Khi linh kiện điện tử 'quý hơn vàng' và bài toán hạ tầng AI

3 giờ trướcBài gốc

Sự bùng nổ của hạ tầng AI đòi hỏi bộ nhớ khổng lồ so với điện toán truyền thống đã làm đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu

Những thương vụ triệu đô tại cốp ô tô

Tại Hoa Cường Bắc (Thâm Quyến, Trung Quốc), trung tâm điện tử lớn nhất thế giới, cảnh tượng các thương nhân giao dịch chip nhớ ngay tại cốp xe ô tô trên phố đã không còn xa lạ. Trong bối cảnh nguồn cung bị thắt chặt, tốc độ trở thành yếu tố sống còn. Chỉ cần chậm trễ vài phút trong việc chốt giá hoặc chuyển khoản, lô hàng có thể ngay lập tức rơi vào tay đối thủ.

Roy Luo, một thương nhân 30 tuổi đã bỏ việc tại Alibaba để theo đuổi nghề buôn chip, cho biết lợi nhuận ròng của anh đã tăng vọt sau một năm. "Nhiều người đang kiếm hàng triệu đô la. Có những tay buôn đã bỏ túi hơn 50 triệu nhân dân tệ (khoảng 180 tỷ VNĐ) chỉ nhờ chênh lệch giá," Luo chia sẻ.

Thực tế này phản ánh một quy luật kinh tế cơ bản: Khi cầu vượt xa cung, hàng hóa không còn đơn thuần là vật tư sản xuất mà trở thành tài sản đầu cơ. Trên mạng xã hội Weibo, những hashtag so sánh "một hộp chip nhớ giá trị bằng một căn hộ ở Thượng Hải" liên tục lọt top xu hướng, minh chứng cho sự phi lý nhưng có thật của thị trường hiện nay.

Các thanh bộ nhớ được bày bán tại một chợ máy tính ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, ngày 13/1/2026. Ảnh: VCG

Những con số cho thấy rõ áp lực về chi phí

Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường TrendForce, sự mất cân bằng cung - cầu đã đẩy giá hợp đồng chip nhớ lên mức chưa từng thấy:

DRAM (Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên): Dự kiến tăng khoảng 90% - 95% so với quý trước.

NAND Flash (Bộ nhớ lưu trữ): Dự kiến tăng khoảng 55% - 60%.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc các "ông lớn" như Samsung, SK Hynix và Micron đang dồn toàn lực dây chuyền cho các dòng chip nhớ hiệu năng cao phục vụ AI. Điều này trực tiếp bóp nghẹt nguồn cung cho các mảng điện tử tiêu dùng truyền thống như smartphone và laptop.

Hệ quả tất yếu là người tiêu dùng phải "móc túi" nhiều hơn. Chiếc Xiaomi 17 Ultra (ra mắt tháng 12/2025) đã phải niêm yết mức giá 7.499 nhân dân tệ (khoảng 27 triệu VNĐ), tăng thêm khoảng 1,8 triệu VNĐ so với phiên bản trước. Lu Weibing, Chủ tịch Xiaomi, thừa nhận: "Chi phí bộ nhớ tăng cao đang gây áp lực trực tiếp và cực lớn lên giá thành sản phẩm".

Sự kiện ra mắt dòng điện thoại thông minh Xiaomi 17 Ultra, tháng 12/2025. Ảnh: Weibo

Nghịch lý thị trường: Đầu cơ lấn lướt sản xuất

Dưới góc độ kinh tế, thị trường chip nhớ hiện nay đang rơi vào tình trạng "thị trường của người bán". Michael Li, một nhà cung ứng chip SK Hynix, cho biết các điều khoản thương mại đã thay đổi hoàn toàn: "Không còn khái niệm nợ gối đầu hay giữ giá. Mọi đơn hàng phải thanh toán ngay lập tức. Nếu chậm trễ, giao dịch sẽ bị hủy bỏ ngay trong ngày".

Một hiện tượng đáng lo ngại khác là dòng chảy hàng hóa đang bị tắc nghẽn tại các khâu trung gian. Thay vì đến tay các nhà sản xuất cuối cùng, chip nhớ lại xoay vòng giữa các tay buôn để tối đa hóa lợi nhuận đầu cơ. Tại Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp sản xuất nội địa đã không còn khả năng chi trả cho các dòng chip cao cấp, buộc họ phải tìm kiếm các giải pháp thay thế từ các nhà sản xuất trong nước như ChangXin (CXMT) hay Yangtze Memory (YMTC).

Tuy nhiên, ngay cả các hãng nội địa cũng đang thắt chặt kỷ luật tài chính. Jerry, quản lý tại một công ty viễn thông, chia sẻ về sự khắc nghiệt: "Trước đây chúng tôi nhận hàng, bán xong mới trả tiền cho ChangXin. Giờ thì quên đi. Không có tiền mặt trả trước thì không có hàng". Ông cũng tiết lộ, trong quá trình đàm phán một hợp đồng trị giá 20 triệu nhân dân tệ (khoảng 72 tỷ VNĐ), giá đã nhảy vọt 3-4 lần, mỗi lần tăng thêm từ 3,6 đến 7,2 tỷ VNĐ.

Các thanh nhớ và chip lưu trữ của Samsung được trưng bày tại Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc, ngày 8/1/2026. Ảnh: VCG

Hệ lụy đến hạ tầng quốc gia và "Bình thường mới"

Sự biến động giá không chỉ ảnh hưởng đến túi tiền người tiêu dùng mà còn làm lung lay các dự án hạ tầng lớn. Đã có trường hợp nhà sản xuất máy chủ chấp nhận nộp phạt vi phạm hợp đồng trị giá hàng tỷ nhân dân tệ (hàng nghìn tỷ VNĐ) vì thà chịu phạt còn hơn là giao hàng và chịu lỗ do giá mỗi thanh nhớ tăng từ hơn 3,6 triệu VNĐ lên hơn 21,6 triệu VNĐ chỉ trong nửa năm.

Zack, một chuyên gia phân tích trong ngành, nhận định: "Khi AI trở thành hạ tầng thiết yếu, bộ nhớ và băng thông sẽ được đối xử như tài nguyên nền tảng, tương tự như điện hay mạng internet. Thời kỳ chip nhớ giá rẻ đã kết thúc. Chúng ta đang bước vào một giai đoạn 'bình thường mới' nơi chi phí lưu trữ sẽ duy trì ở mức cao trong nhiều năm tới".

Cơn sốt chip nhớ năm 2026 không chỉ là một hiện tượng thị trường nhất thời mà là hệ quả của một sự chuyển đổi mang tính kỷ nguyên: Sự trỗi dậy của nền kinh tế AI. Trong cuộc chơi này, những quốc gia và doanh nghiệp nắm giữ được nguồn cung linh kiện gốc sẽ nắm giữ quyền sinh sát đối với toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Nguồn: sixthtone.com

Kim Thanh (Tổng hợp)

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/khi-linh-kien-dien-tu-quy-hon-vang-va-bai-toan-ha-tang-ai-238260304202956301.htm