Người mua và bán đều rất đông
Từ trưa 26/3, rất nhiều khách hàng đã xếp hàng tại Bảo Tín Minh Châu số 29 Trần Nhân Tông, Hà Nội để mua vàng.
Tại cơ sở số 29 Trần Nhân Tông, dòng người vẫn xếp hàng dài để chờ mua vàng, còn tại số 15 Trần Nhân Tông, cửa hàng chuyên phục vụ khách tới bán vàng.
Người dân vẫn mong mua vàng để tích lũy vì tin giá còn tăng.
Theo quan sát của phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đầu giờ lúc 13 giờ ngày 26/3, lượng khách bán vàng rất ít nhưng từ 13 giờ 50 chiều ngày, khách tới bán vàng càng đông. Người bán vàng phải điền phiếu và xếp hàng ngồi chờ đợi.
Nếu như sáng 25/3, người mua vàng còn được mua trên mức tối đa, chốt tiền rồi nhận phiếu hẹn lấy vàng sau thì từ trưa 26/3, Bảo Tín Minh Châu đã không còn áp dụng kiểu bán này.
Nhiều khách đến nhận vàng theo giấy hẹn của Công ty Bảo Tín Minh Châu.
Đại diện BTMC cho biết, để phục vụ người mua, công ty chỉ bán tối đa 2 chỉ vàng, không bán hơn mức này và không bán vàng theo hình thức “nhận tiền trước, hẹn trả vàng sau”. Trong khi trước đó, một số doanh nghiệp kinh doanh vàng, trong đó BTMC đều bán vàng, chốt giá và phát phiếu hẹn lấy sau, với những trường hợp khách mua vàng trên mức tối đa, theo định mức hàng ngày của công ty.
Tới gần 14 giờ chiều 26/3, số lượng khách tới 15 Trần Nhân Tông để bán vàng ngày càng nhiều. Đây là điểm khác lạ so với những ngày trước, dân chỉ tới mua vàng là chủ yếu.
Lúc trưa 26/3, tại cơ sở 15 Trần Nhân Tông, chỉ có lác đác khách tới mua nữ trang, chưa có khách tới bán vàng.
Đặc biệt, ngay sau khi vụ việc hàng loạt cửa hàng của BTMC đột ngột đóng cửa chiều 25/3, nhiều người dân đang cầm phiếu hẹn lấy vàng của BTMC, thậm chí tại thương hiệu vàng khác đã cảm thấy bất an vì trong tay chưa cầm vàng vật chất.
Theo nhân viên tại cửa hàng BTMC, hoạt động kinh doanh đã trở lại bình thường từ trưa 26/3. Việc trả vàng được thực hiện đúng theo ngày ghi trên giấy hẹn, bao gồm cả các đơn hàng đến hạn trong ngày hoặc trước đó. Các điểm giao dịch cũng được bố trí tách biệt khu vực, trong đó một bên thực hiện bán và trả vàng cho khách, bên còn lại phục vụ nhu cầu mua vàng.
Theo thông cáo của Bảo Tín Minh Châu đêm 25/3, việc tạm dừng giao dịch diễn ra trong chiều 25/3 nhằm phối hợp với cơ quan chức năng để xác minh, làm rõ một số thông tin liên quan. Doanh nghiệp này khẳng định toàn bộ hệ thống cửa hàng sẽ hoạt động trở lại từ 12 giờ ngày 26/3; đồng thời cam kết bảo đảm đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, đối tác và người lao động.
Mua vàng chốt giá, cầm phiếu lấy hàng sau, có đúng luật?
Giá vàng phiên chiều 26/3 đang hạ nhiệt hơn so với cuối phiên 25/3.
Trong bối cảnh thị trường vàng nhiều biến động, hình thức thanh toán trước và nhận vàng theo lịch hẹn đang dần trở nên quen thuộc. Xét ở khía cạnh tích cực, đây là công cụ giúp người mua chủ động chốt giá, hỗ trợ kế hoạch tài chính. Trong điều kiện thị trường thuận lợi, mọi thứ có thể diễn ra suôn sẻ.
Nhiều ý kiến cho rằng, pháp luật không cấm hình thức giao dịch này nhưng người mua vàng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc chiều 26/3, một số luật sư cho rằng, việc mua bán vàng giữa người dân đối với các cửa hàng vàng bạc là giao dịch dân sự, được điều chỉnh bởi luật Dân sự. Theo đó các bên có thể thỏa thuận với nhau về giá cả, phương thức thanh toán và có thể tự nguyện thỏa thuận với nhau về thời điểm giao nhận hàng.
Phân tích rõ vấn đề này, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp cho biết: “Mua bán vàng là giao dịch dân sự phổ biến trong xã hội, hình thức trao đổi tài sản, tích lũy tài sản và là hình thức kinh doanh của nhiều doanh nghiệp. Các bên có thể thỏa thuận mua bán bằng lời nói hoặc bằng văn bản. Giá cả đã được niêm yết công khai, thông thường sẽ giao dịch sòng phẳng, giao tiền giao hàng theo kiểu ‘tiền trao cháo múc”, ông Đặng Văn Cường cho biết.
