Khi những 'ông lớn' đứng trước nguy cơ rời sân chơi đại chúng

3 phút trướcBài gốc

Dù sở hữu hàng chục nghìn tỷ đồng vốn hóa và hoạt động trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế, không ít doanh nghiệp lại đứng trước nguy cơ không còn đáp ứng điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông quá cô đặc.

Từ Petrolimex, Becamex IDC, Viettel Global đến BSR hay PV GAS, bài toán chung hiện nay không còn là tăng trưởng doanh thu hay lợi nhuận, mà là làm thế nào để gia tăng tỷ lệ sở hữu của cổ đông bên ngoài, đáp ứng yêu cầu tối thiểu theo quy định mới của Luật Chứng khoán.

Mới đây, Hội đồng quản trị Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex – mã chứng khoán: PLX) đã thông qua chủ trương bán toàn bộ 23,29 triệu cổ phiếu quỹ. Theo doanh nghiệp, động thái này nhằm đáp ứng điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng theo quy định hiện hành, đồng thời tăng cường nguồn vốn dài hạn và cải thiện năng lực tài chính.

Trước đó, Petrolimex cho biết tỷ lệ sở hữu của nhóm cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ còn 9,419% vốn điều lệ, thấp hơn ngưỡng tối thiểu 10% theo quy định.

Trong nhóm doanh nghiệp dầu khí, CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) và Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS - mã chứng khoán: GAS) cũng đang đối mặt bài toán tương tự.

Cụ thể, BSR hiện có hơn 56.000 cổ đông nhưng nhóm cổ đông ngoài cổ đông lớn chỉ nắm giữ 7,87% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. Chủ tịch Hội đồng quản trị Bùi Ngọc Dương cho biết doanh nghiệp đã đề xuất Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam - mã chứng khoán: PVN) giảm tỷ lệ sở hữu thêm tối thiểu 2,13% để đưa tỷ lệ nắm giữ của cổ đông lớn xuống dưới 90%.

Trong thông báo ngày 19/3, ban lãnh đạo BSR cho biết sẽ tiếp tục báo cáo các cơ quan quản lý về vướng mắc điều kiện công ty đại chúng và chủ động xây dựng phương án tái cơ cấu vốn nhằm đáp ứng quy định.

Nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) đầu năm nay kỳ vọng Petrovietnam xem xét thoái một phần vốn tại BSR để đáp ứng quy định, tránh rủi ro bị hủy niêm yết. Theo nhóm này, BSR đang chủ động tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, ưu tiên đến từ khu vực Trung Đông nhằm hỗ trợ vốn và nguồn cung dầu cho các dự án trong tương lai.

Trong khi đó, PV GAS ghi nhận Petrovietnam đang nắm giữ tới 95,76% vốn điều lệ và khoảng 17.490 cổ đông còn lại chỉ sở hữu 4,24% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. Trước thực tế này, doanh nghiệp cho biết đang phối hợp với cổ đông lớn và các cơ quan quản lý để nghiên cứu phương án xử lý phù hợp.

Tại Tổng Công ty Cổ phần Đầu tư Quốc tế Viettel (Viettel Global – mã chứng khoán: VGI), áp lực còn lớn hơn khi Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đang nắm tới 99,03% vốn điều lệ. Điều này đồng nghĩa lượng cổ phiếu tự do lưu hành bên ngoài chỉ còn chưa tới 1%.

Theo Tổng giám đốc Viettel Global Nguyễn Thị Hoa, doanh nghiệp cần nâng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư bên ngoài thêm khoảng 9% để đáp ứng quy định tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết phải được nắm giữ bởi ít nhất 100 cổ đông không phải cổ đông lớn.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC – mã chứng khoán: BCM). Theo danh sách cổ đông chốt ngày 25/5, hơn 9.200 cổ đông nhỏ chỉ nắm giữ 4,56% lượng cổ phiếu có quyền biểu quyết, trong khi Nhà nước vẫn sở hữu tới 95,44% vốn điều lệ.

Để khắc phục, doanh nghiệp đang xây dựng lộ trình giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước xuống trên 65% trong giai đoạn 2026 - 2030 thông qua phát hành cổ phiếu ra công chúng.

Một đơn vị khác là Tổng Công ty Cổ phần Phát triển Khu công nghiệp Sonadezi (mã chứng khoán: SNZ) cũng thuộc nhóm có cơ cấu cổ đông đặc biệt cô đặc. Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai hiện sở hữu tới 99,54% vốn điều lệ, trong khi 469 cổ đông còn lại chỉ nắm giữ 0,46%.

Trước đó, theo đề án sắp xếp và cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước giai đoạn 2022 - 2025, Nhà nước tiếp tục duy trì quyền chi phối tại Sonadezi đến hết năm 2025. Hiện Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai cùng các cơ quan liên quan đang rà soát và xem xét phương án điều chỉnh tỷ lệ vốn Nhà nước trong giai đoạn tiếp theo, trong đó có Sonadezi.

Theo Thông tư 19/2025/TT-BTC và Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024, điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng đã được siết chặt đáng kể.

Ngoài yêu cầu vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu tối thiểu 30 tỷ đồng, doanh nghiệp còn phải bảo đảm ít nhất 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết được nắm giữ bởi tối thiểu 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn.

Mục tiêu của quy định là tăng tính đại chúng, hạn chế tình trạng sở hữu tập trung và nâng cao tính minh bạch trên thị trường vốn. Tuy nhiên, đây cũng trở thành rào cản đối với nhiều doanh nghiệp có cơ cấu cổ đông quá cô đặc hoặc quy mô vốn nhỏ.

Thực tế cho thấy một số doanh nghiệp đã phải rời sàn trong thời gian qua. Giữa năm 2025, các doanh nghiệp như Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Trị (mã chứng khoán: NQT), Công ty Cổ phần Dệt may 29/3 (mã chứng khoán: HCB) hay Công ty Cổ phần Đóng tàu Sông Cấm (mã chứng khoán: SCY) lần lượt chấm dứt tư cách công ty đại chúng và hủy niêm yết.

Bên cạnh yếu tố cơ cấu cổ đông, yêu cầu về vốn điều lệ tối thiểu 30 tỷ đồng cũng khiến nhiều doanh nghiệp không còn đáp ứng tiêu chuẩn. Một số trường hợp tiêu biểu gồm Công ty Cổ phần Bê tông Ly tâm Điện lực Khánh Hòa (KCE) với vốn điều lệ 15 tỷ đồng, Công ty Cổ phần Dịch vụ Du Lịch Mỹ Trà (MTC) 18,3 tỷ đồng, Công ty Cổ phần Dịch vụ Xuất bản Giáo dục Hà Nội (EPH) 25 tỷ đồng hay Công ty Cổ phần 715 (BMN) 27,5 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Sông Đà 25 (SDJ) sau quá trình tái cấu trúc đã giảm vốn điều lệ xuống còn 12,1 tỷ đồng. Việc không còn đáp ứng tiêu chuẩn công ty đại chúng kéo theo hàng loạt khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh khi doanh nghiệp mất dần khả năng tiếp cận đối tác, đấu thầu dự án và mở rộng hoạt động.

Hòa An

Nguồn Thương Gia : https://thuonggiaonline.vn/khi-nhung-ong-lon-dung-truoc-nguy-co-roi-san-choi-dai-chung-post570748.html