Khi quầy báo trở thành không gian văn hóa cộng đồng tại Trung Quốc

2 giờ trướcBài gốc

Một công nhân đọc và mua báo tại một quầy báo ở Khu Thương mại Trung tâm Bắc Kinh vào ngày 21.10.2025. Ảnh: VCG

Một quầy báo, một đời mưu sinh

Theo Global Times, tại quận Triều Dương, Bắc Kinh, bà Zeng Jie (ngoài 50 tuổi) đã gắn bó gần một thập kỷ với quầy báo rộng chưa đầy 5 m². Rời quê nhà Nghi Tân (tỉnh Tứ Xuyên) để mưu sinh ở thủ đô, bà từng làm giúp việc trước khi chọn gắn bó với quầy báo nhỏ trên con phố đông người qua lại.

Mỗi ngày, bà mở cửa từ sáng sớm đến khoảng 10 giờ tối – nhịp sinh hoạt đã duy trì suốt chín năm. “Nhà tôi cách đây chỉ bảy phút đi bộ. Quầy báo này giống như một mái lều của gia đình tôi”, bà chia sẻ.

Dù thu nhập chỉ đủ trang trải tiền thuê, bà vẫn kiên trì duy trì quầy báo, giữa bối cảnh thói quen đọc đang dịch chuyển mạnh sang không gian số.

Với bà Zeng, quầy báo không đơn thuần là nơi buôn bán. Đó còn là điểm gặp gỡ quen thuộc của những người hàng xóm lớn tuổi, những độc giả trung thành với các tờ báo in. Sự gắn bó ấy chính là lý do khiến bà quyết định gia hạn hợp đồng thuê quầy cho năm tiếp theo.

Không chỉ là nơi bán báo

Hình ảnh quầy báo ở Trung Quốc thường gợi liên tưởng đến “cuốn sách gấp khổng lồ”, khi các ấn phẩm được bày dọc hai cánh mở ra, với quầy nhỏ ở giữa. Bên cạnh báo chí, nhiều quầy còn bán thêm đồ uống, đồ ăn nhẹ – vừa để duy trì hoạt động, vừa phục vụ nhu cầu tiện lợi của người dân đô thị.

So với thư viện hay phòng đọc công cộng, quầy báo mang một vai trò khác biệt: kết nối con người trong đời sống thường nhật. “Quầy báo không chỉ để đọc, mà còn để duy trì mối quan hệ xã hội, điều mà các thiết chế đọc khác khó thay thế”, một chuyên gia văn hóa công cộng nhận định.

Tại Thượng Hải, ông Jiang Jun đang điều hành quầy báo được cho là cuối cùng còn sót lại của thành phố. Phía sau quầy là những kệ báo được đánh dấu bằng giấy ghi chú – mỗi mảnh giấy là tên một độc giả quen, người đã đăng ký mua báo từ lâu.

Dù được yêu mến, quầy báo của ông vẫn đứng trước áp lực đóng cửa vì chi phí thuê mặt bằng, phản ánh thực trạng chung của nhiều đô thị lớn.

Tái sinh bằng sáng tạo

Theo số liệu của Cục Bưu chính Nhà nước Trung Quốc, số quầy bán báo bưu điện trên toàn quốc đã giảm từ 28.000 vào năm 2010 xuống còn hơn 7.000 vào cuối năm 2023. Sự suy giảm này gắn liền với sự phát triển của công nghệ và thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin.

Ông Jiang Yufang, một chuyên gia về giáo dục văn hóa công cộng, cho rằng "thay vì tập trung vào việc khôi phục số lượng", ưu tiên nên là "nâng cấp các quầy bán báo"

Quan điểm này cũng được phản ánh rõ trong các quy định mới về thúc đẩy đọc sách công cộng, nhấn mạnh việc quy hoạch hợp lý và cập nhật các thiết chế đọc.

Trên thực tế, nhiều quầy báo đã chủ động chuyển mình. Ở Công viên Jingshan (Bắc Kinh), một quầy báo khai thác yếu tố di sản, giới thiệu các sản phẩm sáng tạo gắn với Trục Trung tâm lịch sử của thành phố.

Gần Đại học Bắc Kinh, quầy báo kết hợp bán ấn phẩm với trưng bày sản phẩm sáng tạo, trở thành điểm đến của giới trẻ.

Trong khi đó, tại các thành phố như Thâm Quyến và Nam Thông, các quầy báo đã được chuyển đổi thành không gian cho các sự kiện từ thiện.

Tại Vô Tích, một người dân địa phương đã khai trương quầy báo đầu tiên của thành phố mang tính chất du lịch văn hóa, biến nó thành địa điểm tổ chức triển lãm ảnh thành phố.

Những mô hình sáng tạo này đang phần nào làm chậm lại đà mai một của quầy báo truyền thống tại Trung Quốc.

“Chìa khóa cho sự hồi sinh nằm ở việc biến quầy báo thành những không gian văn hóa nhỏ gọn, phù hợp nhu cầu hiện đại”, ông Jiang nhận định. Khi một mô hình thành công, nó có thể tạo hiệu ứng lan tỏa, mở ra hướng đi mới cho cả hệ thống.

NGHIÊM THANH

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/the-gioi/khi-quay-bao-tro-thanh-khong-gian-van-hoa-cong-dong-tai-trung-quoc-201867.html