Ngày 6/3/2026, Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết, các tiêm kích của nước này đã tiến hành một loạt cuộc không kích vào sân bay quân sự tại tỉnh Isfahan của Iran.
Theo tuyên bố từ Tel Aviv, mục tiêu của đòn tập kích là các máy bay chiến đấu của Không quân Iran đang đỗ tại sân bay, trong đó có tiêm kích đánh chặn F-14 Tomcat do Mỹ chế tạo.
Quân đội Israel nói rằng các máy bay này đã bị phá hủy ngay trên mặt đất trong quá trình tấn công. Đây được xem là một phần trong chiến dịch nhằm làm suy yếu năng lực không quân của Iran và mở rộng khả năng kiểm soát bầu trời trong các đợt không kích tiếp theo.
Sân bay Isfahan nằm ở miền trung Iran và là một trong những căn cứ không quân quan trọng của nước này. Theo các nguồn tin quân sự, nơi đây từng triển khai nhiều loại máy bay chiến đấu khác nhau, bao gồm tiêm kích đánh chặn F-14 Tomcat và một số dòng tiêm kích MiG do Liên Xô thiết kế.
Tiêm kích F-14 Tomcat là loại máy bay chiến đấu hai động cơ, hai chỗ ngồi, cánh cụp cánh xòe do hãng Grumman của Mỹ phát triển cho hải quân Mỹ từ thập niên 1970.
Máy bay có chiều dài khoảng 19 m, sải cánh tối đa 19,5 m khi mở hoàn toàn và khối lượng cất cánh tối đa khoảng 33 tấn.
F-14 được trang bị radar điều khiển hỏa lực AN/AWG-9 có khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách hơn 300 km và theo dõi đồng thời nhiều mục tiêu trên không.
Vũ khí chính của máy bay là tên lửa không đối không tầm xa AIM-54 Phoenix, loại tên lửa dẫn đường bằng radar có tầm bắn khoảng 190 km và khối lượng gần 460 kg. Ngoài ra, máy bay còn có thể mang tên lửa AIM-7 Sparrow, AIM-9 Sidewinder và pháo tự động 20 mm gắn trong thân.
Iran là quốc gia duy nhất ngoài Mỹ từng vận hành loại tiêm kích này. Trước cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Washington đã bán cho Tehran khoảng 79 chiếc F-14 nhằm tăng cường khả năng phòng thủ trước các mối đe dọa từ Liên Xô.
Sau khi quan hệ giữa hai nước đổ vỡ, Iran không còn nhận được phụ tùng chính hãng, khiến số lượng F-14 hoạt động giảm dần theo thời gian.
Tuy vậy, Iran vẫn duy trì một phần phi đội bằng cách tự sản xuất linh kiện thay thế và tháo dỡ phụ tùng từ các máy bay không còn khả năng bay.
Một số chuyên gia ước tính Tehran hiện còn khoảng vài chục chiếc F-14 có thể hoạt động ở mức độ khác nhau.
Các cuộc tấn công vào Isfahan diễn ra trong bối cảnh Israel gia tăng chiến dịch không kích nhằm vào hạ tầng quân sự của Iran.
Trước đó vài ngày, Israel tuyên bố đã tiến hành các đợt tấn công vào sân bay Mehrabad tại Tehran, nơi được cho là nơi đặt nhiều máy bay của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Theo các chuyên gia quân sự, việc tấn công máy bay khi chúng còn nằm trên đường băng là chiến thuật phổ biến trong chiến tranh hiện đại.
Khi bị phá hủy trên mặt đất, các máy bay này không có cơ hội cất cánh, đồng thời giúp đối phương nhanh chóng làm suy yếu lực lượng không quân của đối thủ.
Bên cạnh đó, việc phá hủy các tiêm kích đánh chặn như F-14 còn có ý nghĩa chiến lược. Đây là loại máy bay được thiết kế để đánh chặn máy bay ném bom hoặc mục tiêu bay ở tầm xa, vì vậy chúng đóng vai trò quan trọng trong hệ thống phòng thủ trên không của Iran.
Nếu các tuyên bố từ Israel là chính xác, việc mất thêm các tiêm kích F-14 sẽ khiến năng lực phòng không tầm xa của Iran suy giảm đáng kể.
Trong bối cảnh xung đột đang leo thang, điều này có thể tạo ra khoảng trống trong hệ thống phòng thủ của Tehran, giúp Israel dễ dàng tiến hành các chiến dịch không kích sâu hơn vào lãnh thổ Iran.
Việt Hùng