Khắc phục triệt để nguyên nhân chủ quan làm chậm giải ngân đầu tư công

2 giờ trướcBài gốc

Giải ngân đầu tư công, áp lực lớn

Báo cáo của Bộ Tài chính cho biết, tính đến ngày 15-4-2026, tổng số vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước đã được giải ngân đạt 127.390,6 tỷ đồng, tương ứng 12,6% kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao. Có 7 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương ghi nhận tỷ lệ giải ngân đạt hoặc vượt mức bình quân chung của cả nước. Một số đơn vị nổi bật gồm các bộ như Quốc phòng, Công Thương, Công an, cùng các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hà Tĩnh…

28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương đạt mức thấp hơn bình quân cả nước. Ảnh minh họa: PV

Dù vậy, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục bộc lộ nhiều điểm nghẽn khi có tới 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương đạt mức thấp hơn bình quân cả nước. Tình trạng đáng báo động là có 16 bộ, cơ quan tỷ lệ giải ngân dưới 1%, thậm chí một số cơ quan có tỷ lệ giải ngân bằng 0, cho thấy tình trạng chậm trễ, thậm chí ách tắc trong triển khai.

Bên cạnh các yếu tố khách quan như giá vật liệu biến động, vướng mắc cơ chế, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và điều kiện thời tiết đã tác động không nhỏ đến tiến độ thi công, nguyên nhân chủ quan vẫn đóng vai trò chủ yếu.

Cụ thể, việc lập kế hoạch chưa sát thực tế, phân bổ vốn còn dàn trải; nhiều dự án chưa hoàn tất thủ tục nhưng vẫn được bố trí vốn. Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng thiếu quyết liệt, sự phối hợp giữa các đơn vị chưa hiệu quả, năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế. Một bộ phận cán bộ còn tâm lý né tránh trách nhiệm, ảnh hưởng đến tiến độ chung; Và một số vướng mắc khác như phối hợp giữa các bộ ngành kém, thiếu quy hoạch mỏ nguyên vật liệu, quy trình vốn nước ngoài phức tạp..

Kiên quyết loại bỏ dự án “giữ chỗ", tình trạng “vốn chờ dự án"

Chính phủ đặt quyết tâm cao nhất là phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm nay và gắn trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, đơn vị với kết quả thực hiện.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, điểm nghẽn nằm ở cả khâu phân bổ vốn và tổ chức thực hiện. Một lượng vốn lớn chưa được phân bổ do vướng thủ tục, dự án chưa hoàn thiện, tình trạng "vốn chờ dự án" vẫn kéo dài.

Trách nhiệm đối với tình trạng giải ngân đầu tư công thấp đang được Chính phủ siết chặt theo hướng cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu. Các giải pháp cấp bách được Thủ tướng yêu cầu đó là tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công, siết trách nhiệm người đứng đầu, thay thế ngay Ban QLDA, nhà thầu yếu kém. Kịp thời điều chuyển vốn đối với các dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân không hết sang các dự án có khả năng giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn.

Đầu tư công đóng một vai trò rất quan trọng trong tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam. Tuy nhiên, trì trệ trong giải ngân vốn đầu tư công đang là căn bệnh trầm kha kéo dài nhiều năm nay, ảnh hưởng đáng kể tới đà tăng trưởng của nền kinh tế.

Tổng vốn đầu tư công năm 2026 từ ngân sách nhà nước được giao là 1.013.443,4 tỷ đồng. Để giải ngân đầu tư công đạt 100% kế hoạch đề ra là nhiệm vụ rất nặng nề trong bối cảnh nhiều dự án vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản, nút thắt. “Cùng một thể chế có những bộ ngành và địa phương giải ngân tốt, có những bộ ngành và địa phương lại chậm. Điều này cho thấy yếu tố về tổ chức thực hiện là lý do có nơi thực hiện tốt, có nơi chưa đạt yêu cầu”, bà Nguyễn Minh Thảo, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (CIEM) nhìn nhận.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, áp lực giải ngân vốn đầu tư công trong năm nay rất lớn. Nếu như không có sự đột phá về cơ chế, trách nhiệm cũng như nhận diện và xử lý các sai phạm thì khả năng hoàn thành là rất khó khăn.

Nhiều vấn đề quan trọng đang được Chính phủ giải quyết như tăng cường phân cấp, phân quyền; hoàn thiện quy trình đấu thầu; đơn giản hóa thủ tục trong phân bổ, thanh toán và quyết toán vốn. Đồng thời, các vấn đề liên quan đến quy hoạch, đất đai và tài nguyên vốn là những “nút thắt” phổ biến cũng được tập trung xử lý nhằm bảo đảm tính liên thông trong triển khai dự án.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, chủ trương của Chính phủ là rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa các luật, quy định và thủ tục liên quan đến giải ngân đầu tư công, kiên quyết loại bỏ những quy định chồng chéo, không còn phù hợp nhằm giảm bớt rào cản thể chế, qua đó, khơi thông và đẩy nhanh việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công.

Theo TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, nâng cao hiệu quả đầu tư công là yêu cầu tất yếu để củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững của Việt Nam. Cần rà soát và kiên quyết đưa ra khỏi danh mục đối với các dự án mang tính chất giữ chỗ. Đầu tư công cần được định hướng theo nguyên tắc tập trung, minh bạch và hiệu quả, gắn với cải cách thể chế và kỷ luật tài khóa. Khi đó, đầu tư công sẽ thực sự trở thành động lực chiến lược cho phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam trong giai đoạn mới.

Trâm Anh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/khac-phuc-triet-de-nguyen-nhan-chu-quan-lam-cham-giai-ngan-dau-tu-cong-747256.html