Khi nào thẩm phán, kiểm sát viên không cần mặc đồ ngành trong phiên tòa?

3 giờ trướcBài gốc

Như PLO đã đưa tin, mới đây, TAND tỉnh Đắk Lắk đã tuyên phạt bị cáo LĐH (16 tuổi) 9 năm tù về tội giết người.

Vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn nhỏ khi nẹt pô xe, dẫn đến hai nhóm thanh thiếu niên hẹn đánh nhau. Trong lúc hỗn chiến bằng gạch đá, H ném một nửa viên gạch nhưng lại trúng vào vùng cổ của bạn VNP (15 tuổi) khiến nạn nhân tử vong tại chỗ.

Do tính chất đặc biệt của vụ án, liên quan đến người chưa thành niên, nên khi xét xử, HĐXX và KSV không mặc trang phục ngành nhằm tạo không khí thân thiện, tăng tính giáo dục.

Vậy luật quy định thế nào về việc này?

Bị cáo H tại tòa. Ảnh: TT

Luật sư Phan Mậu Ninh, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho biết sự xuất hiện của thẩm phán và kiểm sát viên trong trang phục hành chính (com-lê, áo sơ mi) không phải là sự tùy tiện về hình thức, mà là việc thực thi nghiêm túc các quy định mới nhất.

Kể từ ngày 1-1-2026, Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 chính thức có hiệu lực. Cùng với hướng dẫn tại Thông tư số 14/2025 của TAND Tối cao, pháp luật quy định các vụ án có người tham gia tố tụng (bị cáo, bị hại hoặc người làm chứng) là người dưới 18 tuổi phải được xét xử theo mô hình "Tòa án thân thiện". Việc thay đổi trang phục từ áo choàng quyền lực sang trang phục hành chính là yêu cầu bắt buộc nhằm cụ thể hóa tinh thần của Luật này.

Trong mô hình Tòa án truyền thống, chiếc áo choàng của thẩm phán hay sắc phục ngành của kiểm sát viên là biểu tượng của quyền uy và sự răn đe. Tuy nhiên, tại các phiên tòa xét xử người chưa thành niên, áp lực từ sự uy nghiêm này đôi khi phản tác dụng.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 151 Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư số 14/2025, các phiên tòa có bị cáo, bị hại hoặc người làm chứng là người dưới 18 tuổi phải được tổ chức theo mô hình "Tòa án thân thiện".

Cụ thể, về trang phục, thẩm phán chủ tọa phiên tòa mặc trang phục hành chính của Tòa án, kiểm sát viên mặc trang phục phù hợp, không mặc trang phục trong ngành Kiểm sát nhân dân để giảm bớt sự nặng nề của không gian pháp đình, nhằm đảm bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

Sự thay đổi này không làm giảm đi tính tôn nghiêm của pháp luật mà giúp chuyển đổi không khí phiên tòa từ một nơi luận tội và trừng phạt sang không gian của đối thoại và giáo dục.

Vì sao pháp luật lại chú trọng đến chi tiết như trang phục? Theo luật sư Ninh, câu trả lời nằm ở đặc điểm tâm sinh lý của người dưới 18 tuổi, nhóm đối tượng chưa hoàn thiện về nhận thức và dễ bị tổn thương.

Việc giảm tính nghi thức trước hết nhằm gỡ bỏ rào cản tâm lý. Một hình ảnh gần gũi sẽ giúp trẻ vị thành niên không bị hoảng sợ, từ đó bình tĩnh hơn khi khai báo và trình bày nguyện vọng.

Ở góc độ sâu hơn, đây cũng là cách đề cao tính nhân văn của pháp luật. Mục tiêu cốt lõi trong xử lý người chưa thành niên không phải là trừng phạt mà là giáo dục, cảm hóa. Một không gian thân thiện, không còng tay (trừ trường hợp đặc biệt), cùng với trang phục giản dị sẽ tạo điều kiện để các em dễ dàng tiếp nhận sự định hướng từ HĐXX.

Đồng thời, quy định này còn thể hiện bước tiến trong hội nhập chuẩn mực quốc tế, đưa tư pháp Việt Nam tiệm cận với các nguyên tắc của Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em, qua đó khẳng định nỗ lực bảo vệ thế hệ trẻ ngay cả khi các em phạm sai lầm.

“Hình ảnh vị thẩm phán mặc đồ hành chính trong vụ án nam sinh ném gạch tại tỉnh Đắk Lắk là minh chứng rõ nét cho một nền tư pháp hiện đại, nghiêm minh nhưng đầy trắc ẩn.

Pháp luật không chỉ dùng hình phạt để răn đe, mà còn dùng sự thấu hiểu để mở ra con đường hoàn lương, giúp những người trẻ lầm lỡ có cơ hội sửa sai và sớm tái hòa nhập xã hội” - luật sư Phan Mậu Ninh nói.

HUỲNH THƠ

Nguồn PLO : https://plo.vn/khi-nao-tham-phan-kiem-sat-vien-khong-can-mac-do-nganh-trong-phien-toa-post902065.html