F-117 Nighthawk, biểu tượng tiên phong của kỷ nguyên tác chiến tàng hình hiện đại, đang tạo nên một ngoại lệ hiếm hoi trong lịch sử hàng không quân sự thế giới. Dù đã chính thức tuyên bố "nghỉ hưu" vào năm 2008, mẫu chiến đấu cơ này vẫn âm thầm hoạt động và dự kiến sẽ tiếp tục đóng góp vào các chương trình trọng điểm của Không quân Mỹ (USAF) ít nhất cho đến năm 2034.
Chiếc F-117 Nighthawk. Ảnh: twz.com
Bản chất thực sự đằng sau tên gọi và thiết kế
Một trong những sự thật thú vị nhất về F-117 Nighthawk nằm ở chính tên gọi của nó. Chữ "F" trong mã hiệu (viết tắt của Fighter - Tiêm kích) thực chất là một chiến thuật đánh lạc hướng có chủ ý của quân đội Mỹ nhằm che giấu vai trò thực sự của loại khí tài này. Theo phân tích chuyên sâu, không chiến không phải là sở trường của F-117.
Thay vào đó, Nighthawk được thiết kế với mục tiêu cốt lõi là xâm nhập sâu vào lưới lửa phòng không dày đặc của đối phương để tấn công các mục tiêu mặt đất có giá trị chiến lược cao. Để làm được điều này, máy bay sở hữu thiết kế góc cạnh đặc trưng – một giải pháp kỹ thuật giúp phản xạ và hấp thụ sóng radar tối ưu. Với khả năng vận hành bởi duy nhất một phi công, F-117 có thể đạt tốc độ tối đa gần 1.130 km/giờ và sở hữu tầm bay ấn tượng hơn 1.609 km mà không cần thực hiện tiếp nhiên liệu trên không.
Vai trò chiến lược trong giai đoạn hậu nghỉ hưu
Kể từ khi đi vào hoạt động lần đầu năm 1983, F-117 đã chứng minh hiệu quả tác chiến vượt trội. Hiện nay, dù không còn nằm trong biên chế chiến đấu chính thức, những chiếc máy bay này vẫn được bảo quản và vận hành tại sân bay Tonopah, Nevada. Vai trò hiện tại của chúng đã chuyển dịch sang các nhiệm vụ mang tính nền tảng cho tương lai quân sự Mỹ.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh Không quân Mỹ đang tập trung phát triển các chiến đấu cơ siêu vượt âm và hệ thống phòng thủ thế hệ mới, F-117 Nighthawk đóng vai trò là quân xanh (đối phương giả định) để huấn luyện thế hệ phi công tiếp theo. Việc sử dụng một nền tảng tàng hình thực thụ để mô phỏng các mối đe dọa giúp các đơn vị chiến đấu hiện đại rèn luyện kỹ năng phát hiện và đánh chặn mục tiêu khó nhận biết.
Phòng thí nghiệm di động và giảm thiểu rủi ro thử nghiệm
Đáng chú ý, F-117 Nighthawk còn hoạt động như một phòng thí nghiệm trên không cho Không quân Mỹ. Các công nghệ tiên tiến, bao gồm hệ thống radar thế hệ mới và các thiết bị theo dõi hồng ngoại nhạy bén, thường được lắp đặt và thử nghiệm trên F-117 trước khi triển khai rộng rãi.
Việc ưu tiên sử dụng các máy bay phản lực đã ngừng hoạt động như F-117 cho các mục đích thử nghiệm mang lại lợi ích kép về an toàn và kinh tế. Cụ thể, nếu có sự cố kỹ thuật xảy ra trong quá trình thử nghiệm công nghệ mới, rủi ro về mặt chiến lược và thiệt hại về tài sản đối với các phi đội đang "tại ngũ" sẽ được giảm xuống mức thấp nhất.
Bảo tồn di sản và giá trị bền bỉ
Ngoài các nhiệm vụ quân sự mật, F-117 Nighthawk còn được chia sẻ với cộng đồng thông qua chương trình Di sản Không quân Mỹ. Một số chiếc đã được chuyển đến các bảo tàng để phục vụ mục đích giáo dục và nghiên cứu. Điển hình là Bảo tàng Hàng không Vũ trụ Hill ở Utah đã trưng bày một chiếc F-117 từ năm 2020, cho phép công chúng tiếp cận gần hơn với huyền thoại tàng hình này.
Có thể thấy, trong suốt 18 năm kể từ mốc thời gian nghỉ hưu trên giấy tờ, F-117 Nighthawk chưa bao giờ thực sự nghỉ ngơi. Với kế hoạch vận hành kéo dài thêm ít nhất 8 năm nữa, Nighthawk tiếp tục khẳng định giá trị bền bỉ, âm thầm đặt những viên gạch quan trọng cho sự phát triển của công nghệ hàng không quân sự tương lai.
Tuệ Nhân