Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đóng cửa đối với eo biển Hormuz áp dụng với cả tàu thương mại và chở dầu.
IRGC tuyên bố bất kỳ con tàu nào cố gắng đi qua sẽ gặp nguy cơ bị ngọn lửa “anh hùng” của IRGC và hải quân Iran đốt cháy.
Đây là động thái được đưa ra trong bối cảnh xung đột giữa Tehran với Mỹ và Israel tiếp tục gia tăng, sau các đòn không kích và phản công lẫn nhau tại nhiều nơi ở Trung Đông.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới, kết nối Vịnh Ba Tư với biển Ấn Độ Dương qua Vịnh Oman và là cửa ngõ vận chuyển dầu mỏ của các nước sản xuất chủ chốt như Iran, Saudi Arabia, Iraq và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất.
Hơn 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, tương đương gần 1/5 tổng lượng dầu vận chuyển đường biển toàn cầu, từng qua tuyến này trước xung đột.
Tuyên bố mạnh mẽ được đưa ra bởi Thiếu tướng Ebrahim Jabari, cố vấn cấp cao cho Tổng tư lệnh IRGC, trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông nhà nước Iran.
Ông nhấn mạnh rằng IRGC và lực lượng hải quân Iran sẽ phóng lửa vào bất kỳ tàu thuyền nào cố tình đi qua Hormuz, đồng thời cảnh báo rằng “không một giọt dầu nào sẽ được phép rời khỏi vùng này”, ám chỉ cả việc tấn công các đường ống dẫn dầu khu vực.
Động thái này không chỉ là lời đe dọa với các nước láng giềng mà còn trực tiếp nhắm tới các tuyến vận tải quốc tế.
Eo biển Hormuz từ lâu đã được coi là “yết hầu năng lượng” của thế giới - tuyến quan trọng cho vận chuyển dầu và khí đốt.
Một sự gián đoạn kéo dài tại đây có khả năng gây sốc cho thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu lên mức cao kỷ lục, thậm chí được dự báo có thể vượt mức 200 USD mỗi thùng nếu phong tỏa thực sự xảy ra.
Ngoài lời đe dọa đốt cháy tàu, IRGC còn cảnh báo sẽ tấn công các đường ống dẫn dầu chính trong khu vực, nhằm triệt tiêu khả năng xuất khẩu năng lượng, khiến nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Động thái trên diễn ra ngay sau các đợt không kích phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào hạ tầng quân sự Iran, gồm cả mục tiêu ở Vịnh Ba Tư và các căn cứ xung quanh.
Nhiều hãng vận tải biển và các công ty vận chuyển năng lượng quốc tế đã phản ứng nhanh bằng cách tạm dừng đi qua eo biển Hormuz để đảm bảo an toàn cho con tàu và thủy thủ đoàn.
Các tập đoàn vận tải lớn như Maersk, MSC và nhiều hãng khác đã đình chỉ vận chuyển qua khu vực cho tới khi tình hình ổn định, khiến lưu lượng hàng hải qua tuyến này giảm mạnh.
Tuy nhiên, giới quan sát quốc tế lưu ý rằng tuyên bố của IRGC không mang tính pháp lý quốc tế và các quyền tài phán trên eo biển vẫn theo quy định của luật biển.
Các quan chức của chính quyền Mỹ và Liên minh châu Âu cho rằng eo biển Hormuz vẫn mở cho giao thông quốc tế, dù họ khuyến cáo các tàu thuyền nên hành động thận trọng khi quá cảnh do nguy cơ an ninh cao.
Trong một diễn biến liên quan, Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên minh châu Âu đã xếp khu vực xung quanh Hormuz vào “vùng có rủi ro cao” do các mối đe dọa an ninh, khuyến nghị các tàu nên tránh xa khu vực.
Hàng trăm tàu hiện neo đậu quanh lucrative cảng Fujairah ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và khu vực vùng vịnh khác, chờ diễn biến tiếp theo.
Nhìn nhận chiến lược, việc IRGC công khai cảnh báo đốt cháy tàu là một phần trong phản ứng toàn diện của Tehran nhằm tạo áp lực chiến lược lên nguồn dầu và vận tải toàn cầu.
Eo biển Hormuz không chỉ là lối ra cho sản lượng dầu của Iran mà còn là điểm nghẽn yếu nếu bị phong tỏa.
Một hậu quả kéo dài có thể khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu biến động mạnh, lạm phát gia tăng và chuỗi cung ứng năng lượng bị đứt gãy rộng hơn, đòi hỏi các quốc gia và tổ chức quốc tế phải nhanh chóng điều chỉnh nguồn cung và kênh vận chuyển thay thế.
Việt Hùng