Israel-Lebanon nhất trí duy trì ngừng bắn: Cơ hội mới cho hòa bình Trung Đông?

3 giờ trướcBài gốc

Chính phủ Lebanon, Israel và Mỹ sáng nay (4/6) đã ra tuyên bố chung, nêu rõ Israel và Lebanon đã nhất trí duy trì thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4/2026; đồng thời kêu gọi phong trào Hezbollah "chấm dứt hoàn toàn các hoạt động bắn phá" và rút lực lượng khỏi khu vực phía Nam Lebanon tính từ sông Litani, New York Times đưa tin.

Phái đoàn Lebanon và Israel tham gia đàm phán ở Mỹ. Ảnh: NYTimes/GettyImages

"Hai bên đã nhất trí với đề nghị của Mỹ về việc nhanh chóng thúc đẩy việc thành lập các khu thí điểm, trong đó, quân đội chính phủ Lebanon sẽ nắm quyền kiểm soát lãnh thổ và loại trừ tất cả các thế lực phi nhà nước", tuyên bố chung nêu.

Văn kiện này “tái khẳng định tương lai của mối quan hệ giữa Israel và Lebanon do chính phủ hai nước tự quyết”, và “bác bỏ mọi nỗ lực, của bất kỳ quốc gia hay tổ chức phi nhà nước nào, nhằm gây sức ép lên tương lai của Lebanon”.

Các bên dự kiến sớm thảo luận tại Mỹ về khuôn khổ an ninh mới ở Lebanon, bao gồm tăng cường năng lực của quân đội Lebanon với sự hỗ trợ của Mỹ; và khả năng “giải tán” các nhóm vũ trang phi nhà nước, nhưng không rõ chi tiết về cách thức.

Thỏa thuận mới nhất giữa Israel và Lebanon đạt được sau các cuộc đàm phán kéo dài trong hai ngày 2 và 3/6 tại thủ đô Washington DC, dưới sự chủ trì của các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Phong trào Hezbollah, lực lượng quân sự hoạt động trên lãnh thổ Lebanon và trực tiếp tham chiến với Israel, không tham gia đàm phán với Israel và không phải là một bên chính thức trong lệnh ngừng bắn mà các bên công bố tháng 4/2026. Đại diện Hezbollah không có mặt tại vòng đàm phán mới nhất tại Mỹ, nhưng cơ bản tuân thủ thỏa thuận tháng 4.

Khói đen bốc lên sau đợt tập kích của Israel vào Lebanon.

Hezbollah đến nay chưa bình luận về các điều khoản trong thỏa thuận mới nhất. Nếu đồng ý tuân thủ thỏa thuận này, Hezbollah sẽ phải đình chỉ hoạt động và rút lực lượng khỏi miền Nam Lebanon. Đây từ lâu là một trong những yêu cầu then chốt của Israel. Ở chiều ngược lại, Hezbollah cũng cáo buộc Israel không tuân thủ điều khoản rút khỏi miền Nam Lebanon như đã cam kết.

Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát sau khi nhóm vũ trang tại Lebanon tháng 3/2026 tấn công nước láng giềng để trả đũa cho cái chết của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. Quân đội Israel sau đó phát động chiến dịch tấn công trên bộ vào Lebanon.

Nhờ thỏa thuận giữa Israel-Lebanon do Mỹ làm trung gian hồi tháng 4/2026, giao tranh đã tạm lắng, nhưng từ tuần trước, quân đội Israel tái khởi động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Lebanon rồi giành một loạt vị trí chiến lược, bao gồm pháo đài Beaufort.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mô tả chiến dịch là nhằm mở rộng vùng đệm ngăn Hezbollah tấn công Israel, đồng thời cảnh báo sẽ tấn công mục tiêu ở thủ đô Beirut.

Việc Israel đồng ý gia hạn thỏa thuận là nhờ Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục gây sức ép với Tel Aviv. Thủ tướng Israel Netanyahu ngày 3/6 xác nhận ông trao đổi với Tổng thống Mỹ "hai lần mỗi ngày". Trong khi đó, Tổng thống Trump tiết lộ, trong các cuộc điện đàm gần đây giữa ông và Thủ tướng Israel, nhà lãnh đạo Mỹ đã "nổi cáu" với ông Netanyahu và yêu cầu Israel dừng tấn công Lebanon.

Việc Israel đồng ý ngừng bắn ở Lebanon giúp gỡ bỏ một trong những rào cản lớn nhất của tiến trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ-Iran. Tehran những tuần qua khẳng định bất cứ thỏa thuận nào với Mỹ đều cần bao gồm điều khoản "ngừng bắn trên mọi mặt trận", bao gồm Lebanon.

Cách đây 3 hôm, truyền hình nhà nước Iran dẫn thông báo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố họ có thể "mở thêm các mặt trận mới" và tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz nếu Israel mở rộng tấn công vào Lebanon.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu ngày 3/6 trước quốc hội Mỹ. Ảnh: NYTimes

Trong diễn biến liên quan, gần như cùng thời điểm Israel và Lebanon đàm phán ở Mỹ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thông báo chính quyền Mỹ cũng đang nỗ lực đàm phán với Iran nhằm tìm kiếm thỏa thuận, trong đó có điều khoản then chốt nhất là Tehran từ bỏ làm giàu uranium "trong dài hạn".

"Nếu chúng ta đạt được thời hạn (Iran không làm giàu uranium) trong 20 năm, điều đó sẽ tốt hơn đáng kể với JCPOA", ông Rubio nói, đề cập đến thỏa thuận hạt nhân năm 2015 mà chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama ký kết với Iran, trong đó yêu cầu Iran giới hạn làm giàu uranium trong vòng 15 năm.

Từ Tehran, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi dù cho biết chưa có tiến triển trong quá trình đàm phán với Mỹ, nhưng xác nhận các kênh liên lạc với Mỹ vẫn mở.

Theo giới quan sát, dù triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện giữa Mỹ và Iran vẫn phụ thuộc vào nhiều bất đồng cốt lõi liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran và các vấn đề an ninh khu vực, cả Washington và Tehran đều có động lực mạnh mẽ để tiếp tục đàm phán.

Với Mỹ, một thỏa thuận sẽ giúp hạ nhiệt giá năng lượng trước thềm kỳ bầu cử quan trọng. Trong khi đó, Iran kỳ vọng tiến trình ngoại giao có thể mở đường cho việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt kinh tế và giảm áp lực đối với các đồng minh của nước này trong khu vực. Vì vậy, việc Israel và Lebanon duy trì lệnh ngừng bắn được xem là một bước đi quan trọng, tạo thêm dư địa cho các nỗ lực ngoại giao trong thời gian tới.

Thái Hà

Nguồn CAND : https://cand.vn/israel-lebanon-nhat-tri-duy-tri-ngung-ban-co-hoi-moi-cho-hoa-binh-trung-dong-post812886.html