Khi định danh số thay thế phong bì giấy và câu chuyện ở Đan Mạch

4 giờ trướcBài gốc

Thông tin này đã được truyền thông quốc tế và Việt Nam đưa tin. Nguyên nhân cốt lõi của quyết định này nằm ở mức độ số hóa gần như toàn diện của xã hội Đan Mạch.

Sau 4 thế kỷ tồn tại, những hòm thư đỏ ở Đan Mạch đã chấm dứt sứ mệnh lịch sử - Ảnh: Getty/People

Ngày 30.12.2025, bức thư cuối cùng được phát đi đã khép lại một chương lịch sử kéo dài 400 năm của dịch vụ bưu chính công cộng tại Đan Mạch. Sự kiện không chỉ đánh dấu hồi kết của một thể chế công lâu đời bắt đầu từ năm 1624, mà còn trở thành biểu tượng rõ nét cho chiến thắng gần như tuyệt đối của kỷ nguyên số hóa trong đời sống hiện đại.

Đối với nhiều người Đan Mạch, việc chờ đợi người đưa thư từ lâu đã không còn là thói quen thường nhật. Email, thanh toán không tiền mặt, ứng dụng di động và các cổng dịch vụ công trực tuyến đã thay thế gần như mọi hình thức liên lạc trên giấy. Nhưng việc chính thức “đóng dấu kết thúc” dịch vụ thư tín phổ cập vẫn mang ý nghĩa vượt ra ngoài một thay đổi logistics đơn thuần: đó là câu chuyện về văn hóa, hành vi xã hội và cách công nghệ tái định hình những nền tảng tưởng chừng bền vững nhất.

Khi định danh số thay thế phong bì giấy

Đan Mạch là một trong những quốc gia số hóa sâu rộng nhất thế giới. Từ đầu những năm 2000, lượng thư vật lý đã giảm hơn 90%. Ngày nay, các hoạt động từng gắn liền với thư giấy - từ ngân hàng, y tế đến hành chính công - hầu hết được xử lý trực tuyến.

Trung tâm của hệ sinh thái này là MitID, hệ thống định danh số quốc gia cho phép người dân xác thực danh tính và giao dịch với ngân hàng, bệnh viện, cơ quan thuế và các nền tảng chính phủ. Khi hóa đơn, thông báo chính thức, kết quả xét nghiệm hay hồ sơ pháp lý đều đến qua một cú nhấp chuột, nhu cầu chờ đợi phong bì giấy dần trở nên lỗi thời.

Theo ông Andreas Brethvad, người phát ngôn của PostNord Đan Mạch thì “hầu hết người dân hiện nay hoàn toàn sử dụng công nghệ số”. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử và thị trường bưu kiện đã vượt xa thư tín truyền thống, khiến vai trò lịch sử của bưu chính công cộng dần thu hẹp.

Dấu chấm hết của truyền thống và bài toán kinh tế không thể cứu vãn

Quyết định chấm dứt dịch vụ thư tín công cộng không chỉ xuất phát từ thay đổi thói quen người dùng, mà còn là bài toán kinh tế đã mất cân bằng. Trong 25 năm qua, khối lượng thư giảm tới 90%, thậm chí theo một số thống kê, năm 2024 PostNord vận chuyển ít hơn 94% thư so với năm 2000.

Biểu đồ cho thấy sự sụt giảm của dịch vụ thư tín công cộng

Khi khối lượng ngày càng thấp, chi phí gửi một lá thư lại tăng cao - khoảng 3,35 bảng Anh mỗi bức tạo thành một vòng xúay lẩn quẩn. Giá cao khiến người dân gửi thư ít hơn, và lượng thư ít hơn lại khiến chi phí tiếp tục tăng. Trong logic toán học này, không có sự hoài niệm nào đủ sức cứu vãn mô hình cũ.

Hệ quả dễ thấy nhất là sự biến mất của 1.500 hòm thư đỏ mang tính biểu tượng trên khắp đường phố Đan Mạch, cùng với việc 1.500 vị trí việc làm bị cắt giảm. PostNord chính thức chuyển mình thành doanh nghiệp tập trung hoàn toàn vào bưu kiện, lĩnh vực còn tăng trưởng trong kỷ nguyên mua sắm trực tuyến.

