Viện Sư phạm Kỹ thuật bồi dưỡng nâng cao năng lực thiết kế bài giảng STEM, E-Learning và ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy cho giáo viên. Ảnh: Báo QĐND
Khảo sát để đánh giá đúng năng lực người thầy
Theo thông tin từ Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo), dự kiến trong tháng 4/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tổ chức khảo sát năng lực tiếng Anh đối với giáo viên trên toàn quốc. Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035".
Điểm đáng chú ý là kỳ khảo sát lần này được tổ chức theo hình thức ngẫu nhiên tại các cụm trường, không thông qua giới thiệu hay lựa chọn trước, nhằm bảo đảm tính khách quan. Nội dung khảo sát tập trung đánh giá đầy đủ bốn kỹ năng Nghe - Nói - Đọc - Viết, hướng tới phản ánh năng lực sử dụng tiếng Anh trong thực tiễn giảng dạy, thay vì kiểm tra lý thuyết hình thức.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết kết quả khảo sát trước mắt chỉ phục vụ công tác bồi dưỡng và được bảo mật. Trong bối cảnh xã hội ngày càng quan tâm đến hiệu quả giáo dục ngoại ngữ, kết quả khảo sát có ý nghĩa như một kênh thông tin quan trọng, cho thấy bức tranh tương đối đầy đủ về năng lực hiện nay của đội ngũ giáo viên tiếng Anh
Cần tinh giản giáo viên yếu kém để nâng cao chất lượng đội ngũ
Trong nhiều năm qua, chất lượng đội ngũ giáo viên tiếng Anh trong ngành giáo dục còn bộc lộ sự chênh lệch đáng kể. Nhiều giáo viên dù có bằng cấp chuyên môn nhưng hạn chế về năng lực giao tiếp, phát âm chưa chuẩn, thiếu tự tin khi sử dụng tiếng Anh trong lớp học. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học mà còn tạo nên nghịch lý khi học sinh, đặc biệt ở các đô thị lớn, có trình độ ngoại ngữ vượt trội hơn hẳn giáo viên.
Trong khi đó, mỗi năm các trường đại học sư phạm và ngoại ngữ đào tạo hàng nghìn sinh viên tốt nghiệp loại khá, giỏi, sở hữu chứng chỉ quốc tế với điểm số cao, song lại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm vị trí giảng dạy do hạn chế về chỉ tiêu biên chế.
Từ thực tế này, nhiều thầy cô giáo cho rằng kết quả khảo sát năng lực cần được sử dụng như một căn cứ quan trọng trong việc tinh giản biên chế và tái cơ cấu đội ngũ nhà giáo. Những giáo viên không đạt chuẩn, đã được bồi dưỡng nhưng không đáp ứng được yêu cầu chuyên môn, cần được xem xét chấm dứt hợp đồng làm việc.
Việc mạnh dạn thay thế những giáo viên không đáp ứng yêu cầu bằng đội ngũ trẻ, được đào tạo bài bản, có năng lực thực hành tốt sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, đồng thời tạo sự công bằng và hiệu quả trong sử dụng nguồn nhân lực xã hội.
Tránh lặp lại những bất cập trong tổ chức khảo sát
Để kỳ khảo sát đạt được mục tiêu đề ra, công tác tổ chức đóng vai trò quyết định. Thực tiễn từ đợt khảo sát trước đây tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, nếu khâu chuẩn bị thiếu kỹ lưỡng, ngân hàng câu hỏi chưa sát thực tế, hoặc cách thức triển khai mang nặng áp lực thi cử, sẽ dễ gây tâm lý căng thẳng, phản ứng tiêu cực từ phía giáo viên.
Khảo sát năng lực nên được xem là công cụ hỗ trợ chuyên môn, giúp đội ngũ nhà giáo hoàn thiện năng lực nghề nghiệp, do đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng quy trình khoa học, minh bạch trong đó chú trọng các yếu tố đi kèm.
Cụ thể, ngân hàng đề thi chuẩn hóa, đánh giá đúng năng lực sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy và giao tiếp; hệ thống giám sát độc lập, bảo đảm tính trung thực, khách quan của kết quả; cơ chế hỗ trợ và chuyển đổi, tạo điều kiện để giáo viên chưa đạt yêu cầu được đào tạo lại hoặc định hướng công việc phù hợp, hạn chế tối đa những tác động xã hội tiêu cực.
Kì khảo sát năng lực tiếng Anh sắp tới được coi là phép thử quan trọng đối với quyết tâm đổi mới của ngành giáo dục. Việc thẳng thắn nhìn nhận thực trạng, tiến hành sàng lọc đội ngũ một cách công bằng và có lộ trình sẽ tạo nền tảng cần thiết để tiếng Anh từng bước trở thành công cụ học tập và hội nhập của học sinh Việt Nam.
Ly Hương