Khảo cổ học Trung Quốc bước vào 'thời kỳ hoàng kim'
Các hiện vật được khai quật từ di chỉ Bùi Lý Cương, tỉnh Hà Nam, miền Trung Trung Quốc. Ảnh: Cục Quản lý Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc
Theo hội đồng giám khảo, các dự án được vinh danh phản ánh những thành tựu nổi bật nhất của khảo cổ học thực địa trong năm qua, bao gồm các lĩnh vực quan trọng như khu định cư thời đồ đá cũ, sự hình thành và phát triển ban đầu của nền văn minh Trung Hoa, các triều đại Hạ, Thương, Chu và tiến trình hình thành một quốc gia đa sắc tộc.
Những phát hiện này góp phần làm nổi bật đặc trưng của nền văn minh Trung Hoa, đồng thời mang giá trị học thuật quan trọng.
Ông Vương Vĩ, thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc, cho rằng 3 xu hướng đang định hình lĩnh vực này gồm tích hợp đa ngành, đổi mới dựa trên công nghệ và những đột phá bền vững trong việc giải quyết các vấn đề nền tảng. Ông nhận định khảo cổ học Trung Quốc đang thực sự bước vào một giai đoạn phát triển mạnh mẽ.
Các hiện vật gốm dùng trong nghi lễ từ di chỉ Nam Táo ở Thanh Dương, tỉnh Cam Túc, Tây Bắc Trung Quốc. Ảnh: Cục Quản lý Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc
Một trong những xu hướng đáng chú ý là sự gia tăng mạnh các dự án nghiên cứu thời đồ đá cũ. Theo ông Vương Vĩ, trong danh sách rút gọn năm nay có tới bốn dự án thuộc giai đoạn này, chưa kể nhiều phát hiện liên quan đến các thời kỳ sớm hơn.
Sự chuyển dịch này phản ánh việc Trung Quốc ngày càng chú trọng tới những vấn đề học thuật mang tính toàn cầu, như nguồn gốc loài người và sự xuất hiện của con người hiện đại. Đặc biệt, thời kỳ đồ đá cũ muộn có mối liên hệ chặt chẽ với tiến trình này, và các cuộc khảo sát thực địa trên khắp cả nước đang được đẩy mạnh trong những năm gần đây.
Nghiên cứu về nguồn gốc nền văn minh Trung Quốc vẫn là một hướng trọng tâm. Ông Trần Tinh Xán, Giám đốc Viện Khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc, cho biết các phát hiện mới đang cung cấp thêm bằng chứng về quá trình lục địa Trung Quốc bước vào quỹ đạo ổn định hướng tới nền văn minh, bắt đầu từ khoảng 5.800 năm trước.
Một chiếc bình đồng từ kinh đô Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, thời nhà Thương. Ảnh: Cục Quản lý Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc
Theo ông, những phát hiện này tiếp tục củng cố nhận định rằng Trung Quốc sở hữu một nền văn minh kéo dài hơn 5.000 năm. Tiến trình này diễn ra theo một trình tự rõ ràng: từ khoảng 5.800 – 5.300 năm trước là giai đoạn khởi đầu với sự phân hóa xã hội ban đầu; tiếp đó, từ 5.300 – 4.300 năm trước, cấu trúc xã hội ngày càng phức tạp và các nhà nước sơ khai dần hình thành.
Hai trong số các địa điểm tiêu biểu năm nay là di chỉ Trịnh Gia Câu (Trương Gia Khẩu, Hà Bắc) và di chỉ Nam Táo (Thanh Dương, Cam Túc), đều nằm trong giai đoạn then chốt này.
Theo ông Trần Tinh Xán, di chỉ Trịnh Gia Câu, có niên đại từ 5.300 – 4.800 năm trước, lần đầu buộc giới học thuật phải nhìn nhận sự mở rộng quy mô lớn về phía tây nam của văn hóa Hồng Sơn.
Sự kết hợp giữa các nghi thức chôn cất, hệ thống nghi lễ và kỹ thuật chế tác ngọc tinh xảo cho thấy một xã hội đã bước vào con đường phát triển văn minh từ khoảng 5.000 năm trước.
Toàn cảnh khu di tích Lang Nha Đài ở Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông, miền Đông Trung Quốc. Ảnh: Cục Quản lý Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc
Trong khi đó, di chỉ Nam Táo, cách khoảng 1.000km về phía tây, đang định hình lại nhận thức về tiến trình văn minh dọc theo trung và thượng lưu Hoàng Hà. Khu định cư này có diện tích khoảng 600 ha, lớn hơn nhiều địa điểm nổi tiếng như Nhị Lý Đầu, Đào Tự và Thạch Mao, với niên đại từ 5.100 – 4.700 năm trước.