Hậu chuyển đổi: tư nhân hóa và trải nghiệm gửi thư đổi khác

Từ năm 2026, thư tín vật lý tại Đan Mạch sẽ do các doanh nghiệp tư nhân đảm nhiệm, trong đó nổi bật là DAO - công ty logistics vốn quen thuộc với việc phát hành báo và tạp chí. Năm trước, DAO đã giao 21 triệu bức thư và dự kiến sẽ tiếp nhận thêm 30 - 40 triệu bức trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, trải nghiệm gửi thư sẽ không còn như trước. Người dân phải mang thư đến các điểm dịch vụ của DAO, thanh toán bằng phương thức kỹ thuật số, hoặc trả thêm phí nếu muốn nhận thư tại nhà. Điều này đồng nghĩa với việc chấm dứt mô hình “dịch vụ phổ cập”, nơi nhà nước bảo đảm mọi lá thư đều có thể đến bất kỳ địa chỉ nào với mức giá cố định.

Theo các chuyên gia, câu chuyện này không phải là sự “thất bại” của PostNord, mà là ví dụ điển hình của kinh tế gián đoạn: khi hành vi khách hàng thay đổi mạnh mẽ, người chiến thắng không phải là bên cố níu giữ mô hình cũ, mà là bên xây dựng mô hình mới phù hợp với thực tế.

Những bức thư tay sẽ dần biến mất trong kỷ nguyên số và sẽ là hoài niệm của nhiều thế hệ - Ảnh: Internet

Hiệu quả công nghệ và câu hỏi về công bằng xã hội

Dù hợp lý về kinh tế, quyết định này vẫn đặt ra những lo ngại về công bằng xã hội. Khoảng 271.000 công dân Đan Mạch được miễn trừ khỏi việc sử dụng thư kỹ thuật số, với họ, thư giấy vẫn là “huyết mạch” cho các thông báo quan trọng như lương hưu, lịch hẹn y tế hay giấy tờ pháp lý.

Việc DAO yêu cầu thanh toán và tiếp cận dịch vụ qua nền tảng số khiến nhiều tổ chức xã hội lo ngại. Hiệp hội Người cao tuổi Đan Mạch cảnh báo rằng hiệu quả không nên làm lu mờ nhu cầu bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương — những người chưa sẵn sàng hoặc không thể hòa nhập hoàn toàn vào môi trường số.

Biểu tượng ra đi, ký ức ở lại và xu hướng toàn cầu

Điều đáng chú ý là dù thư giấy giảm mạnh, người Đan Mạch vẫn dành tình cảm sâu sắc cho các biểu tượng của quá khứ. Khi PostNord bán ra 1.000 hòm thư đỏ “nghỉ hưu” với giá khoảng 2.000 kroner mỗi chiếc, toàn bộ số này đã được mua hết chỉ trong vài giờ.

Những hòm thư đỏ là sẽ nằm trong phần ký ức của nhiều người Đan Mạch - Ảnh: Internet

Câu chuyện của Đan Mạch không chỉ là câu chuyện riêng. Khi Royal Mail (Anh) hay Deutsche Post (Đức) buộc phải cắt giảm ngày phát thư hoặc tăng giá để tồn tại, nhiều quốc gia đang theo dõi sát sao bước đi này. Chính vì vậy, Đan Mạch, quốc gia thường đi trước phần còn lại của thế giới 5 - 10 năm trong số hóa, có thể đang phác họa tương lai của ngành bưu chính toàn cầu.

Khi tiếng gõ cửa của người đưa thư nhường chỗ cho âm thanh im lặng của một thông báo điện tử, 400 năm lịch sử đã được niêm phong và trao gửi vào ký ức. Với nhiều người ở các thế hệ trước, đó là một cái kết man mác buồn... trong kỷ nguyên số.

Nhật Hạ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/khi-dinh-danh-so-thay-the-phong-bi-giay-va-cau-chuyen-o-dan-mach-243173.html