Iran tung đòn hiểm từ thế yếu, chiến tranh tới giai đoạn khó lường

4 giờ trướcBài gốc

Máy bay không người lái được đưa tới một cuộc biểu tình chống Israel tại Tehran năm 2025. (Ảnh: Shutterstock)

Hai vụ bắn rơi này là minh chứng thành công nhất cho chiến lược quân sự của Iran: Gây ra những thất bại mang tính chiến thuật với Mỹ và đồng minh, không phải nhằm đạt được chiến thắng quân sự, mà để tồn tại và bào mòn ý chí tiếp tục chiến đấu của đối phương.

Chiếc tiêm kích F-15E và máy bay cường kích A-10 là những máy bay đầu tiên của Mỹ bị bắn hạ sau hàng nghìn phi vụ trên không phận Iran. Một chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn quy mô lớn đã giải cứu được 1 phi công, nhưng ít nhất 1 người khác vẫn mất tích.

Theo các nguồn tin am hiểu vụ việc, chiếc A-10 không bị bắn hạ trong lãnh thổ Iran. Phi công của chiếc máy bay tấn công gồm 1 ghế và 2 động cơ này đã kịp bay ra khỏi không phận Iran trước khi nhảy dù và được giải cứu.

Câu hỏi đặt ra là những tổn thất này sẽ ảnh hưởng đến quyết tâm của Tổng thống Donald Trump như thế nào trong việc tiếp tục, thậm chí mở rộng cuộc chiến, trong bối cảnh ông có vẻ rất muốn kết thúc nhanh chóng.

“Điều này cho thấy Iran có thể ‘thắng mà không cần thắng’. Câu chuyện của Mỹ là ‘chúng ta đã nắm chắc mọi thứ’, nhưng sự kiện này làm thủng câu chuyện đó”, ông Alan Eyre, cựu chuyên gia về Iran của Bộ Ngoại giao Mỹ và hiện là học giả tại Viện Trung Đông, nhận định.

Thay vì đối đầu trực diện với Mỹ và Israel, Iran áp dụng chiến lược bất đối xứng: Nhắm vào các quốc gia Ả-rập vùng Vịnh, phá hủy hệ thống radar và các cơ sở phòng không then chốt, đồng thời làm gián đoạn phần lớn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Đây cũng là chiến thuật mà Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) từng sử dụng ở Iraq, khi trang bị thiết bị nổ tự chế cho các lực lượng ủy nhiệm, khiến hàng nghìn binh sĩ Mỹ thiệt mạng.

Chiến dịch không kích của Mỹ đã đánh mạnh vào các căn cứ tên lửa và bệ phóng di động của Iran. Tuy nhiên, Tehran vẫn có thể phóng hàng chục tên lửa và máy bay không người lái mỗi ngày, kéo dài cuộc chiến, làm tăng tổn thất kinh tế với các nước xuất khẩu dầu vùng Vịnh và cả Mỹ, đồng thời duy trì khả năng tiếp tục chiến đấu.

Cho đến trước ngày 3/4, Iran chưa bắn hạ được bất kỳ máy bay Mỹ hay Israel nào trên lãnh thổ của mình. Truyền hình nhà nước Iran thông báo sẽ thưởng cho người dân nếu tìm thấy và giao nộp phi công Mỹ còn sống.

Trong khi chiến dịch cứu hộ của Mỹ vẫn đang diễn ra và số phận của 1 phi công Mỹ chưa rõ ràng, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đăng thông điệp mang tính chế giễu trên mạng xã hội, cho rằng mục tiêu chiến tranh của Mỹ đã bị giáng đòn mạnh.

“Cuộc chiến ‘không chiến lược’ mà họ khởi xướng giờ đã bị hạ cấp từ ‘thay đổi chế độ’ xuống ‘Ai có thể tìm giúp phi công của chúng tôi?’. Thật là tiến bộ đáng kinh ngạc. Thiên tài tuyệt đối”, ông viết.

