Kế hoạch 628 và hành trình chưa có hồi kết

3 giờ trướcBài gốc

Công an xã Quỳ Châu phối hợp UBND xã, Hạt Kiểm lâm Quỳ Châu (Nghệ An) tái thả cá thể Tê Tê Java (thuộc nhóm IB - danh mục động vật nguy cấp, quý, hiếm) được người dân bàn giao về tự nhiên.

Trước tình trạng vi phạm pháp luật về đa dạng sinh học vẫn đang diễn biến phức tạp, sự phối hợp chặt chẽ trong hoạt động quản lý, bảo tồn, xử lý vi phạm hành chính và đấu tranh quyết liệt với loại tội phạm này đã trở thành nhiệm vụ cấp bách. Việc ký kết và triển khai Kế hoạch số 628/KH-BCA-BNN&MT giữa Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tạo ra bước chuyển biến mạnh mẽ, mang lại nhiều kết quả nổi bật nhưng cũng đặt ra những vấn đề cần tiếp tục giải quyết trong thời gian tới.

Dấu ấn phối hợp liên ngành và những con số "biết nói"

Ngày 17/10/2025, Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký kết Kế hoạch số 628/KH-BCA-BNN&MT. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm huy động sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng chức năng từ Trung ương đến địa phương trong công tác tuyên truyền, phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã, bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Để cụ thể hóa ở cấp Cục, ngày 3/11/2025, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an), Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (Bộ Quốc phòng), Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học cùng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tiếp tục ký kết Kế hoạch phối hợp hành động. Ngay sau đó, các đơn vị trực thuộc hai Bộ đã chủ động ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, đôn đốc địa phương tổ chức triển khai.

Lãnh đạo các đơn vị: Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học ký kết biên bản phối hợp.

Thành công lớn nhất của Kế hoạch 628 sau gần 8 tháng thực hiện chính là những "con số biết nói" trên mặt trận đấu tranh với tội phạm và xử lý vi phạm.

Trong công tác điều tra cơ bản, thu thập thông tin, lực lượng liên ngành rà soát, xác định 127 khu vực, điểm nóng, 2.135 tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm để đưa vào diện quản lý, theo dõi; phát hiện, giám sát 2.568 tổ chức, cá nhân có dấu hiệu mua bán, quảng cáo, kinh doanh động vật hoang dã trái pháp luật trên không gian mạng.

Tổ chức hơn 9 nghìn đợt tuyên truyền, 15.084 cuộc họp, hội nghị, hội thảo với hơn 300 nghìn lượt người tham gia; 9 nghìn tổ chức, cá nhân được ký cam kết.

Lực lượng liên ngành tổ chức hơn 11,7 nghìn đợt tuần tra, kiểm tra, phát hiện 3.151 vụ. Trong đó, xử lý hình sự 112 vụ/190 bị can; xử lý hành chính 1.145 vụ, phạt 6,737 tỷ đồng. Tịch thu hơn 14,3 nghìn cá thể động vật hoang dã, tái thả gần 3,7 nghìn cá thể về môi trường tự nhiên, cứu hộ hơn 1,8 nghìn cá thể; thu giữ hàng chục nghìn công cụ, phương tiện săn bắt động vật hoang dã; công cụ, ngư cụ khai thác thủy sản trái phép.

Riêng lực lượng Công an toàn quốc đã phát hiện, xử lý tổng cộng 634 vụ việc (xử lý hình sự 47 vụ với 59 bị can; xử phạt hành chính 414 vụ với số tiền phạt lên tới 2,5 tỷ đồng; cứu hộ và tái thả thành công gần 10 nghìn cá thể động vật hoang dã về tự nhiên.

Tổ công tác C05 phối hợp kiểm lâm kiểm tra đột xuất và lập biên bản vi phạm đối với chủ cơ sở kinh doanh chim cảnh tại "chợ chim" dốc Tam Đa (Hà Nội) do buôn bán chim cảnh không rõ nguồn gốc.

Trong đó, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05) trực tiếp kiểm tra, xử lý 11 vụ việc lớn, chuyển xử lý hình sự 1 vụ và xử lý hành chính 10 vụ. Nhận diện rõ xu hướng tội phạm dịch chuyển lên không gian mạng, C05 phối hợp chặt chẽ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao xác minh, xử lý nghiêm 19 tài khoản cá nhân và 18 hội nhóm vi phạm; chuyển Công an các địa phương làm rõ 17 đối tượng liên quan.

