Bóng đá không thay đổi chỉ trong một đêm, nhưng đôi khi một cái vỗ cánh đủ tạo nên cơn bão. Với Saudi Arabia, “cánh bướm” ấy mang tên Cristiano Ronaldo.
Từ đỉnh cao châu lục đến cú ngã trên sân nhà
Năm 2022, U23 Saudi Arabia vô địch châu Á theo cách thuyết phục bậc nhất lịch sử giải đấu. Họ không để lọt lưới bàn nào, kiểm soát thế trận trước mọi đối thủ và đánh bại chủ nhà Uzbekistan 2-0 trong trận chung kết.
Đó là hình ảnh của một nền bóng đá trẻ được tổ chức bài bản, cân bằng giữa kiểm soát bóng, pressing và khả năng chuyển hóa cơ hội. Saudi Arabia khi ấy được xem là hình mẫu mới của bóng đá Tây Á, nơi thành công không chỉ đến từ tiền bạc mà còn từ hệ thống đào tạo.
Thế nhưng đến năm 2026, khi giải U23 châu Á được tổ chức ngay trên sân nhà, mọi thứ sụp đổ nhanh đến khó tin. U23 Saudi Arabia bị loại từ vòng bảng, thua 2 trận và rời giải trong cảm giác trống rỗng.
Điều đáng nói, U23 Saudi Arabia không thua vì bị áp đảo thế trận. Trái lại, chủ nhà kiểm soát bóng vượt trội: 75% trước Kyrgyzstan, 68% trước Jordan và 60% trước Việt Nam. Song, kiểm soát bóng không đồng nghĩa với kiểm soát trận đấu, và càng không đồng nghĩa với bàn thắng.
Trong bốn năm ngắn ngủi, điều gì khiến một nhà vô địch châu Á rơi vào trạng thái khủng hoảng ở cấp độ trẻ? Câu trả lời không nằm ở chiến thuật hay thể lực, mà ở một biến động lớn mang tính cấu trúc: sự xuất hiện của Cristiano Ronaldo tại Al Nassr cuối năm 2022.
Ronaldo gây ảnh hưởng không nhỏ đến trào lưu trọng dụng chân sút ngoại tại Saudi.
Hiệu ứng cánh bướm Ronaldo và cơn bão tàn phá bóng đá trẻ Saudi Arabia
Ronaldo không hề liên quan U23 Saudi Arabia, thậm chí không liên quan gián tiếp đến đội trẻ. Nhưng sự xuất hiện của anh tạo ra một hiệu ứng cánh bướm đúng nghĩa, làm thay đổi toàn bộ hệ sinh thái bóng đá Saudi Arabia theo hướng mà chính họ không lường trước.
Khi Al Nassr sở hữu Ronaldo, các CLB hàng đầu khác của Saudi Arabia bị kích hoạt trong một cuộc chạy đua danh tiếng và quyền lực mềm. Al Ittihad mang về Karim Benzema, Al Hilal chiêu mộ Aleksandar Mitrovic, Al Ahli có Ivan Toney rồi Pierre-Emerick Aubameyang, Sadio Mane, Jhon Duran… đổ bộ biến Saudi Pro League trở thành “siêu thị tiền đạo” của bóng đá thế giới.
Nhưng trong cơn sốt siêu sao ấy, bóng đá trẻ là nạn nhân thầm lặng. Các tài năng trẻ Saudi Arabia, đặc biệt ở vị trí tiền đạo, gần như không còn đất diễn ở giải VĐQG.
Những phút thi đấu đỉnh cao, thứ nuôi dưỡng bản lĩnh và cảm giác ghi bàn, bị cắt đứt. Abdullah Radif, tiền đạo số 9 được kỳ vọng nhất của U23 Saudi Arabia, không thể trụ lại Al Hilal và bị đem cho mượn. Đó không phải câu chuyện cá nhân, mà là biểu hiện của một hệ thống nơi cầu thủ trẻ bị đẩy ra ngoài lề vì hào quang ngắn hạn.
Hệ quả bộc lộ rõ ràng tại giải U23 châu Á. U23 Saudi Arabia cầm bóng nhiều nhưng tấn công vô hồn. Trước Jordan, họ tung ra 23 cú sút với chỉ số xG (bàn thắng kỳ vọng) 1,8 nhưng ghi đúng 1 bàn.
Trước Việt Nam, con số còn đáng báo động hơn: 26 cú sút, xG 1,55 và không có nổi một lần ăn mừng. Những pha dứt điểm thiếu sắc bén, chọn vị trí kém và tâm lý vội vàng cho thấy một hàng tiền đạo thiếu trải nghiệm thực chiến.
Đây không phải vấn đề kỹ thuật thuần túy, mà là hệ quả của việc không được thi đấu thường xuyên ở môi trường cạnh tranh cao.
Ronaldo, với tầm vóc toàn cầu, mang đến cho bóng đá Saudi Arabia sự chú ý chưa từng có. Nhưng cái giá phải trả là sự lệch pha trong phát triển.
Khi các CLB ưu tiên thành tích tức thời và giá trị thương mại, con đường dành cho cầu thủ trẻ bị thu hẹp. Hiệu ứng cánh bướm ấy ban đầu tưởng như vô hại, nhưng theo thời gian đã tạo nên cơn bão cuốn phăng nền móng bóng đá trẻ Saudi Arabia.
Bóng đá Saudi Arabia hôm nay giàu có hơn, nổi tiếng hơn, nhưng ở cấp độ U23, họ nghèo đi về bản lĩnh và chiều sâu. Và cú ngã ngay trên sân nhà tại U23 châu Á 2026 là lời cảnh tỉnh đắt giá: tiền bạc có thể mua được siêu sao, nhưng không thể mua được quá trình trưởng thành của một thế hệ.
Khi cơn bão Ronaldo đi qua, thứ còn lại không chỉ là cát bụi, mà là câu hỏi lớn về tương lai bóng đá Saudi Arabia nếu họ không kịp cân bằng giữa hào quang và nền móng.
Bàn thắng giúp U23 Việt Nam đánh bại U23 Saudi Arabia Rạng sáng 13/1, Nguyễn Đình Bắc ghi bàn duy nhất giúp U23 Việt Nam hạ gục U23 Saudi Arabia với tỷ số 1-0.