Khám sức khỏe định kỳ miễn phí: Hệ thống y tế sẽ có những thay đổi ngoạn mục

5 giờ trướcBài gốc

Năm 2026 là năm đầu tiên Việt Nam tổ chức Ngày Sức khỏe toàn dân (7-4) với chủ đề "Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh". Hoạt động này được triển khai trong bối cảnh ngành y tế đang cụ thể hóa các nội dung của Luật Phòng bệnh và tinh thần Nghị quyết 72/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Chìa khóa xây dựng xã hội khỏe mạnh

Cụ thể, từ năm 2026, dự kiến chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí ưu tiên thực hiện trước cho người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu.

Đến năm 2028, chính sách khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần sẽ được thực hiện mở rộng cho các nhóm còn lại.

Về nguồn kinh phí thực hiện, dự kiến ngân sách nhà nước sẽ thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ theo phân cấp ngân sách hiện hành cho đối tượng ưu tiên không có thẻ BHYT.

Riêng năm 2026 và năm 2027, ngân sách nhà nước thanh toán chi phí này cho đối tượng ưu tiên bao gồm cả người có thẻ BHYT và không có thẻ BHYT, cho đến khi quỹ BHYT thực hiện thanh toán chi phí.

Từ năm 2026, dự kiến chính sách khám sức khỏe miễn phí được triển khai cho một số nhóm ưu tiên. Ảnh: TT

PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), nhận định Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị và Luật Phòng bệnh mới được thông qua là bước chuyển quan trọng, đánh dấu sự dịch chuyển từ tư duy lấy chữa bệnh làm trọng tâm sang lấy phòng bệnh làm nền tảng. Sự thay đổi này mở rộng phạm vi không chỉ với bệnh truyền nhiễm mà còn bao gồm bệnh không lây nhiễm, sức khỏe tâm thần cộng đồng, dinh dưỡng và phòng các yếu tố nguy cơ.

Cũng theo PGS.TS Trần Đắc Phu, y tế công bằng phải thể hiện ở việc mọi người dân đều được chăm sóc, tiếp cận dịch vụ bình đẳng và ưu tiên các nhóm dễ bị tổn thương. "Mỗi năm, người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần cũng là cách chúng ta từng bước tiến tới công bằng y tế", ông nhấn mạnh.

Về cơ chế tài chính, PGS.TS Trần Đắc Phu cho biết Luật Phòng bệnh đã tạo ra bước ngoặt khi cho phép sử dụng quỹ BHYT cho các hoạt động phòng bệnh như khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh không lây nhiễm. Điều này giúp giải quyết tình trạng phân bổ nguồn lực chưa cân đối trước đây, khi BHYT chủ yếu chi trả cho khám chữa bệnh.

"Chính sách đã có, vấn đề là thực thi ra sao. Nếu làm quyết liệt, đồng bộ, tôi tin hệ thống y tế Việt Nam sẽ có những thay đổi ngoạn mục, người dân sẽ được hưởng nhiều lợi ích", ông Phu nói.

Kỳ vọng của người dân, trạm y tế đến bệnh viện

Chính sách khám sức khỏe định kỳ dự kiến được triển khai từ năm 2026 nhận được sự quan tâm từ cộng đồng. Ông Phạm Văn Hào (58 tuổi, xã Nguyễn Trãi, Hưng Yên), cho biết người dân nông thôn thường có tâm lý e ngại việc đi khám sức khỏe khi cơ thể chưa có dấu hiệu đau ốm rõ rệt.

"Lâu nay, người dân ở quê thường chỉ đi bệnh viện khi đã bệnh nặng. Khi nghe thông tin sắp tới có chương trình khám sức khỏe định kỳ ngay tại địa phương, bà con rất đồng tình. Nếu mỗi năm đều được xét nghiệm, đo huyết áp và nghe bác sĩ tư vấn miễn phí, chúng tôi sẽ biết tình trạng sức khỏe để điều chỉnh cho phù hợp", ông Hào nói.

Chị Lê Hoàng Yến (32 tuổi, Hà Nội), người làm công việc tự do trong lĩnh vực truyền thông, tiếp cận vấn đề từ góc độ của người lao động tại đô thị. Chị Yến chia sẻ áp lực công việc hiện nay khiến nhiều người trẻ có thói quen sinh hoạt không điều độ song lại ít dành thời gian đi tầm soát sức khỏe tổng quát.