Chuyển biến từ nhận thức đến thực tiễn địa phương

Dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo hai Bộ và hướng dẫn từ C05, Công an các địa phương đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền đánh thẳng vào các "điểm nóng". Nhờ đó, tình trạng săn bắt giảm sâu, nhận thức của quần chúng nhân dân được nâng lên rõ rệt. Phong trào “Không săn bắt - Không tiêu thụ” được lan tỏa rộng rãi. Nhiều người dân tự nguyện bàn giao động vật hoang dã; chuyển đổi nghề từ săn bắt sang bảo vệ. Việc khởi tố hình sự một số vụ việc kinh doanh chim hoang dã tạo sức răn đe mạnh mẽ.

Nhờ đó, hệ sinh thái trên cả nước bước đầu có dấu hiệu phục hồi. Các loài chim di cư, động vật hoang dã quý hiếm dần trở lại tại nhiều địa bàn như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Nghệ An, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Đồng Tháp... Tiêu biểu như loài Bồ nông chân xám xuất hiện trở lại tại Vườn quốc gia Tràm Chim sau 6 năm vắng bóng.

Điển hình tại thành phố Hải Phòng, nơi phát triển sinh thái gắn liền với bảo vệ môi trường, chỉ trong 7 tháng thực hiện, lực lượng nòng cốt Phòng Cảnh sát kinh tế và Công an các đơn vị đã tổ chức hơn 1 nghìn lượt tuyên truyền và 3 Hội nghị pháp luật cho hơn 500 doanh nghiệp, hộ kinh doanh ký cam kết.

Phối hợp liên ngành tổ chức 853 lượt tuần tra, phát hiện 67 vụ việc với 70 đối tượng vi phạm; thả về tự nhiên 3 cá thể khỉ; hơn 9 nghìn cá thể chim hoang dã; khởi tố 4 vụ án hình sự; xử phạt hành chính 54 vụ, hơn 400 triệu đồng.

Sau khi thu giữ, lực lượng kiểm lâm và công an Hải Phòng thả những chú chim di cư về môi trường tự nhiên.

Đại tá Ngô Duy Cương, Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường, Công an Hải Phòng cho biết: Những kết quả trên cho thấy quyết tâm chính trị rất cao của Công an thành phố Hải Phòng cùng các sở, ngành, địa phương trong công tác bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và đấu tranh với các hành vi xâm hại tài nguyên thiên nhiên.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy tình hình vi phạm vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Một số đối tượng lợi dụng địa bàn rộng, khu vực rừng, biển, cửa sông và không gian mạng thực hiện hành vi vi phạm.

Thời gian tới, bên cạnh việc tuyên truyền, lực lượng Công an sẽ tham mưu chính quyền, địa phương hỗ trợ sinh kế bền vững (trồng rừng, du lịch sinh thái cộng đồng) để người dân phối hợp tự giác hơn.

Mở các lớp tập huấn kỹ năng tuyên truyền cho lực lượng công an xã; lồng ghép nội dung bảo vệ động vật hoang dã vào các buổi họp thôn, sinh hoạt cộng đồng. Mỗi cán bộ Công an cấp xã phải thật sự là một tuyên truyền viên tại chỗ gần dân và sát dân, Đại tá Ngô Duy Cương nhấn mạnh.

Dù đạt được một số kết quả đáng mừng, song công tác đấu tranh trong lĩnh vực này vẫn vấp phải nhiều "rào cản" do các đối tượng vi phạm liên tục cải tiến phương thức hoạt động tinh vi hòng trốn tránh sự phát hiện, gây khó khăn cho công tác kiểm tra.

Đặc biệt, sau khi lực lượng chức năng đồng loạt ra quân kiểm tra thường xuyên, các đối tượng đã chuyển hóa thủ đoạn "lách luật” rất tinh vi. Đơn cử như, hợp thức hóa nguồn gốc động vật hoang dã bằng giấy tờ “khống”, nhằm biến động vật bất hợp pháp thành hợp pháp. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng nhất.

