Khảo sát cho thấy có rất ít trường hợp AI cướp việc làm của con người

2 giờ trướcBài gốc

Trí tuệ nhân tạo (AI) là lý do hấp dẫn đối với nhà đầu tư để cắt giảm chi phí, nhưng có rất ít bằng chứng cho thấy đây là yếu tố chính dẫn đến việc sa thải nhân viên. Ảnh: Nikkei Asia.

Câu chuyện về làn sóng sa thải do trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành tâm điểm chú ý tại châu Á, nhưng thực tế đằng sau những tiêu đề giật gân lại phức tạp hơn nhiều. Khi Piyush Gupta, CEO của ngân hàng DBS, đề cập đến việc cắt giảm 4.000 vị trí trong ba năm, thông tin này nhanh chóng được coi là minh chứng cho việc AI đang cướp đi việc làm.

Tuy nhiên, DBS sau đó đính chính rằng con số này chỉ dành cho các vị trí hợp đồng ngắn hạn khi dự án kết thúc, trong khi ngân hàng vẫn tuyển thêm 1.000 nhân sự chuyên về AI. Điều đáng nói là DBS vừa báo cáo lợi nhuận kỷ lục 11,4 tỷ đô Singapore (8,9 tỷ USD) vào năm 2024, tăng 11% so với năm trước. Khoảng cách giữa tiêu đề báo chí và thực tế nhân sự đang phản ánh xu hướng "AI-washing" – hay tạo sự thu hút bằng AI.

Hiện tượng này xảy ra khi các doanh nghiệp quy kết những thay đổi nhân sự cho AI mà không có bằng chứng cụ thể, trong khi nguyên nhân thực sự thường là các yếu tố truyền thống như áp lực biên lợi nhuận hoặc tái cấu trúc chiến lược.

Tại Ấn Độ, ngành công nghệ thông tin ghi nhận sự sụt giảm nhân sự mạnh mẽ: TCS giảm 13.000 người, Infosys giảm 26.000 người và Wipro giảm 24.500 người. Dù dư luận tin rằng AI đã thay thế các lập trình viên, nhưng các CEO lại khẳng định việc cắt giảm chủ yếu do nhu cầu thị trường hạ nhiệt sau giai đoạn bùng nổ hậu đại dịch. Tương tự, việc Samsung cắt giảm 30% nhân sự tại một số bộ phận nước ngoài thực chất là do áp lực cạnh tranh trong cuộc đua sản xuất chip nhớ băng thông cao với SK Hynix, chứ không phải do tự động hóa.

Một khảo sát của Harvard Business Review với hơn 1.000 giám đốc điều hành toàn cầu cho thấy 60% lượng người phỏng vấn nhận định trong tương lai sẽ cắt giảm nhân do tác động của AI, nhưng chỉ 2% thực sự sa thải do khả năng của AI ở thời điểm hiện tại.

Gartner, công ty nghiên cứu CNTT hàng đầu, cũng dự báo đến năm 2027, phần lớn những công ty sa thải nhân viên dịch vụ khách hàng vì AI sẽ phải tuyển dụng lại những vị trí đó dưới các tên gọi khác. Nghiên cứu đối với 648 văn phòng kiểm toán cho thấy các đơn vị áp dụng AI thậm chí đã thuê thêm 4,3% kiểm toán viên. AI đóng vai trò là "phi công phụ" hỗ trợ công việc thay vì là "phi công tự động" thay thế con người. Tính chất công việc có thể thay đổi, nhưng vị trí việc làm vẫn được duy trì.

Vậy tại sao kịch bản AI thay thế con người vẫn tồn tại dai dẳng? Câu trả lời nằm ở tâm lý nhà đầu tư. Việc lấy AI làm lý do cắt giảm chi phí báo hiệu sự hiện đại và kỷ luật thép của doanh nghiệp, giúp giá cổ phiếu tăng trưởng. Bên cạnh đó, các khung quản trị AI hiện nay tại Singapore, Hàn Quốc hay Nhật Bản chỉ tập trung vào đạo đức và an toàn dữ liệu mà chưa yêu cầu công ty công khai bằng chứng về việc AI thực sự gây ra biến động nhân sự. Điều này tạo kẽ hở cho các doanh nghiệp công bố những hiệu quả ảo về tự động hóa mà không cần chứng minh.

Để khắc phục tình trạng này, các cơ quan quản lý cần yêu cầu các công ty niêm yết công khai chi tiết về hệ thống AI đã triển khai, các chức năng bị ảnh hưởng và liệu việc giảm nhân sự đến từ sa thải hay đào tạo lại. Đây không còn là vấn đề đạo đức mà là câu hỏi về tính minh bạch trong công bố thông tin chứng khoán. Công nghệ AI là có thật và sẽ thay đổi cách chúng ta làm việc, nhưng thay đổi không đồng nghĩa với việc xóa sổ. Một tuyên bố về AI mà thiếu bằng chứng thực tế thì cũng chỉ là một bản thông cáo báo chí mang tính quảng bá thuần túy mà thôi.

Theo Nikkei Asia

Tiến Dũng

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/khao-sat-cho-thay-co-rat-it-truong-hop-ai-cuop-viec-lam-cua-con-nguoi-post195566.html