Khai thác 'mỏ vàng' gió, nắng để thúc đẩy chuyển dịch năng lượng

3 giờ trướcBài gốc

Tận dụng “mỏ vàng” gió, nắng

Xung đột quân sự tại Trung Đông đang tạo ra những cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng thế giới, kéo theo nguy cơ gián đoạn nguồn cung và biến động mạnh của giá xăng dầu. Những ngày qua, có thời điểm, giá dầu thô đã chạm mốc 110 USD/thùng; đặc biệt, một số loại dầu từ khu vực Trung Đông đã chạm ngưỡng 164 USD/thùng... giá xăng dầu thế giới tăng kéo theo đà tăng của giá xăng dầu trong nước.

Tuy nhiên, ở góc độ tích cực, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cho rằng, những “cú sốc” giá này không chỉ là thách thức ngắn hạn mà chính là “chất xúc tác” cực mạnh thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam theo 3 hướng: thúc đẩy thay đổi thói quen dùng nhiên liệu hóa thạch; củng cố mục tiêu an ninh năng lượng qua năng lượng tái tạo; thúc đẩy đầu tư vào công nghệ và hạ tầng mới.

Khai thác tối đa “mỏ vàng” gió và nắng của Việt Nam để thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Đưa ra các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng thông qua năng lượng tái tạo, TS. Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh đến công tác thực thi, triển khai hiệu quả Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, nghị quyết ra đời trong bối cảnh cực kỳ đặc thù, nhấn mạnh vào việc chuyển dịch năng lượng phải “phù hợp với điều kiện thực tế”.

“Chúng ta không chuyển đổi cực đoan. Bước đi đầu tiên và quan trọng nhất theo tinh thần Nghị quyết chính là tối ưu hóa nguồn lực nội địa. Thay vì phụ thuộc vào giá dầu thế giới, chúng ta tập trung khai thác tối đa “mỏ vàng” gió và nắng của Việt Nam; đồng thời đẩy mạnh thăm dò dầu khí trong nước để đảm bảo nguồn cung tối thiểu cho các ngành sản xuất trọng yếu”, TS. Nguyễn Anh Tuấn phân tích.

Một điểm cực kỳ quan trọng trong đảm bảo an ninh năng lượng tại Nghị quyết 70-NQ/TW được TS. Nguyễn Anh Tuấn nhắc đến, đó là chiến lược “dự trữ và bình ổn” trong bối cảnh xung đột quốc tế. Nghị quyết đặt mục tiêu nâng cao năng lực dự trữ xăng dầu quốc gia lên mức 90 ngày nhập ròng. Điều này đồng nghĩa với việc xây thêm một “kho dự phòng” để sẵn sàng ứng phó với bất kỳ cú sốc cung ứng nào từ Trung Đông hay các khu vực khác. Đây là lá chắn an toàn để giữ cho nền kinh tế giảm “sốc" khi giá năng lượng thế giới biến động.

Không những vậy, nghị quyết còn mở ra hướng đi cho các nguồn năng lượng mới và ổn định hơn như điện khí LNG và nghiên cứu điện hạt nhân. Trong khi năng lượng tái tạo có tính thay đổi phụ thuộc thời tiết, thì đây sẽ là những “nguồn điện nền” vững chắc, đảm bảo điện năng luôn sẵn sàng cho sản xuất công nghiệp dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

“Nghị quyết 70-NQ/TW đã đưa ra các bước đi phù hợp nhất hiện nay là tận dụng áp lực từ giá xăng dầu cao để “đẩy nhanh tiến độ các dự án năng lượng tái tạo”, đồng thời “củng cố hệ thống dự trữ quốc gia” và "triệt để thực hành tiết kiệm năng lượng”.

Đây là giải pháp vừa mang tính cấp bách để ổn định kinh tế, vừa mang tính chiến lược để đảm bảo an ninh năng lượng lâu dài”, TS. Nguyễn Anh Tuấn gợi mở.

Song song với phát triển năng lượng tái tạo, cần xây dựng hệ thóng lưu trữ điện năng.

