Thói quen tích trữ bắt nguồn từ nỗi lo thiếu hụt và tâm lý muốn "thủ sẵn" để tiếp đãi khách bất cứ lúc nào. Trong những ngày cuối năm bận rộn, việc mua sắm trước giúp các gia đình chủ động hơn, tránh cảnh chen chúc nơi chợ tết, đồng thời có thời gian nghỉ ngơi, sum vầy đúng nghĩa trong những ngày đầu xuân. Với những gia đình ở vùng cao, vùng xa trung tâm, giao thông đi lại khó khăn, việc chuẩn bị sẵn đồ ăn cho vài ngày đầu năm càng trở nên cần thiết. Tuy nhiên, không ít gia đình có xu hướng tích trữ quá nhiều thực phẩm so với nhu cầu thực tế. Tủ lạnh chật kín thịt cá, rau củ, đồ ăn chế biến sẵn, nhưng sau tết lại phải bỏ đi không ít vì hư hỏng hoặc quá hạn sử dụng. Rau xanh để lâu dễ héo úa, mất dinh dưỡng; thịt cá nếu bảo quản không đúng cách có thể ôi thiu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Người dân nên mua thực phẩm tươi sống với lượng vừa đủ để tiêu dùng hợp lý dịp tết.
Tâm lý tích trữ nhiều góp phần tạo áp lực lên thị trường khi nhu cầu mua sắm tăng đột biến trong thời gian ngắn, khiến giá một số mặt hàng thiết yếu như thịt gia súc, gia cầm, rau củ, trái cây bị đẩy lên cao so với ngày thường. Quy luật cung - cầu không chỉ làm người tiêu dùng phải chi tiêu nhiều hơn mà còn dễ dẫn tới tình trạng mua gom, tích trữ theo phong trào. Trong khi đó, thực tế những năm gần đây cho thấy nguồn cung thực phẩm dịp tết ngày càng ổn định, linh hoạt hơn so với trước. Ngay từ mùng 2 Tết, nhiều quầy hàng rau xanh, thịt lợn, thịt gia cầm tại các chợ dân sinh trên địa bàn tỉnh đã mở bán trở lại, lượng hàng tuy chưa dồi dào nhưng cơ bản đáp ứng nhu cầu thiết yếu, giúp các gia đình dễ dàng mua bổ sung thực phẩm tươi sống mà không cần tích trữ quá nhiều từ trước tết.
Cùng với chợ truyền thống, hệ thống siêu thị và cửa hàng tiện lợi trên địa bàn cũng chủ động xây dựng phương án phục vụ xuyên tết hoặc mở cửa trở lại sớm sau kỳ nghỉ. Theo ghi nhận, Siêu thị Cao Bằng cho biết sẽ hoạt động đến hết chiều 29 âm lịch và mở cửa trở lại từ mùng 4 Tết, bảo đảm nguồn hàng phong phú, giá cả ổn định. Các mặt hàng từ rau củ quả, thịt cá, thực phẩm đông lạnh đến nhu yếu phẩm thiết yếu đều được chuẩn bị đầy đủ, đáp ứng kịp thời nhu cầu mua sắm của người dân sau tết.
Từ góc độ tư vấn tiêu dùng, tích trữ đồ ăn dịp tết nên được hiểu là chuẩn bị vừa đủ. Người dân cần căn cứ vào số lượng thành viên trong gia đình, thói quen ăn uống và số ngày nghỉ tết để tính toán lượng thực phẩm cần mua. Với thực phẩm tươi sống như thịt, cá, chỉ nên mua đủ dùng trong vài ngày đầu năm, chia nhỏ từng phần và bảo quản đúng cách để tránh lãng phí. Rau xanh, hoa quả nên mua với lượng vừa phải, có thể bổ sung thêm sau tết khi chợ và siêu thị đã mở cửa trở lại. Đối với các loại thực phẩm khô, đồ đóng gói sẵn, mứt tết, người tiêu dùng cũng cần chú ý hạn sử dụng, nguồn gốc sản phẩm và nhu cầu thực tế của gia đình. Không nên mua quá nhiều chỉ vì khuyến mãi hoặc tâm lý “mua cho đủ tết”, dẫn đến việc tồn đọng thực phẩm sau kỳ nghỉ. Tiêu dùng thông minh là ưu tiên chất lượng và sự phù hợp, thay vì số lượng.
Bánh kẹo, thực phẩm khô với nguồn cung khá dồi dào, giúp người tiêu dùng dễ dàng mua sắm mà không cần tích trữ sớm.
Anh Lê Hào (phường Tân Giang) chia sẻ: Ở chung với bố mẹ nên năm nào ông bà cũng mua tích trữ rất nhiều đồ ăn cho đủ tết. Sau tết thực phẩm còn nhiều quá, cả nhà phải ăn cố mấy ngày liền, thành ra giờ cứ đến tết là tôi lại thấy sợ. Năm nay tôi sẽ trao đổi với bố mẹ để việc mua sắm được hợp lý hơn.
Một khía cạnh khác cũng cần được quan tâm là sức khỏe sau tết. Việc tích trữ nhiều đồ ăn, đặc biệt là các món nhiều đạm, dầu mỡ, dễ khiến bữa ăn ngày tết trở nên dư thừa, mất cân đối. Khi thực phẩm còn quá nhiều, nhiều gia đình có tâm lý “ăn cho hết”, vô tình gây áp lực cho hệ tiêu hóa, ảnh hưởng đến sức khỏe. Chuẩn bị vừa đủ cũng là cách giúp các gia đình linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh bữa ăn, bổ sung rau xanh, hoa quả tươi, bảo đảm chế độ dinh dưỡng hợp lý.
Tết là thời gian của sum họp, nghỉ ngơi và tận hưởng trọn vẹn không khí gia đình. Việc chuẩn bị đồ ăn vì thế nên vừa đủ để phục vụ niềm vui ngày tết, thay vì trở thành gánh nặng chi tiêu hay nỗi lo cho sức khỏe. Tích trữ thực phẩm là cần thiết, nhưng chỉ nên thực hiện một cách hợp lý, khoa học, phù hợp với điều kiện của mỗi gia đình, qua đó vừa bảo đảm sinh hoạt thuận tiện, vừa góp phần ổn định thị trường và hình thành thói quen tiêu dùng văn minh, tiết kiệm trong đời sống hiện đại.
P.V