Theo luật sư Cường, trường hợp hai bên đã thỏa thuận mua bán, bên mua đã thanh toán tiền nhưng bên bán chưa giao hàng, bên mua có quyền yêu cầu bên bán phải bàn giao hàng hóa theo đúng thỏa thuận. Trường hợp vi phạm về nghĩa vụ giao hàng, bên mua có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng.
“Trong trường hợp mua vàng mà chưa nhận vàng, rõ ràng rủi ro thuộc về người mua bởi giá vàng có thể thay đổi. Hơn nữa nếu bên bán (doanh nghiệp) gặp rủi ro về pháp lý, tài sản bị tịch thu hoặc không còn vàng để rau thì rõ ràng người mua đang ‘cầm đằng lưỡi”, luật sư Đặng Văn Cường chia sẻ.
Trong các loại giao dịch dân sự thì mua bán vàng là giao dịch đòi hỏi uy tín cao. Giá trị tài sản lớn và thói quen trong kinh doanh khiến cho việc mua bán vàng đặt cao chữ tín. “Tuy nhiên trong trường hợp doanh nghiệp phá sản hoặc vì vướng vào pháp lý mà khách hàng chưa nhận vàng, rủi ro thuộc về khách hàng. Trong tình huống doanh nghiệp bị phong tỏa tài sản hoặc khó khăn về tài chính khiến cho việc giao hàng không thể thực hiện được, người mua cũng có quyền trình báo sự việc với cơ quan chức năng, đề nghị xem xét giải quyết hoặc khởi kiện để đòi tài sản”, luật sư Đặng Văn Cường cho biết.
Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty luật SBLAW, pháp luật Việt Nam không cấm việc trả tiền trước, nhận vàng sau. Việc người mua đặt cọc 100% giá trị hợp đồng là do thỏa thuận giữa hai bên, không có dấu hiệu của hành vi huy động vốn trái phép.
Nếu các bên thực hiện đúng cam kết giao nhận, đây vẫn được xem là hoạt động bình thường trong kinh doanh. Tuy nhiên phân tích về khía cạnh thời hạn giao vàng, luật sư Nguyễn Thanh Hà cho rằng, nếu vì các lý do như bị cơ quan chức năng kiểm tra, vướng tố tụng hoặc phát sinh vấn đề khác dẫn đến doanh nghiệp không thực hiện đúng thời hạn (trừ trường hợp bất khả kháng) thì được xác định là vi phạm hợp đồng.
Khi đó, doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn trả tiền cho người mua. Nếu doanh nghiệp không đủ khả năng thanh toán, người mua có quyền khởi kiện để đòi lại tiền hoặc tố cáo tới cơ quan công an nếu có dấu hiệu hình sự.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), trong trường hợp giá biến động mạnh hoặc thanh khoản thị trường thay đổi, một số tình huống có thể xuất hiện. Theo đó, người mua có thể đối mặt với các rủi ro như: Doanh nghiệp bán vàng bị đứt gãy nguồn cung, rủi ro pháp lý, rủi ro con người..., dẫn tới không thể giao vàng đúng hạn. Lúc này, người mua sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng về biến động giá.
“Hoặc trong quá trình cầm phiếu hẹn, người dân có nhu cầu bán luôn để lấy tiền về, doanh nghiệp lại gặp trục trặc bỗng dưng tạm ngừng giao dịch, người dân không thể mang phiếu hẹn đi bán nơi khác, dẫn tới mắc kẹt thanh khoản. Nếu các cá nhân tự giao dịch sang tay cho nhau phiếu hẹn sẽ rất rủi ro về pháp lý, dễ phát sinh lừa đảo”, chuyên gia Nguyễn Quang Huy nhận định.
Vì vậy, nhiều chuyên gia tài chính cho rằng, người mua vàng cần nhận diện sớm các dấu hiệu rủi ro khi mua vàng theo kiểu trả tiền trước, nhận vàng sau như: mức giá chào bán thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung; thời gian giao hàng kéo dài bất thường; điều khoản hợp đồng thiếu rõ ràng về trách nhiệm khi chậm giao; thông tin về nguồn vàng hoặc năng lực cung ứng không minh bạch…
Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015 về hiệu lực của hợp đồng như sau:
Hiệu lực của hợp đồng 1. Hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật liên quan có quy định khác.
2. Từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực, các bên phải thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với nhau theo cam kết. Hợp đồng chỉ có thể bị sửa đổi hoặc hủy bỏ theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của pháp luật".
Theo đó, hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật liên quan có quy định khác. Khi hợp đồng có hiệu lực thì bắt buộc các bên phải thực hiện nghĩa vụ. Trường hợp một bên không thực hiện nghĩa vụ mà gây thiệt hại cho bên kia thì phải phải bồi thường thiệt hại.
Bài, chùm ảnh: Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc (thực hiện)