Cùng nhấn mạnh đến vai trò của năng lượng tái tạo trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, PGS. TS Đinh Công Hoàng - Trưởng Phòng Nghiên cứu Trung Đông và Tây Á, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi cho rằng, dự trữ chiến lược, lọc hóa dầu tự chủ, năng lượng tái tạo và điện hạt nhân là những phương án dài hạn, cần được đẩy mạnh trong thời gian tới.

Tuy nhiên, để giải quyết đặc tính thiếu ổn định của các nguồn năng lượng này, giải pháp kỹ thuật sống còn là phát triển hệ thống lưu trữ điện năng (BESS). Đồng thời, bên cạnh điện khí LNG được xem là nguồn điện nền quan trọng, việc khởi động lại dự án điện hạt nhân là một giải pháp cung cấp điện nền ổn định, chi phí rẻ dài hạn và "miễn nhiễm" với các cú sốc gián đoạn tuyến hàng hải chở nhiên liệu hóa thạch.

Tận dụng các FTA để phát triển năng lượng tái tạo

Tại Hội thảo “Bảo đảm an ninh năng lượng Việt Nam trong bối cảnh xung đột và biến động địa chính trị tại Trung Đông” diễn ra hôm 26/3, đưa ra quan điểm về chuỗi cung ứng điện tái tạo đảm bảo an ninh năng lượng, các chuyên gia gợi mở, cần sử dụng hiệu quả mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) để phát triển năng lực sản xuất điện tái tạo.

Tính đến tháng 12/2025, Việt Nam là thành viên của 17 FTA, đang đàm phán thêm 2 FTA mới. Trong đó có nhiều hiệp định kết nối Việt Nam với các quốc gia then chốt trong chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo, đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ - các quốc gia đi đầu trong chuỗi cung ứng năng lượng gió; Hàn Quốc và Nhật Bản - hai quốc gia đang phát triển mạnh công nghiệp và công nghệ năng lượng tái tạo; EU và Vương quốc Anh là các thị trường công nghiệp nặng truyền thống, sở hữu công nghệ lõi.

“Các FTA có thể tạo hành lang pháp lý để thuận lợi hóa hơn nữa việc mua bán các sản phẩm phục vụ cho phát triển điện tái tạo; đồng thời thuận lợi hóa các doanh nghiệp cung ứng lớn đầu tư xây dựng chuỗi sản xuất phục vụ công nghiệp năng lượng tái tạo trong nước”, PGS.TS Lê Bộ Lĩnh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Kinh tế, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhìn nhận.

PGS. TS Lê Bộ Lĩnh nhấn mạnh “năng lượng tái tạo là chìa khóa để giải quyết triệt để bài toán an ninh năng lượng của quốc gia”. Làm được điều đó, cần mở rộng dư địa ngoại giao kinh tế, gắn kết chặt chẽ với các FTA để chủ động tìm kiếm các nguồn cung ổn định, dài hạn và có chi phí hợp lý hơn.

Trước đó, Quyết định số 458/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 phê duyệt Đề án cập nhật triển khai Tuyên bố chính trị thiết lập quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (Tuyên bố JETP) cũng đã nhấn mạnh đến việc thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.

Đề án đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nguồn năng lượng tái tạo đạt khoảng 47% tổng công suất điện, tổng công suất nhiệt điện than phấn đấu không vượt quá từ 30,2 GW đến 31,055 GW; kiểm soát phát thải khí nhà kính từ ngành điện ở mức đỉnh không quá 170 triệu tấn CO2 tương đương, phù hợp với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Như vậy, trong bối cảnh hiện nay, việc thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, trong đó ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời đang nổi lên như một trụ cột quan trọng trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Phát triển năng lượng tái tạo góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu, đồng thời nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế trước các "cú sốc" từ bên ngoài.

Phát triển năng lượng tái tạo gắn trực tiếp với mục tiêu dài hạn về giảm phát thải, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Thúc đẩy chuyển dịch năng lượng không chỉ là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu mang tính chiến lược để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia bền vững.

Hoàng Hòa

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/khai-thac-mo-vang-gio-nang-de-thuc-day-chuyen-dich-nang-luong-449098.html