Phát hiện này được xem là một mốc tham chiếu mới giúp lý giải con đường hình thành văn minh trên cao nguyên Hoàng Thổ phía Tây, đồng thời bổ sung thêm bằng chứng cho nhận định về nguồn gốc 5.000 năm của nền văn minh Trung Hoa.
Những mảnh tre khắc chữ được tìm thấy tại địa điểm khảo cổ có kinh đô nước Việt thời Đông Chu (770-256 TCN) và phủ Quý Cơ thời Hán (206 TCN-220 CN) và thời Lục triều (222-589) ở Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang, miền Đông Trung Quốc. Ảnh: Cục Quản lý Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc
Bên cạnh đó, các dự án khảo cổ tại khu vực biên giới cũng thu hút sự chú ý. Khu lò nung Tô Dục Khẩu, nằm dọc dãy Hạ Lan Sơn tại Khu tự trị Ninh Hạ, được xác định là trung tâm sản xuất đồ sứ trắng cao cấp lớn nhất và được bảo tồn tốt nhất ở Tây Bắc Trung Quốc.
Được cho là lò nung hoàng gia thời Tây Hạ, Tô Dục Khẩu thể hiện sự kết hợp giữa kỹ thuật sản xuất gốm sứ của cả miền Bắc và miền Nam, qua đó phản ánh sự giao thoa văn hóa và vai trò của nhiều cộng đồng dân tộc trong quá trình hình thành nền văn minh Trung Hoa.
Danh sách 10 phát hiện khảo cổ tiêu biểu Trung Quốc năm 2025:
1. Di chỉ Trịnh Gia Câu (Hà Bắc)
Niên đại khoảng 5.300–4.800 năm trước; phản ánh sự mở rộng của văn hóa Hồng Sơn, nổi bật với nghi lễ chôn cất và chế tác ngọc tinh xảo.
2. Di chỉ Nam Táo (Cam Túc)
Niên đại 5.100–4.700 năm trước; khu định cư rộng khoảng 600 ha, góp phần làm rõ tiến trình hình thành văn minh dọc lưu vực Hoàng Hà.
3. Di chỉ Tô Dục Khẩu (Ninh Hạ)
Khu lò nung đồ sứ trắng lớn thời Tây Hạ, minh chứng cho giao thoa kỹ thuật và văn hóa giữa các vùng.
4. Di chỉ Trường Bạch Sơn (Cát Lâm)
Quần thể di chỉ thời đồ đá cũ, cung cấp dữ liệu quan trọng về hoạt động của người tiền sử ở Đông Bắc Trung Quốc.
5. Di chỉ Bùi Lý Cương (Hà Nam)
Một trong những nền văn hóa thời đồ đá mới sớm nhất, phản ánh giai đoạn chuyển tiếp sang nông nghiệp định cư.
6. Di chỉ Trung Thôn (Sơn Tây)
Làm rõ cấu trúc xã hội và đời sống cư dân trong giai đoạn tiền – sơ sử tại miền Bắc Trung Quốc.
7. Di chỉ thành Trịnh Châu thời Thương (Hà Nam)
Trung tâm đô thị quan trọng của nhà Thương, cung cấp bằng chứng về tổ chức nhà nước và quy hoạch đô thị sớm.
8. Di chỉ Trường Xuân (Thiểm Tây)
Liên quan các giai đoạn phát triển sớm của văn minh khu vực Tây Bắc, bổ sung tư liệu về tiến trình hình thành nhà nước.
9. Di chỉ Lang Nha Đài (Sơn Đông)
Gắn với các hoạt động chính trị – nghi lễ từ thời cổ đại, có giá trị trong nghiên cứu lịch sử vùng duyên hải phía Đông.
10. Di chỉ Thiệu Hưng – Cối Kê (Chiết Giang)
Khu di tích từng là kinh đô nước Việt thời Đông Chu và phủ Cối Kê qua nhiều triều đại, phản ánh liên tục lịch sử – văn hóa khu vực.
KHÁNH MY
Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-gioi/khao-co-hoc-trung-quoc-buoc-vao-thoi-ky-hoang-kim-223986.html
Tin khác
Bixonimania – 'Căn bệnh' giả do AI tạo ra đánh lừa cả Internet
2 giờ trước
Đồng cỏ châu Phi mở ra cơ hội lớn ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu
3 giờ trước
Thấy 'thủy quái' bơi vụt qua trước mặt, nhóm người vội gọi hỗ trợ, chuyên gia nói: Đây là điều rất hiếm!
4 giờ trước
Cảnh báo đáng lo ngại về tình trạng suy thoái tại Địa Trung Hải
4 giờ trước
CRRT 4.0: Khi 'bác sĩ AI' giành giật sự sống từ tay tử thần tại phòng cấp cứu
4 giờ trước
Loài chó sói bí ẩn của châu Phi từng 'đánh lừa' giới khoa học cả thế kỷ
5 giờ trước