Cùng ngày, các quan chức Iran thông báo với bên trung gian rằng họ không sẵn sàng gặp phía Mỹ tại Islamabad trong những ngày tới, đồng thời coi các yêu cầu của Nhà Trắng nhằm chấm dứt chiến tranh là không thể chấp nhận.

Không chấp nhận thất bại

Theo ông William Wechsler - cựu quan chức Bộ Chiến tranh Mỹ, nay đang là giám đốc chương trình Trung Đông tại Hội đồng Đại Tây Dương, sự việc cho thấy Mỹ và Israel đã giành được ưu thế trên không, nhưng chưa đạt tới quyền kiểm soát tuyệt đối bầu trời Iran.

“IRGC là một tổ chức quân sự chuyên nghiệp, có khả năng học hỏi và thích ứng, và rõ ràng vẫn duy trì năng lực gây rủi ro cho các phi công và binh sĩ của chúng ta”, ông nói.

Ông Wechsler cũng cảnh báo cuộc chiến có thể nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát, dù Mỹ có ưu thế quân sự vượt trội. “Cuộc chiến sẽ còn kéo dài, và nguy cơ leo thang tiếp theo ngày càng cao, dù là cố ý hay ngoài ý muốn. Có rất nhiều cách để cuộc chiến này leo thang rất nhanh”, ông nói.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết, Tổng thống Trump đã được báo cáo về các vụ bắn hạ máy bay. Trong những ngày qua, nhà lãnh đạo Mỹ dọa sẽ ném bom Iran “về thời kỳ đồ đá”. Trong 24 giờ qua, Mỹ và Iran liên tục tấn công lẫn nhau vào cả mục tiêu quân sự và hạ tầng dân sự trong khu vực.

Rõ ràng Mỹ đang chiếm ưu thế trong cuộc đối đầu trực diện với Iran. Mỹ và Israel cho biết đã phá hủy lực lượng không quân Iran, đánh chìm phần lớn hải quân, làm suy yếu hệ thống phòng không và năng lực phóng tên lửa. Phần lớn lãnh đạo Iran đang phải ở nơi trú ẩn. Mỹ và Israel cho biết hệ thống chỉ huy kiểm soát của Iran đang bị gián đoạn.

Ông Trump cũng đã điều động hàng nghìn lính thủy đánh bộ và binh sĩ từ Sư đoàn Dù 82 tới Trung Đông. Dù ông chưa tuyên bố sẽ mở chiến dịch trên bộ nhằm vào các đảo của Iran ở vịnh Ba Tư, việc triển khai lực lượng này mở ra các lựa chọn tấn công và khiến Iran gia tăng chuẩn bị.

“Nếu số lượng người Mỹ bị bắt hoặc thương vong đáng kể do các cuộc tấn công của Iran, điều đó sẽ làm thay đổi tính toán của ông Trump” về việc tiếp tục chiến tranh, ông Eyre nhận định.

Iran cũng đã gây ra tổn thất đáng kể cho Mỹ, bao gồm cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào căn cứ không quân Prince Sultan ở Ả-rập Xê-út tuần trước, gây hư hại nặng hoặc phá hủy nhiều máy bay Mỹ, trong đó có máy bay radar cảnh báo sớm E-3 AWACS và các máy bay tiếp nhiên liệu. Khoảng một chục binh sĩ bị thương, trong đó có 2 người bị thương nặng.

Ngoài ra, Iran còn tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào khách sạn cao cấp, hệ thống radar, cơ sở năng lượng tại nhiều quốc gia, các cảng trọng yếu, đại sứ quán Mỹ trong khu vực, thậm chí cả các trung tâm dữ liệu của Amazon. Dù không thể “đánh gục” về quân sự, các cuộc tấn công này cho thấy sau 5 tuần chiến tranh, Iran vẫn là mối đe dọa đáng kể và còn lâu mới chấp nhận thất bại, các nhà phân tích nhận định.

Bình Giang

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/iran-tung-don-hiem-tu-the-yeu-chien-tranh-toi-giai-doan-kho-luong-post1833007.tpo