lên sau một vụ nổ tại khu phức hợp Đại sứ quán Mỹ ở Baghdad, Iraq, sau một cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran, ngày 17/3/2026. (Ảnh: REUTERS/Ahmed Saad)
Nhìn chung, sự chuyển dịch sang công nghệ UAV giá rẻ nhưng có khả năng chống chế tác chiến điện tử đang làm thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông. Theo cựu Ngoại trưởng Ukraine Pavlo Klimkin, chưa có lực lượng quân đội nào, kể cả phương Tây, hoàn toàn sẵn sàng về cả công nghệ lẫn tư duy để đối mặt với dạng giao tranh công nghệ cao này.
Tuệ Nhân