Kết nối du lịch qua lễ hội dân gian

5 giờ trướcBài gốc

Văn hóa cồng chiêng - nét đẹp đặc trưng thu hút du khách đến với vùng đất Gia Lai. Ảnh: Bích Nguyên

Kho tàng di sản đa sắc

Trong đời sống của các dân tộc Tây Nguyên (nay là cao nguyên Trung Bộ), lễ hội không chỉ là hoạt động sinh hoạt cộng đồng, mà còn là không gian thiêng, nơi hội tụ tín ngưỡng, phong tục và tri thức dân gian được trao truyền qua nhiều thế hệ. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh Gia Lai được mở rộng hơn về không gian phát triển, thành phần tộc người, kèm theo đó là di sản văn hóa cũng đa dạng, phong phú hơn, mở ra những cơ hội phát triển mới.

Với 29 thành phần dân tộc cùng sinh sống, vùng đất Gia Lai mang trong mình nền văn hóa đa dạng, đặc sắc, trong đó, lễ hội dân gian là loại hình văn hóa hội tụ đầy đủ văn hóa đặc trưng của các cộng đồng sinh sống ở đây, thể hiện ở trang phục, trang sức, kỹ năng trình diễn dân ca, dân vũ đến nghệ thuật trang trí thể hiện qua các hoa văn trên dụng cụ, đạo cụ, mô hình (nhà rông, nhà mồ, kho lúa...), kỹ năng chế tác và sử dụng nhạc cụ từ tre nứa, nghệ thuật tạc tượng gỗ dân gian, đan lát, dệt thổ cẩm, văn hóa ẩm thực và điển hình là tập quán, tín ngưỡng của các dân tộc...

Đặc biệt, các dân tộc như Ba Na, Gia Rai, Hrê, Chăm... duy trì nhiều nghi lễ gắn với vòng đời con người và chu kỳ sản xuất nông nghiệp. Từ lễ cầu sức khỏe cho mẹ và thai nhi, lễ trưởng thành, lễ cưới, lễ tang, lễ bỏ mả... đến các nghi lễ nông nghiệp như lễ phát rẫy, lễ gieo hạt, lễ mừng lúa mới..., tất cả đều phản ánh sâu sắc đời sống tinh thần và mối quan hệ hài hòa giữa con người với tự nhiên. Bên cạnh đó là các lễ hội cộng đồng như lễ cầu mưa, lễ cúng bến nước, lễ mừng nhà rông mới... tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc của vùng đất đại ngàn. Trước kia, nhiều lễ hội kéo dài nhiều ngày, có nơi cả tuần. Ngày nay, thời gian tổ chức đã được rút gọn, nhưng những giá trị cốt lõi vẫn được gìn giữ, tiếp nối trong đời sống cộng đồng.

Những năm gần đây, Gia Lai đã có nhiều cách làm sáng tạo nhằm đưa lễ hội đến gần hơn với công chúng và du khách. Nhiều lễ hội tiêu biểu được phục dựng, tái hiện trong các sự kiện văn hóa quy mô lớn như: Lễ mừng lúa mới, lễ ăn cốm mới, lễ mừng nhà rông mới, lễ chuyển gươm của Yang Potao... Trong đó, Festival văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên năm 2018 là dấu ấn nổi bật, quy tụ nhiều đoàn nghệ nhân, tái hiện đầy đủ các giá trị văn hóa từ trang phục, âm nhạc đến nghi lễ truyền thống.

Đưa lễ hội từ làng ra phố, kết nối du lịch

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai cho biết, từ năm 2023, công tác bảo tồn lễ hội được định hướng rõ ràng hơn, gắn với phát triển du lịch. Các hoạt động phục dựng không chỉ nhằm lưu giữ di sản, mà còn phục vụ quảng bá hình ảnh địa phương. Tại Tuần lễ hoa dã quỳ - núi lửa Chư Đang Ya năm 2025, lễ mừng lúa mới của người Ba Na và Gia Rai được tái hiện trong không gian thiên nhiên hùng vĩ, trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo du khách.

Cũng trong năm 2025, nhiều lễ hội tiếp tục được phục dựng với cách thức tổ chức đa dạng như lễ cúng lúa mùa của người Gia Rai hay lễ mừng chiến thắng của người Ba Na, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa rộng rãi hơn. Không chỉ dừng lại ở các sự kiện lớn, Gia Lai còn xây dựng các mô hình trải nghiệm văn hóa mang tính thường xuyên, tạo dấu ấn riêng biệt cho du lịch địa phương. Nổi bật là Chương trình “Cồng chiêng cuối tuần - Thưởng thức & trải nghiệm” và mô hình “Sắc màu văn hóa Gia Lai - Bảo tồn và phát triển”. Những mô hình trải nghiệm văn hóa này đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của người dân và du khách khi đến thăm Gia Lai.

Trong không gian mở tại Quảng trường Đại Đoàn Kết, mỗi tối cuối tuần, tiếng cồng chiêng lại ngân vang, hòa cùng điệu xoang uyển chuyển. Du khách không chỉ được xem, mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động như đan lát, dệt vải, tạc tượng, giã gạo, thưởng thức ẩm thực truyền thống. Điểm đặc biệt là các hoạt động được tổ chức theo hướng giữ nguyên bản, không sân khấu hóa. Nghệ nhân sử dụng trang phục, nhạc cụ truyền thống, trình diễn trong trạng thái tự nhiên, tạo nên trải nghiệm chân thực, giàu cảm xúc.

Lễ hội dân gian Gia Lai là kết tinh của lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc sinh sống tại vùng đất này. Mỗi nghi lễ, mỗi thanh âm cồng chiêng, mỗi dụng cụ, mỗi món lễ vật, mỗi hoạt động dân vũ thể hiện trong lễ hội đều chứa đựng những giá trị sâu sắc của đại ngàn. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa mà cần sự chung tay của cả cộng đồng. Khi người dân chủ động gìn giữ và tự hào về di sản của mình, lễ hội sẽ tiếp tục được trao truyền, lan tỏa. Trong sự tiếp biến văn hóa, giữa hơi thở của đời sống hiện đại, lễ hội Gia Lai đang từng bước thích nghi, đổi mới nhưng vẫn giữ được hồn cốt riêng. Đây chính là nền tảng để văn hóa trở thành động lực bền vững, đưa du lịch Gia Lai phát triển mạnh mẽ và vươn xa hơn trong thời gian tới.

Hà My

Nguồn Biên Phòng : https://bienphong.com.vn/ket-noi-du-lich-qua-le-hoi-dan-gian-post502526.html