Khai mở tiềm năng 'tỉ đô' của điện hạt nhân

một giờ trướcBài gốc

Thông điệp trên được các chuyên gia chia sẻ tại một hội thảo về điện hạt nhân quy mô nhỏ diễn ra ngày 11-5. Ông Nguyễn Ngọc Hưng, Trưởng phòng Kinh tế năng lượng (Viện Năng lượng, Bộ Công Thương) cho biết tỷ trọng điện trong tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng hiện đã tăng từ khoảng 18% lên gần 30% trong 15 năm qua, phản ánh xu hướng điện hóa nền kinh tế.

Tuy nhiên, tỷ lệ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu của Việt Nam có xu hướng gia tăng từ khi chuyển sang nhập khẩu ròng vào năm 20215.

Như vậy, bài toán an ninh năng lượng những năm tới sẽ phụ thuộc vào ở khả năng duy trì mức giá hợp lý cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tăng sức chống chịu trước các biến động bên ngoài. “Việc phát triển các nguồn năng lượng có khả năng dự trữ nhiên liệu dài hạn như nhiên liệu hạt nhân là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng trước biến động toàn cầu”, ông Hưng lưu ý.

Một mô hình dự án điện hạt nhân được Bộ Công Thương cung cấp. Ảnh: Bộ Công Thương

Hơn nữa, tại Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, Chính phủ cũng định hướng mức đóng góp dự kiến của năng lượng nguyên tử lên khoảng 6–8% tổng sản lượng điện quốc gia vào năm 2050. Mức này được đưa ra dựa trên cơ sở bổ sung thêm khoảng 4 lò phản ứng công suất lớn và 10–15 lò phản ứng mô-đun nhỏ.

Nói về việc phát triển lò phản ứng mô-đun nhỏ, ông Dmitry Aleksandrovich Raspopin, Trưởng đại diện Tập đoàn Rosatom (Nga) tại Việt Nam, cho biết công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) không chỉ dừng lại ở phát điện mà còn phục vụ sưởi ấm, làm mát tập trung, cung cấp năng lượng cho các trung tâm lưu trữ và xử lý dữ liệu.

Về quy hoạch, thiết kế nhỏ gọn giúp quá trình triển khai SMR không gây trở ngại cho phát triển cơ sở hạ tầng đô thị. “Công nghệ này đặc biệt phù hợp với các lưới điện quy mô nhỏ và các khu vực vùng sâu vùng xa có điều kiện hậu cần khó khăn”, ông Dmitry Aleksandrovich Raspopin cho biết.

Thực tế, các dự án điện hạt nhân quy mô nhỏ (SMR) trị giá hàng tỉ đô la Mỹ đã góp phần thay đổi diện mạo ngành công nghiệp tại nhiều nơi. Chẳng hạn, tổ máy điện hạt nhân nổi Akademik Lomonosov tại Pevek (một thị trấn cảng ở Bắc Cực, khu tự trị Chukotka, Nga) dự kiến đáp ứng 84% nhu cầu điện năng của địa phương từ năm 2026.

Tại Ba Lan, liên doanh Orlen Synthos Green Energy (OSGE) cũng lên kế hoạch triển khai 24 lò BWRX-300 nhằm chuyển vai trò cung cấp điện và hơi nước nhiệt độ cao cho ngành công nghiệp nặng từ nhiệt điện than sang SMR tại 6 địa điểm.

Để Việt Nam có thể nắm bắt cơ hội phát triển từ mô hình SMR, các chuyên gia khuyến nghị triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1, triển khai công nghệ lò phản ứng VVER-1200 (thuộc thế hệ III+) với công suất khoảng 1.200 MW mỗi tổ máy tại dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2.

Giai đoạn 2, triển khai công nghệ SMR đã được thương mại hóa và kiểm chứng, hướng tới dần thay thế các nhà máy nhiệt điện có lượng phát thải CO2 cao sau khi thực hiện thành công tại những nhà máy điện hạt nhân đầu tiên.

Vê giải pháp, nên lựa chọn hợp tác mua bản quyền công nghệ hoặc đưa công nghệ vào Việt Nam qua một số đối tác tin cậy, chiến lược. Ngược lại, việc tự nghiên cứu thiết kế tồn tại một số rủi ro liên quan tới năng lực thiết kế và chế tạo trong nước, quy trình cấp phép. Hơn nữa, Việt Nam hiện thiếu một số nền tảng về vật lý hạt nhân, an toàn hạt nhân, xử lý chất thải, nhiên liệu hạt nhân…

Vân Phong

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/khai-mo-tiem-nang-ti-do-cua-dien-hat-nhan/