Khám phá 9 phong tục Tết độc nhất vô nhị của vùng Tây Bắc

4 giờ trướcBài gốc

Mỗi phong tục là một nét chấm phá riêng biệt, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa Tết cổ truyền sống động và đầy màu sắc của vùng Tây Bắc. Ảnh minh họa

1. Tục hát thi với gà trống của người Pu Péo

Phong tục này của người Pu Péo nghe qua có vẻ khá kì lạ. Trong đêm giao thừa, cả nhà sẽ thức canh chừng chú gà trống của gia đình. Ngay khi chú gà này vỗ cánh cất tiếng gáy đầu tiên, họ sẽ đốt một quả pháo ném vào chuồng khiến đàn gà hoảng loạn và thi nhau gáy.

Khi những tiếng gà gáy vang lên, mọi người cũng đồng thanh hát ca. Với người Pu Péo, tiếng gà gáy là dấu hiệu đánh thức mặt trời, khởi đầu ngày mới tốt lành. Ai hát to, hát khỏe át được tiếng gáy thì năm mới sẽ gặp nhiều điều may mắn, hạnh phúc.

Người Pu Péo sinh sống lâu đời ở Hà Giang, giữ gìn và phát huy những nét văn hóa độc đáo, từ tín ngưỡng, trang phục đến phong tục tập quán, góp phần làm nên bức tranh văn hóa đa dạng của vùng cao nguyên

2. Nghi thức thờ bát nước lã bí mật của người Pà Thẻn

Vào đêm ba mươi Tết, mọi gia đình người Pà Thẻn đều đóng kín cửa để thực hiện nghi thức thờ bát nước lã một cách bí mật. Họ quan niệm rằng, nếu để người ngoài biết đến nghi lễ này, năm mới gia đình sẽ làm ăn vất vả, con cái ốm đau.

Trước tiên, chủ nhà lấy bát nước trên ban thờ xuống cọ rửa sạch sẽ rồi làm lễ xin nước mới.

Sau đó, bát nước được đặt lại ban thờ, đậy kín nắp, và phải đến cuối tháng sáu năm sau, gia chủ mới được mở ra xem.

Nếu nước trong bát vơi ít thì cả năm gia đình sẽ gặp nhiều may mắn, mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi.

Là một trong nhóm 10 dân tộc đặc biệt ít người của nước ta, cộng đồng dân tộc Pà Thẻn đã lưu giữ và phát huy nhiều phong tục tập quán truyền thống rất độc đáo

3. Người Lô Lô đánh thức gia súc và đi “ăn trộm” lấy may

Với đồng bào miền núi, gia súc là tài sản quý giá. Người Lô Lô có phong tục đánh thức gia súc cùng đón năm mới, bên cạnh việc làm lễ cúng tại nhà.

Một phong tục thú vị khác là đi "ăn trộm" lấy may vào thời khắc giao thừa. Họ tin rằng nếu mang được một thứ gì đó về nhà lúc này, cả năm sẽ ăn nên làm ra.

Người ta chỉ lấy những thứ nhỏ như củ hành, củ tỏi hay một thanh củi, không lấy vật có giá trị. Mọi người đi âm thầm, lặng lẽ, và dù có bị chủ nhà bắt được cũng không bị trách móc.

Cũng như nhiều dân tộc khác, người Lô Lô tin rằng mọi vật đều có linh hồn, ngay cả với cỏ cây hay gia súc

4. Người Tày lấy nước thiêng đầu năm bằng ống tre

Khi tiếng gà trống đầu tiên gáy vang trong đêm giao thừa, mỗi gia đình người Tày cử một người mang ống tre ra mỏ nước hoặc giếng làng để lấy nước mang về đặt lên bàn thờ.

Người đến giếng sớm nhất sẽ được ban nhiều tài lộc, may mắn. Ống nước thiêng ấy tượng trưng cho ước nguyện cầu tổ tiên phù hộ mưa thuận gió hòa, công việc làm ăn thuận buồm xuôi gió.

Người Tày đang lấy nước về thờ

5. Tết nhảy sôi động của người Dao

Để chuẩn bị cho Tết nhảy, người Dao tập luyện các điệu múa từ cả tháng trước. Vào ngày Tết, mọi người trong họ tụ họp tại nhà tộc trưởng làm lễ cúng tổ tiên.

Đến giờ Thìn, các điệu nhảy bắt đầu dưới sự dẫn dắt của thầy cả. Mười bốn điệu nhảy có nội dung diễn tả các hoạt động lao động và sinh hoạt như chào tổ tiên, mô phỏng cò bay, dáng đi của hổ...

Những người tham gia cầm gươm đao bằng gỗ, nhảy múa trong tiếng trống, khèn rộn rã suốt mười giờ liền.

Ảnh: Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

6. Người Mường gọi vía trâu về ăn Tết

Phong tục này thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của con người đối với con vật đã cùng họ vất vả cả năm. Người Mường quan niệm trâu, bò hay công cụ lao động đều phải được nghỉ ngơi ngày Tết.

Trước Tết vài ngày, họ chuẩn bị mõ, đến đúng thời khắc giao thừa thì đốt đuốc đi gọi vía trâu về cùng gia đình đón xuân.

Người Mường quan niệm rằng, sau một năm làm lụng vất vả, con trâu hay cái cày đều phải được nghỉ ngơi

7. Người Thái làm lễ gọi hồn với sợi chỉ thiêng

Vào tối 30 Tết, mỗi gia đình người Thái thịt hai con gà, một con cúng tổ tiên, một con dành cho lễ gọi hồn.

Thầy cúng lấy áo của từng thành viên bó lại, vắt lên vai, tay cầm một cây củi cháy đi ra đầu làng gọi hồn. Sau vài lần gọi, thầy về chân cầu thang của gia đình gọi thêm một lần nữa.

Cuối cùng, thầy buộc một sợi chỉ đen vào cổ tay mỗi người để trừ tà ma, giữ hồn vía ở lại.

Vào tối 29 hoặc 30 Tết, mỗi gia đình người Thái sẽ thịt hai con gà, một con cúng tổ tiên, một con để gọi hồn cho những người trong nhà

8. Tục vỗ mông - cách tỏ tình độc đáo của người Mông

Trong các lễ hội đầu xuân, đây là dịp trai gái người Mông tìm hiểu nhau.

Nếu một chàng trai để ý đến cô gái, anh ta sẽ đến và vỗ nhẹ vào mông cô. Nếu cô gái ưng thuận, cô sẽ vỗ lại. Nếu cả hai đã thực sự phải lòng nhau, họ sẽ vỗ mông nhau đủ 9 cái trước sự chứng kiến của cộng đồng, và từ đó chính thức thành một đôi.