Israel bất ngờ muốn chấm dứt nhận hỗ trợ tài chính quân sự từ Washington

5 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong cuộc họp báo sau hội đàm tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Israel muốn chấm dứt viện trợ Mỹ

Israel từ lâu được xem là đồng minh thân cận hàng đầu của Mỹ tại Trung Đông, đồng thời là quốc gia nhận viện trợ nước ngoài lớn nhất từ Washington kể từ sau Thế chiến II. Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mới đây bất ngờ tuyên bố muốn từng bước đưa mức hỗ trợ tài chính quân sự của Mỹ về 0 trong vòng 10 năm tới, động thái có thể tạo ra thay đổi lớn trong quan hệ chiến lược giữa hai nước.

Theo thỏa thuận kéo dài giai đoạn 2019-2028, Mỹ hiện cung cấp cho Israel khoảng 3,8 tỷ USD mỗi năm, tương đương tổng cộng 38 tỷ USD trong 10 năm. Trước đó, trong giai đoạn 2010-2018, Tel Aviv nhận khoảng 3 tỷ USD viện trợ quân sự hàng năm từ Washington.

Trong cuộc phỏng vấn với CBS News, ông Netanyahu cho biết Israel cần dần tự chủ hơn về tài chính và quốc phòng thay vì tiếp tục phụ thuộc vào viện trợ trực tiếp của Mỹ. Nhà lãnh đạo Israel nói ông đã trao đổi vấn đề này với Tổng thống Donald Trump và muốn bắt đầu quá trình cắt giảm ngay lập tức thay vì chờ các nhiệm kỳ quốc hội tiếp theo.

“Tôi muốn đưa phần hỗ trợ tài chính quân sự của Mỹ về mức 0. Chúng tôi nhận 3,8 tỷ USD mỗi năm và đã đến lúc Israel phải tự đứng trên đôi chân của mình”, ông Netanyahu nói.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh dư luận Mỹ, đặc biệt là bộ phận cử tri theo phong trào MAGA của ông Trump, ngày càng đặt câu hỏi về quy mô viện trợ khổng lồ Washington dành cho các đồng minh nước ngoài, trong đó có Israel.

Israel vẫn là nước nhận viện trợ lớn nhất của Mỹ

Theo tờ The EurAsian Times, dữ liệu từ USA Facts cho thấy Mỹ đã chi hơn 3.800 tỷ USD viện trợ nước ngoài kể từ sau Thế chiến II, tính theo lạm phát hiện nay. Các khoản hỗ trợ này phục vụ nhiều mục tiêu như an ninh quốc gia, lợi ích thương mại, ảnh hưởng địa chính trị và hỗ trợ nhân đạo.

Sau Thế chiến II, Mỹ triển khai Kế hoạch Marshall để tái thiết châu Âu và ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản. Đến năm 1949, tổng viện trợ nước ngoài của Washington đạt gần 100 tỷ USD, mức cao kỷ lục thời điểm đó.

Sau khi Liên Xô tan rã và Chiến tranh Lạnh kết thúc, viện trợ Mỹ giảm mạnh xuống dưới 25 tỷ USD vào năm 1997. Tuy nhiên, xu hướng này đảo chiều sau các cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq, rồi tiếp tục tăng mạnh sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022.

Ukraine là quốc gia nhận viện trợ lớn nhất của Mỹ trong hai năm liên tiếp 2022 và 2023, với lần lượt hơn 12 tỷ USD và 17 tỷ USD. Tuy nhiên, đến năm 2024, Israel quay trở lại vị trí số một khi nhận khoảng 6,8 tỷ USD viện trợ từ Washington.

Tính từ năm 1946 đến 2024, Israel nhận tổng cộng khoảng 337 tỷ USD viện trợ Mỹ, cao nhất thế giới. Xếp sau lần lượt là Ai Cập với 198,9 tỷ USD, Afghanistan với 168,5 tỷ USD và Hàn Quốc với 127,6 tỷ USD.

Phần lớn viện trợ dành cho Israel là hỗ trợ quân sự, bao gồm tài trợ phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa và tiếp cận các loại vũ khí hiện đại nhất của Mỹ tại Trung Đông. Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) cho biết trong gần 300 tỷ USD Washington cấp cho Israel kể từ năm 1948, có khoảng 244 tỷ USD là viện trợ quân sự.

Đáng chú ý, Afghanistan - quốc gia nhận viện trợ quân sự lớn thứ hai của Mỹ - cũng chỉ nhận chưa bằng một nửa Israel.

Viện trợ Mỹ và bài toán ảnh hưởng toàn cầu

Ngoài Israel, Mỹ còn duy trì viện trợ quy mô lớn cho nhiều đối tác chiến lược khác. Ai Cập nhận hỗ trợ lớn từ năm 1975 nhằm duy trì ổn định khu vực và giảm căng thẳng Arab - Israel. Hàn Quốc được Mỹ hỗ trợ tái thiết sau chiến tranh Triều Tiên và thúc đẩy phát triển kinh tế trong các thập niên 1960 - 1970.

Washington cũng từng rót lượng lớn viện trợ cho Afghanistan trong thời chiến nhằm củng cố năng lực quân sự, chống nổi dậy và phát triển hạ tầng kinh tế.

Theo một báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ năm 2022, viện trợ nước ngoài là công cụ giúp Washington mở rộng ảnh hưởng toàn cầu, bảo vệ lợi ích chiến lược và thúc đẩy các giá trị mà Mỹ theo đuổi.

Giới quan sát cho rằng nếu Israel thực sự cắt giảm hoàn toàn viện trợ từ Mỹ, đây sẽ là bước ngoặt mang tính biểu tượng rất lớn trong quan hệ đồng minh kéo dài nhiều thập kỷ giữa hai nước. Đồng thời, điều này cũng có thể tạo sức ép lên nhiều quốc gia khác vốn phụ thuộc mạnh vào hỗ trợ tài chính và quân sự từ Washington phải tính toán lại chiến lược tự chủ của mình.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/israel-bat-ngo-muon-cham-dut-nhan-ho-tro-tai-chinh-quan-su-tu-washington-20260514231830763.htm