“Chính sách khám sức khỏe định kỳ hằng năm là chủ trương thiết thực đối với nhóm lao động tự do như chúng tôi. Tâm lý e ngại quy trình tự đăng ký khiến tôi đã nhiều năm liền bỏ qua việc tầm soát tổng quát”, chị Yến nói, đồng thời nhìn nhận chính sách hướng đến toàn dân này đã tạo điều kiện bình đẳng trong chăm sóc y tế, giúp những người làm việc tự do có cơ hội chủ động kiểm tra sức khỏe thường xuyên, thay đổi thói quen làm việc vắt kiệt sức và chờ đến khi phát bệnh mới tìm phương án điều trị.

Từ góc độ của tuyến cơ sở, bác sĩ Nguyễn Văn Lin, Trưởng điểm trạm y tế xã An Sơn (đặc khu Kiên Hải, tỉnh An Giang), nhận định việc chủ động phòng bệnh, khám định kỳ sẽ mang lại những thay đổi đáng kể trong công tác chăm sóc sức khỏe người dân, quản lý dân số trên địa bàn.

Bác sĩ Nguyễn Văn Lin, trưởng điểm trạm y tế An Sơn, đang siêu âm cho người bệnh. Ảnh: TT

Theo bác sĩ Lin, kế hoạch khám định kỳ giúp trạm y tế có cơ sở dữ liệu để hoàn thiện hồ sơ sức khỏe cho từng người tại địa phương. Từ đó, nhân viên y tế kịp thời phát hiện các chỉ số bất thường, tư vấn cho họ chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp.

"Đội ngũ nhân viên y tế tại trạm luôn bám sát nhiệm vụ chuyên môn, giữ vững triết lý làm nghề để thực hiện tốt khâu dự phòng, giúp giảm tải áp lực cho tuyến trên, đồng thời giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân vùng đảo vốn đã khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ y tế chuyên sâu", ông Lin nói.

Còn tại cơ sở y tế tuyến trên, bác sĩ Nguyễn Thị Thúy Hồng, khoa Khám bệnh theo yêu cầu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cho biết việc chủ động phòng bệnh bao giờ cũng dễ dàng, đơn giản và mang lại hiệu quả cao hơn rất nhiều so với việc chữa bệnh.

“Khám sức khỏe định kỳ chính là một bài kiểm tra toàn diện, giúp phát hiện sớm mọi dấu hiệu bất thường của cơ thể. Nhờ đó, chúng ta có thể phòng tránh bệnh tật, điều trị ngay từ giai đoạn sớm nhất và hạn chế tối đa những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe”, bà Hồng nói.

Phòng bệnh là trọng tâm, căn cơ và lâu dài

Phát biểu tại lễ mít tinh phát động Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4, tổ chức ngày 5-4, ông Trịnh Văn Quyết, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhấn mạnh việc Bộ Chính trị quyết định lấy ngày 7-4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân thể hiện quyết tâm chính trị trong việc chăm lo, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Theo ông Quyết, đây là một định hướng chiến lược, chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy chữa bệnh là chính sang phòng bệnh là trọng tâm, căn cơ, lâu dài.

Đánh giá cơ cấu bệnh tật đang thay đổi với sự gia tăng của bệnh không lây nhiễm, ông Quyết khẳng định nếu không chủ động phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ, người dân có thể phải trả giá lớn về chi phí và chất lượng cuộc sống. Từ đó, ông Quyết đề nghị các cấp, ngành tập trung phát triển y tế dự phòng và y tế cơ sở, bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc ban đầu, đồng thời người dân cần duy trì lối sống khoa học và chủ động khám sức khỏe định kỳ.

Ông Quyết kêu gọi mỗi người dân hãy bắt đầu từ chính mình, biến mỗi gia đình thành một “pháo đài” phòng bệnh, đưa việc chủ động phòng bệnh trở thành ý thức tự giác và nếp sống văn minh.

Cũng tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết việc Việt Nam chọn ngày 7-4 làm Ngày Sức khỏe toàn dân thể hiện sự hòa nhịp và cam kết với các mục tiêu toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới. Sự kiện nhằm cụ thể hóa định hướng bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng, công bằng và bền vững.

