Khám sức khỏe toàn dân: Chuyển dịch sang tư duy phòng bệnh từ gốc

6 giờ trướcBài gốc

Khám sức khỏe định kỳ cho người dân đánh dấu bước chuyển từ tư duy lấy chữa bệnh làm trọng tâm sang lấy phòng bệnh làm nền tảng. Ảnh: ST

Chủ động tạo “lá chắn” bảo vệ sức khỏe người dân

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” đặt ra mục tiêu chiến lược: “Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế”. Triển khai Nghị quyết, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 06/5/2026 về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Cùng ngày, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 1272/QĐ-BYT phê duyệt kế hoạch triển khai nhiệm vụ này.

Tại nhiều địa phương trên cả nước, công tác khám sức khỏe định kỳ cho người dân đã và đang được triển khai với nhiều mô hình linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tế.

Điển hình như TP. Hồ Chí Minh xây dựng kế hoạch triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân được bắt đầu từ tháng 5/2026. Ngay trong quý II này, sẽ có 9 xã, đặc khu phấn đấu cơ bản hoàn thành khám sức khỏe toàn dân. Dự kiến, ngành y tế Thành phố sẽ huy động nhân lực, tổ chức khám cho khoảng 15 million lượt người dân trong năm 2026, với mục tiêu 100% người dân tại 168 phường, xã, đặc khu được khám ít nhất một lần mỗi năm. Tổng kinh phí dự kiến thực hiện khám sức khỏe cho người dân trong năm 2026 khoảng 2.507 tỷ đồng.

Tại Nghệ An, chiến dịch khám sức khỏe, khám sàng lọc cho người dân trên địa bàn tỉnh được ra quân đồng loạt từ ngày 16/5, với mục tiêu bao phủ 100% các xã, phường. Trong đó, tỉnh thiết lập 20 điểm trọng điểm khám cấp cơ sở với sự chi viện y, bác sĩ và phương tiện từ tuyến tỉnh. Chiến dịch tập trung khám cho 6 nhóm đối tượng gồm: trẻ em, người cao tuổi, người có công với cách mạng, lao động tự do và nhóm người dân trong vòng 3 năm chưa đến khám tại cơ sở y tế.

TP. Hà Nội cũng dự kiến chi gần 1.840 tỷ đồng để khám sức khỏe định kỳ miễn phí hoặc khám sàng lọc bệnh cho 100% người dân mỗi năm.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, việc khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí được thực hiện theo lộ trình, ưu tiên khám cho các nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương và khu vực khó khăn; sau đó mở rộng dần theo điều kiện thực tế. Từ năm 2028, thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho tất cả người dân.

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, khám sức khỏe định kỳ không đơn thuần là hoạt động kiểm tra sức khỏe mà là giải pháp quan trọng nhằm thay đổi tư duy chăm sóc sức khỏe từ thụ động sang chủ động của người dân. Khi bệnh được phát hiện từ sớm, chi phí điều trị sẽ giảm đáng kể, đồng thời hạn chế nguy cơ bệnh chuyển nặng gây áp lực cho hệ thống y tế.

Chính sách này cũng đảm bảo mọi người dân được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục, công bằng, thuận lợi và chất lượng ngay từ y tế cơ sở. Qua đó góp phần nâng cao thể lực và tuổi thọ, khắc phục tình trạng “người Việt Nam sống lâu nhưng không khỏe”, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Quan trọng hơn, việc triển khai chính sách này sẽ tạo bước ngoặt trong phương thức quản lý sức khỏe cộng đồng: Kết quả khám được cập nhật lên nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng và liên thông với Hồ sơ sức khỏe điện tử, Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VneID, phục vụ quản lý sức khỏe người dân lâu dài.

Quá trình triển khai chắc chắn sẽ phát sinh nhiều khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn kinh phí. Tuy nhiên, Bộ Y tế và các địa phương phải cùng chia sẻ trách nhiệm, chủ động tìm giải pháp tháo gỡ.

Những địa phương có điều kiện, có khả năng mở rộng phạm vi, nâng cao chất lượng khám sức khỏe định kỳ hoàn toàn có thể chủ động triển khai thêm ngoài mức cơ bản được quy định, bảo đảm hiệu quả, phục vụ tốt nhất cho người dân.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan

Bảo đảm nguồn lực, duy trì tính bền vững của chính sách

Để chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí thực sự đi vào cuộc sống, bài toán quan trọng đặt ra là cần bảo đảm nguồn lực về nhân sự, cơ sở vật chất và kinh phí thực hiện. Theo các chuyên gia, với việc triển khai khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân trên quy mô lớn, hệ thống y tế cơ sở sẽ là lực lượng nòng cốt. Vì vậy, việc đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, bổ sung thiết bị y tế, đào tạo đội ngũ cán bộ y tế tuyến cơ sở cần được ưu tiên.

Bên cạnh đó, vấn đề kinh phí được xem là yếu tố then chốt để duy trì hoạt động khám sức khỏe thường xuyên cho hàng triệu người dân mỗi năm. TS. Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, dự kiến chi phí khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân hàng năm trung bình khoảng 350.000 đồng/người. Gói này giúp xác định tình trạng sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Nếu phát hiện bất thường, người dân sẽ được hướng dẫn chuyển đến các cơ sở chuyên khoa để khám bổ sung.

Kinh phí để tổ chức triển khai chính sách được xác định từ nhiều nguồn: Ngân sách nhà nước, Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) và các nguồn hợp pháp khác.

Trong đó, ngân sách nhà nước thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí theo phân cấp ngân sách hiện hành cho đối tượng ưu tiên không có thẻ BHYT theo lộ trình. Riêng năm 2026 và 2027, ngân sách nhà nước thanh toán chi phí này cho đối tượng ưu tiên bao gồm cả người có thẻ BHYT và không có thẻ BHYT, cho đến khi Quỹ BHYT thực hiện thanh toán.

“Việc sử dụng Quỹ BHYT cho các hoạt động phòng bệnh như khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh không lây nhiễm giúp giải quyết tình trạng phân bổ nguồn lực chưa cân đối trước đây, khi BHYT chủ yếu chi trả cho khám, chữa bệnh” - PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đánh giá.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan lưu ý, trong giai đoạn đầu triển khai, các địa phương cần ưu tiên những nhóm đối tượng đã có chính sách và nguồn kinh phí như người lao động, lực lượng vũ trang, học sinh… đồng thời tiếp tục rà soát, mở rộng dần đối tượng theo lộ trình. Bộ trưởng cũng đề nghị các địa phương cần chủ động cân đối nguồn lực ngân sách hiện có; trường hợp khó khăn, thiếu nguồn thì thực hiện theo đúng quy định của Luật Ngân sách nhà nước và hướng dẫn của Bộ Tài chính. Cùng với đó, các đơn vị chuyên môn cần làm rõ cơ sở xây dựng giá khám sức khỏe định kỳ theo giá dịch vụ BHYT để các địa phương thuận lợi trong xây dựng dự toán và tổ chức thực hiện./.

Đ. KHOA

Nguồn Kiểm Toán : https://baokiemtoan.vn/bai-viet/kham-suc-khoe-toan-dan-chuyen-dich-sang-tu-duy-phong-benh-tu-goc