BQLRPH Minh Hóa quản lý, bảo vệ gần 20.000ha rừng tự nhiên tại các xã Dân Hóa, Kim Phú và Kim Điền. Những năm qua, công tác quản lý, bảo vệ rừng (BVR) trên địa bàn được cấp ủy, chính quyền và Nhân dân quan tâm. Tuy nhiên, do diện tích rừng lớn, địa bàn trải rộng lại giáp với biên giới Việt-Lào, giao thông cách trở nên công tác BVR còn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, trang thiết bị, phương tiện hỗ trợ cho công tác chuyên môn còn hạn chế; hoạt động khai thác, mua bán, vận chuyển lâm sản trái phép vẫn tiềm ẩn xảy ra. Người dân sống gần rừng chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống còn gặp nhiều khó khăn và phụ thuộc vào rừng…
Để BVR hiệu quả, cuối năm 2024, BQLRPH Minh Hóa đã khoán rừng cho cộng đồng các bản bảo vệ và vận dụng nguồn “Thỏa thuận chi trả nguồn GPTKNK vùng Bắc Trung bộ” để hỗ trợ cho người dân. Năm 2025, đơn vị đã chi gần 4,8 tỉ đồng cho cộng đồng tham gia quản lý, BVR rừng. Trong đó, kinh phí khoán BVR trên 4,1 tỉ đồng và gần 700 triệu đồng hỗ trợ mô hình sinh kế. Có 14 bản của xã Dân Hóa được nhận khoán BVR với diện tích trên 6.800ha, mỗi ha người dân được hỗ trợ 600 nghìn đồng/năm.
Người dân và lực lượng Ban Quản lý rừng phòng hộ Minh Hóa đi tuần tra rừng - Ảnh: X.V
Phó Giám đốc phụ trách BQLRPH Minh Hóa Đinh Hoàng Vân cho biết: “Để BVR, chúng tôi đã tập trung khoán một phần diện tích rừng gần các bản cho người dân bảo vệ, tạo nên “thế trận” toàn dân giữ rừng. Từ khi được bổ sung thêm “lực lượng”, đơn vị đã tăng cường tần suất kiểm tra, chốt chặn trên rừng; phối hợp với nhiều cơ quan chức năng tham gia BVR. Nhờ đó, tình trạng phá, tác động vào rừng đã giảm nhiều so với trước”.
Trước đây, nhận thức BVR của người dân bản Bãi Dinh chưa cao, đời sống còn khó khăn nên một số bà con lén lút vào rừng khai thác gỗ trái phép. Để nâng cao hiệu quả BVR, BQLRPH Minh Hóa đã khoán trên 1.300ha rừng tự nhiên cho cộng đồng bản bảo vệ. Sau khi nhận khoán rừng, bản đã thành lập ban quản lý rừng cộng đồng và chia làm nhiều tổ cùng tuần tra với lực lượng của ban.
Trưởng bản Bãi Dinh Đinh Tiến Quang cho hay: “Mỗi tháng, chúng tôi đi tuần tra rừng với BQLRPH Minh Hóa 3-4 chuyến, có chuyến phải ăn, ngủ lại trong rừng 4 ngày. Tuy công việc vất vả, nhưng người dân trong bản ai cũng vui mừng, phấn khởi vì được góp sức mình BVR và có thêm thu nhập”. Nhờ tham gia BVR, năm 2025, cộng đồng bản Bãi Dinh đã nhận được gần 800 triệu đồng. Số tiền này sẽ trích một phần cho BQL, quỹ dự phòng để làm chi phí đi tuần tra rừng, phần lớn còn lại được chia đều cho các hộ dân tham gia BVR.
Từ nguồn “Thỏa thuận chi trả nguồn GPTKNK vùng Bắc Trung bộ”, năm 2025, BQLRPH Minh Hóa đã xây dựng được 13 mô hình sinh kế, mỗi mô hình 50 triệu đồng, giúp các bản mua được nông cụ sản xuất, giống cây trồng, vật nuôi, làm đường giao thông, điện chiếu sáng công cộng, nước sạch, nhà vệ sinh… Ngoài ra, đơn vị còn vận dụng nguồn từ Chương trình Phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2021-2025 để khoán gần 500ha, với tổng số tiền hỗ trợ 248 triệu đồng.
Bản Dộ-Tà Vờng được khoán trên 554ha rừng. Hiện, hơn 80 hộ dân trong bản đều tham gia vào các tổ BVR, được chấm công và nhận hỗ trợ theo quy định. Nhờ có chính sách khoán rừng nên ý thức BVR, đời sống của bà con trong bản được nâng lên đáng kể. Ông Hồ Khiên, một người dân trong bản phấn khởi: “Nhờ BVR tốt nên ong mật về làm tổ nhiều hơn. Ngoài tiền BVR, nhiều hộ dân còn thu nhập mỗi năm từ 10-15 triệu đồng nhờ khai thác mật ong rừng, dược liệu, măng…”
Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Dân Hóa Lê Văn Toàn khẳng định: “Việc khoán rừng phòng hộ đầu nguồn sông Gianh cho cộng đồng bảo vệ đã giảm áp lực về công tác BVR cho lực lượng kiểm lâm. Từ khi nhận khoán BVR, người dân không còn tự ý phá rừng nữa, các vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp trên địa bàn cũng giảm đáng kể. Khả năng phòng hộ và độ che phủ, chất lượng của rừng ngày càng cao, nhận thức BVR của bà con đã có nhiều chuyển biến tích cực”.
Xuân Vương