Tham dự buổi lễ có Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh; Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa Lê Thị Thu Hiền; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành của Hà Nội.
Thứ trường Thường trực Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh dự khai hội Đền Sái
Sự kiện thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống của địa phương.
Theo báo cáo tại buổi lễ, Lễ hội Đền Sái là di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của cộng đồng cư dân vùng huyện Đông Anh, mang đậm giá trị tín ngưỡng, tâm linh và sinh hoạt văn hóa truyền thống lâu đời.
Lễ hội gắn liền với việc thờ phụng Đức Huyền Thiên Trấn Vũ - vị thần được nhân dân tôn kính là người đã phù trợ An Dương Vương trong quá trình xây dựng thành Cổ Loa.
Thứ trưởng Thường trực Lâm Thị Phương Thanh trao Bằng ghi danh Lễ hội Đền Sái là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho lãnh đạo và nhân dân xã Thư Lâm
Theo truyền thuyết dân gian, khi vua An Dương Vương dựng thành, công trình nhiều lần bị phá hoại bởi yêu quái.
Nhờ sự chỉ dẫn của Thần Kim Quy, nhà vua đã gặp Đức Huyền Thiên Trấn Vũ tại núi Thất Diệu và nhận được sự trợ giúp tiêu diệt tà ma, hoàn thành việc xây thành. Để tạ ơn, nhà vua cho lập đền thờ trên đỉnh núi Sái và hàng năm thân chinh về bái yết.
Về sau, nhằm giảm bớt gánh nặng cho triều đình và nhân dân, nhà vua giao cho dân làng tổ chức nghi lễ thay mặt triều đình với hệ thống chức danh mang tính nghi lễ như Đô tướng, Phó tướng, Thư vệ, Như phủ, Đề lĩnh và Tát lý (hoặc Tán lý).
Các đại biểu chúc mừng lãnh đạo và nhân dân xã Thư Lâm
Chính yếu tố độc đáo này đã tạo nên bản sắc riêng cho lễ hội, giúp tái hiện sinh động không khí nghi lễ cung đình trong không gian làng xã.
Không gian thực hành di sản bao gồm hệ thống di tích và cảnh quan văn hóa liên hoàn như đền Sái, cung Kim Khuyết, đình Thụy Lôi, đền Thượng cùng các tuyến rước truyền thống.
Trải qua nhiều biến động lịch sử, đặc biệt là chiến tranh và quá trình đô thị hóa, lễ hội vẫn được cộng đồng gìn giữ, phục hồi và duy trì tương đối nguyên vẹn các nghi lễ cốt lõi.
Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa Lê Thị Thu Hiền công bố Quyết định ghi danh Lễ hội Đền Sái là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Các chuyên gia đánh giá, lễ hội mang giá trị lịch sử sâu sắc khi kết nối ký ức thời kỳ dựng nước với đời sống đương đại, đồng thời được xem như một “bảo tàng sống”, lưu giữ tri thức dân gian, nghệ thuật nghi lễ, phong tục rước kiệu và các hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc.
Cũng trong khuôn khổ chương trình, lễ khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đình Thụy Lôi được tổ chức trang trọng. Đây là công trình kiến trúc nghệ thuật truyền thống, nơi thờ các vị thành hoàng làng và gắn liền với hệ thống truyền thuyết về vua An Dương Vương.
Trước khi tu bổ, nhiều hạng mục của đình đã xuống cấp nghiêm trọng do tác động của thời gian và thời tiết.
Các cụ phụ lão và đông đảo nhân dân tham dự buổi lễ
Dự án trùng tu được triển khai với các hạng mục chính như gia cố hệ thống cột gỗ, thay thế cấu kiện hư hỏng bằng vật liệu phù hợp, đảo và phục hồi mái ngói theo nguyên mẫu truyền thống, chỉnh trang nền sân, hệ thống thoát nước và khuôn viên cảnh quan.
Bên cạnh đó, các đồ thờ tự như hoành phi, câu đối, cửa võng cũng được tôn tạo theo đúng quy cách nghệ thuật cổ, bảo đảm yếu tố thẩm mỹ và giá trị lịch sử.
Công trình được thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước kết hợp xã hội hóa, với sự đóng góp tích cực của nhân dân và con em quê hương.
Thứ trưởng Thường trực Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh và các đại biểu cắt băng khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo đình Thụy Lôi
Quá trình thi công được giám sát chặt chẽ bởi các chuyên gia văn hóa cùng đại diện cộng đồng nhằm giữ gìn tối đa kiến trúc gốc, tránh làm biến dạng giá trị truyền thống của di tích.
Việc Lễ hội Đền Sái được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cùng với việc hoàn thành tu bổ đình Thụy Lôi không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân mà còn góp phần củng cố sự gắn kết cộng đồng, nâng cao ý thức gìn giữ di sản.
Các đại biểu nhận định, cụm di tích - lễ hội tại Thư Lâm đang từng bước trở thành điểm đến văn hóa - tâm linh hấp dẫn của Thủ đô, mở ra cơ hội phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn giá trị truyền thống.
HÀ AN, ảnh: TRẦN HUẤN