Theo bà Lan, ngành y tế đang đứng trước nhiều thách thức lớn như gánh nặng từ các bệnh không lây nhiễm gồm tim mạch, ung thư, tiểu đường; áp lực già hóa dân số; biến đổi khí hậu; vấn đề sức khỏe tâm thần và dinh dưỡng chưa hợp lý. Khẳng định phòng bệnh là trách nhiệm của toàn xã hội.

Bộ trưởng cũng kêu gọi người dân thực hiện ba nhóm hành động thiết thực: Thứ nhất, dành thời gian chăm sóc bản thân, coi việc rèn luyện thể thao là nhu cầu tự thân và thói quen hằng ngày. Thứ hai, thực hành lối sống khoa học, bảo đảm dinh dưỡng, môi trường sống sạch và tiến tới loại bỏ các thói quen có hại như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia. Thứ ba, thay đổi thói quen chăm sóc sức khỏe, không đợi đến khi có bệnh mới đi khám.

"Việc chủ động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc và tiêm chủng là yếu tố then chốt giúp phòng ngừa bệnh từ sớm, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội", bà Lan nhấn mạnh.

Cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Y tế kiến nghị các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương đưa các chỉ tiêu về chăm sóc sức khỏe vào nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tiếp cận dịch vụ y tế.

Người dân được khám sức khỏe miễn phí tại phường Việt Hưng (Hà Nội) trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4 năm 2026. Ảnh: SYT Hà Nội

5 lợi ích chính của khám sức khỏe định kỳ

Giúp hiểu rõ tình trạng sức khỏe của bản thân: Nhiều người thường có tâm lý chủ quan, cho rằng cơ thể không có biểu hiện bệnh ra ngoài nghĩa là đang hoàn toàn khỏe mạnh. Việc khám định kỳ giúp mỗi người hiểu rõ thực trạng cơ thể và nhận thức đúng đắn hơn về tầm quan trọng của sức khỏe, từ đó chủ động hơn trong việc gìn giữ và xây dựng một lối sống lành mạnh.

Hạn chế nguy cơ mắc bệnh: Rất nhiều bệnh lý có thể được dự phòng hoặc chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Ví dụ, với các bệnh phổ biến như tiểu đường, rối loạn chuyển hóa lipid (mỡ máu) hay bệnh gout, nếu đi khám phát hiện các chỉ số đường máu, mỡ máu hoặc axit uric tăng cao, bác sĩ sẽ hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và kiêng khem. Sau thời gian thay đổi lối sống, các chỉ số có thể trở về mức bình thường mà không cần phải dùng thuốc điều trị. Hoặc trong quá trình nội soi dạ dày, nếu phát hiện các polyp từ sớm, bác sĩ sẽ khuyên cắt bỏ ngay để ngăn chặn nguy cơ tiến triển thành ung thư về sau.

Hạn chế biến cố về sức khỏe: Nhờ việc phát hiện, dự phòng bệnh từ giai đoạn đầu và kiểm soát tốt các bệnh lý hiện có, mỗi người có thể ngăn chặn được những diễn biến nặng hoặc các biến cố sức khỏe bất ngờ trong tương lai.

Khuyến khích duy trì thói quen lành mạnh: Những người thường xuyên đi khám và được bác sĩ nhắc nhở bao giờ cũng duy trì thói quen sống tốt hơn người bình thường (như tập luyện thể dục thể thao, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc). Mặt khác, việc nhìn thấy các chỉ số cơ thể cải thiện và diễn biến tốt qua mỗi lần khám sẽ tiếp thêm động lực to lớn để mỗi người duy trì lối sống khoa học.

Tiết kiệm chi phí y tế trọn đời: Việc phát hiện bệnh từ giai đoạn rất sớm giúp giảm thiểu đáng kể chi phí điều trị và hạn chế tác động xấu đến sức khỏe người dân, điều này đặc biệt có giá trị đối với các bệnh lý ung thư. Nếu được phát hiện sớm, nhiều căn bệnh ung thư có thể được chữa khỏi hoàn toàn hoặc quá trình điều trị sẽ diễn ra đơn giản với hiệu quả cao hơn rất nhiều.

THANH THANH

Nguồn PLO : https://plo.vn/kham-suc-khoe-dinh-ky-mien-phi-he-thong-y-te-se-co-nhung-thay-doi-ngoan-muc-post902725.html