Bên cạnh đó, việc người dân cố tình nuôi nhốt các loài động vật quý hiếm, động vật hoang dã nhưng không khai báo...

Một cá thể chim hoang dã may mắn được tổ công tác liên ngành Cảnh sát môi trường và kiểm lâm tỉnh Bắc Ninh giải cứu tại một nhà hàng.

Thượng tá Nguyễn Ngọc Quỳnh, Phó trưởng Phòng 3 (Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường- C05) chia sẻ: Khó khăn lớn nhất hiện nay chính là tính ẩn danh, bảo mật cao của tài khoản xã hội. Các đối tượng dùng sim không chính chủ, tài khoản ảo, thay đổi tên nhóm kín, thậm chí sử dụng mã hóa. Các đối tượng thường xuyên thay đổi thông tin địa chỉ giao nhận hàng liên tục thay đổi khiến việc truy xét danh tính người giao, người nhận gặp rất nhiều trở ngại, khó khăn.

Thượng tá Nguyễn Ngọc Quỳnh cũng chỉ ra công tác rà soát chưa bắt kịp thực tế vi phạm. Nhiều vụ việc bị phát hiện thông qua tuần tra, kiểm tra đột xuất của C05 cho thấy tính chủ động trong phòng ngừa còn hạn chế.

Lực lượng công an cấp xã vẫn đang “chạy theo” các vụ việc phát sinh thay vì kiểm soát được đối tượng ngay từ đầu. Thậm chí, có địa bàn, người dân đã ký cam kết không săn, bẫy, bắt, kinh doanh các loài hoang dã trái phép nhưng vẫn tiến hành hành vi vi phạm.

Hành trình chưa có hồi kết

Nhận định về công tác bảo vệ đa dạng sinh học, Thiếu tướng Hà Xuân Duy, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường khẳng định: Công tác đấu tranh với tội phạm xâm hại động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản tại Việt Nam là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì và quyết liệt không chỉ của lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân.

Để nâng cao hiệu quả Kế hoạch số 628/KH-BCA-BNN&MT trong thời gian tới, lãnh đạo Bộ Công an yêu cầu Công an các đơn vị, địa phương tập trung giải quyết triệt để các "điểm nghẽn", trên tinh thần triển khai thực chất, tuyệt đối không chạy theo phong trào, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng nể nang, né tránh hay xử lý chiếu lệ. Tất cả các hành vi vi phạm phải được xử lý nghiêm minh với tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ".

Ký kết kế hoạch phối hợp giữa C05 và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng.

Theo đó, bốn nhóm giải pháp trọng tâm: C05 sẽ phối hợp chặt chẽ các đơn vị chức năng thực hiện Kế hoạch số 01 ký với Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam kiên quyết xóa bỏ các tụ điểm buôn bán động vật hoang dã phục vụ mục đích phóng sinh trái phép hoặc trục lợi tâm linh.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu và cơ sở; đề cao vai trò của chính quyền và lực lượng công an cấp xã trong việc bám sát địa bàn, vận động các hộ kinh doanh ký cam kết không tiêu thụ động vật hoang dã; tổ chức tập huấn kỹ năng tuyên truyền "mưa dầm thấm lâu" cho công an xã, biến mỗi cán bộ thành một tuyên truyền viên gần dân.

Tập trung triệt phá các đường dây săn bắt, vận chuyển, mua bán chim di cư và động vật hoang dã trái phép; siết chặt quản lý và xử lý nghiêm vi phạm về súng săn, súng tự chế. Trong lĩnh vực thủy sản, kiên quyết ngăn chặn các hành vi tận diệt môi trường bằng kích điện, chất nổ và ngư cụ cấm.

Bên cạnh việc duy trì tuần tra chung giữa các lực lượng Công an, Kiểm lâm, Biên phòng và chính quyền địa phương, các đơn vị chủ động tham mưu giải pháp hỗ trợ sinh kế bền vững cho người dân thông qua các mô hình trồng rừng, du lịch sinh thái cộng đồng, đồng thời trang bị kiến thức cho ngư dân, đồng bào dân tộc cách nhận biết loài quý hiếm để tránh vô ý săn bắt nhầm...

THANH HÀ

Nguồn Nhân Dân : https://nhandan.vn/ke-hoach-628-va-hanh-trinh-chua-co-hoi-ket-post968638.html