Các đại biểu tham dự lễ khai mạc trưng bày. Ảnh: Hiền Chi
Sự kiện mang ý nghĩa kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 - 12/4/2026), đánh dấu bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử khoa học và văn minh nhân loại. Cụ thể là chuyến bay Soyuz 37 - Liên hợp 37 năm 1980 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gia - trở thành biểu tượng sinh động của tình hữu nghị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô (nay là Liên bang Nga).
Tham dự Lễ khai mạc có lãnh đạo Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng; Ngài Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam; đại diện Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga; đại diện Đại sứ quán một số quốc gia từng tham gia Chương trình Intercosmos; Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân.
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân giới thiệu về quá trình huấn luyện trước chuyến bay vào vũ trụ. Ảnh: Hiền Chi
Dấu son đặc biệt trong lịch sử chinh phục không gian
Phát biểu tại lễ khai mạc trưng bày, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng khẳng định, trong dòng chảy lịch sử 65 năm từ khi con người lần đầu tiên bay vào vũ trụ, chuyến bay Soyuz 37 (Liên hợp 37) năm 1980 là một “dấu son đặc biệt”. Đây là lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy tặng sách cho Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga Gennady Bezdetko. Ảnh: VTLT
“Chuyến bay lịch sử này không chỉ là thành tựu khoa học, mà còn là niềm tự hào chung, là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay”, ông Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh.
Để lưu giữ và lan tỏa những ký ức lịch sử quý báu ấy, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam và Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga đã phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều ấn phẩm tư liệu có giá trị trong thời gian qua. Trưng bày lần này không chỉ sử dụng các hiện vật gốc mà còn ứng dụng công nghệ hiện đại, mang đến trải nghiệm toàn diện cho công chúng về hành trình vinh quang của các nhà du hành.
Đặc biệt, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân – người không chỉ là nhân chứng lịch sử mà còn là người đã tin tưởng trao gửi những kỷ vật vô giá vào Lưu trữ quốc gia, tạo nên linh hồn cho cuộc trưng bày.
Sự kết hợp này tạo nên một không gian trưng bày có chiều sâu, vừa xác thực về tư liệu, vừa giàu tính trải nghiệm, góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng và Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân tại lễ khai mạc trưng bày. Ảnh: VTLT
Trong khuôn khổ sự kiện, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng đã giới thiệu cuốn sách “Việt Nam - Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam - Hội nghị Paris”. Đây là sản phẩm hợp tác giữa Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam và Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy nhấn mạnh, trưng bày “Chuyến bay liên hợp 37” là biểu tượng tiêu biểu của sự tin cậy chính trị và hợp tác khoa học giữa Việt Nam và Liên bang Nga; đồng thời ghi nhận sự chủ động của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước trong việc phối hợp với các đối tác Nga để giải mật và công bố các tư liệu quý.
Đồng chí đề nghị thời gian tới, ngành Lưu trữ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động trong bối cảnh hội nhập; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, đặc biệt với các đối tác truyền thống; tăng cường ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để đưa tài liệu lưu trữ đến gần hơn với công chúng.
Tiếp nối của hành trình khám phá không gian
Tại buổi lễ, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga Gennady Bezdetko nhấn mạnh, chuyến bay của Yuri Gagarin năm 1961 và sứ mệnh chung Xô - Việt năm 1980 trên tàu “Soyuz-37” là những cột mốc vĩ đại, mở ra kỷ nguyên mới cho nhân loại và là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị bền chặt giữa hai quốc gia.
Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga Gennady Bezdetko phát biểu tại lễ khai mạc. Ảnh: VTLT
Đại sứ khẳng định, việc một đại diện của Việt Nam bay vào quỹ đạo ngay khi đất nước chưa kịp hàn gắn vết thương chiến tranh là sự kiện gây tiếng vang lớn, phản ánh khát vọng vươn tới tiến bộ của con người. Ông cho rằng trưng bày lần này không chỉ để gìn giữ ký ức lịch sử mà còn là “cây cầu nối tới tương lai”, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.
Đại sứ cũng bày tỏ tin tưởng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Nga - Việt sẽ tiếp tục phát triển tích cực, mang lại những kết quả rực rỡ như những thập kỷ vừa qua.
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân chia sẻ ký ức về chuyến bay lịch sử. Ảnh: Hiền Chi
Tại lễ khai mạc trưng bày, các đại biểu đã được nghe Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân - nhân chứng lịch sử trực tiếp của chuyến bay – chia sẻ những câu chuyện sống động, chân thực trong chuyến bay vào vũ trụ; giao lưu, ký tặng sách. Đặc biệt, các đại biểu cũng được nghe thông điệp chúc mừng từ các phi hành gia đang làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), thể hiện sự tiếp nối của hành trình khám phá không gian và tinh thần hợp tác quốc tế.
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân ký tặng sách "Chuyến du hành vũ trụ lịch sử" cho độc giả nhỏ tuổi người nước ngoài. Ảnh: Hiền Chi
Trưng bày mở cửa phục vụ công chúng từ 10h00 ngày 10-4 đến hết ngày 10-6-2026 (mở cửa tự do, miễn phí), tại Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, 12 Đào Tấn, Hà Nội.
Hiền Chi