Khi tờ di chúc bị… 'bỏ quên'

6 giờ trướcBài gốc

Di nguyện của cô giáo dạy toán

Trưa ngày 30/5/2026, bà con khu phố chợ Lái Thiêu (phường Lái Thiêu, TP.Hồ Chí Minh) xót xa trước cảnh tượng một cô gái quỳ sụp trước căn nhà khóa trái cửa, thắp hương vái vọng cô giáo của mình trong ngày giỗ lần thứ 2. Đó là ngày giỗ cô Khưu Thị Bình Minh (SN 1957, mất năm 2024), cựu giáo viên Trường THCS Nguyễn Văn Tiết, thị xã Thuận An, tỉnh Bình Dương (cũ). Cả cuộc đời cô Minh, tâm lực và trí lực tận tụy với sự nghiệp trồng người, được tặng danh hiệu Lương sư hưng quốc (Người thầy giỏi làm hưng thịnh quốc gia).

Cô Minh không lập gia đình, không anh em, sống với mẹ là bà Lê Thị Tước tại căn nhà số 12 Trưng Nữ Vương, khu phố Chợ, phường Lái Thiêu, TPHCM. Thời gian còn giảng dạy, cô nhận người học trò tên Vương Châu Ngân về ở cùng, nương tựa như người thân để chăm lo mẹ già bệnh tật, hỗ trợ công việc dạy học. Năm 2012 bà Tước mất, cô Minh làm thủ tục khai nhận thừa kế. Di sản gồm phần đất diện tích 124,7m2, trên đất có căn nhà số 12 đường Trưng Nữ Vương, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN) số BT 538776 ngày 02/4/2014 và phần đất diện tích 537,5m2 khu phố Hòa Long, GCN số BY 977036 ngày 22/5/2015.

Huy chương Vì sự nghiệp giáo dục của cô giáo Minh

Ngày 22/8/2014, tại Phòng công chứng số 1 tỉnh Bình Dương, cô Minh lập di chúc để lại toàn bộ quyền sử dụng đất theo GCN số BT 538776 (nhà số 12 Trưng Nữ Vương) cho người thừa hưởng là Vương Châu Ngân, mong muốn người học trò sẽ gìn giữ căn nhà làm việc thiện nguyện và chăm lo hương khói cho người đã khuất. Nào ngờ, di nguyện của cô giáo sau đó đã bị tước đoạt bởi một bản án có nhiều điểm bất thường.

Không có quan hệ anh em vẫn được chia thừa kế

Trước đó và tháng 4/2023, khi cô Minh còn sống, ông Lê Việt Dũng (ngụ khu phố Hòa Long, P.Lái Thiêu, TP.Thuận An, tỉnh Bình Dương - cũ) lấy cớ là anh em cùng mẹ khác cha với cô Minh, khởi kiện đòi chia thừa kế di sản của bà Lê Thị Tước. Vụ án được TAND tỉnh Bình Dương thụ lý. Ông Dũng đưa ra yêu cầu hủy hai GCN số BT 538776 và BY 977036 của cô Minh, chia di sản thừa kế theo pháp luật hai thửa đất và căn nhà nêu trên. Trong thời gian tòa án chuẩn bị xét xử, phần vì uất ức khi bị tranh đoạt tài sản là công sức nhiều năm dạy học mới có được, phần vì sức khỏe không bảo đảm, cô Minh đột quỵ qua đời. TAND tỉnh Bình Dương xác định ông Khưu Minh Sơn (ngụ khu phố Chợ, P.Lái Thiêu) là anh em cùng cha khác mẹ với cô Minh, đưa ông Sơn tham gia vụ án với tư cách là người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng.

Mặc dù ông Dũng, ông Sơn đều biết tờ di chúc, nhưng hai người này cố tình khai báo gian dối cô Minh không lập di chúc. Thẩm phán giải quyết vụ án không xác minh thực tế, nhanh chóng xét xử và ban hành Bản số 83/2024/DS-ST ngày 27/9/2024: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, hủy GCN số BY 977036 và GCN số BT 538776 của cô Minh; chia di sản thừa kế của bà Tước và cô Minh cho ông Dũng, ông Sơn. Trong đó, ông Dũng nhận toàn bộ tài sản là hai thửa đất cùng căn nhà số 12 Trưng Nữ Vương, thanh toán giá trị di sản cho ông Sơn tương đương 3,5 tỷ đồng.

Bản án "bỏ quên" tờ di chúc thừa kế

Bản án chưa có hiệu lực pháp luật, bà Lý Mộng Nguyệt (người chung sống như vợ chồng với ông Lê Việt Dũng) đến nhà số 12 Trưng Nữ Vương đòi nhà. Lúc này, cô Ngân mới biết Tòa án đã xét xử vụ án mà không xem xét đến quyền lợi của người có di chúc. Cô Ngân sau đó đã gửi đơn khiếu nại, nêu ra nhiều sai phạm: Bản án quyết định hủy GCN số BY 977036 và GCN số BT 538776 của cô Minh trong khi UBND TP.Thuận An, tỉnh Bình Dương khẳng định hồ sơ cấp GCN cho cô Minh là đúng trình tự thủ tục quy định; Cả hai ông Lê Việt Dũng và Khưu Minh Sơn không chứng minh được quan hệ huyết thống với cô Minh, nhưng vẫn được chia thừa kế. Cụ thể, tại phiên xét xử, đại diện VKSND tỉnh Bình Dương cho rằng, chứng cứ do TAND tỉnh Bình Dương thu thập có trong hồ sơ vụ án không có căn cứ nào để chứng minh ông Dũng là anh em cùng mẹ khác cha với cô Minh; ông Sơn cũng không có căn cứ nào để xác định là anh ruột của cô Minh để được yêu cầu chia thừa kế. Từ đó, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, nhưng Hội đồng xét xử vẫn tuyên chia tài sản.

Bản án còn tuyên cho ông Dũng quyền kê khai đăng ký đối với căn nhà 70m2 của bà Tước, trong khi căn nhà không còn tồn tại. Cụ thể, theo GCN cấp cho hộ bà Tước và Giấy công nhận quyền sở hữu nhà cửa năm 1988 đứng tên bà Lê Thị Tước thì trên thửa đất 124,7m2 có căn nhà kết cấu 1 trệt, 1 lầu diện tích 70m2. Tuy nhiên, GCN cấp cho cô Minh năm 2014 thì thửa đất 124,7m2 không có nhà ở (do xây nhà mới chưa hoàn công). Hai GCN khác nhau, hai quyền sử dụng đất khác nhau, nhưng TAND tỉnh Bình Dương nhận định: "Hiện nay căn nhà này vẫn đứng tên bà Lê Thị Tước nằm trên thửa đất số 68, tờ bản đồ 36". Không hiểu thẩm phán căn cứ vào đâu khi thực hiện thẩm định tại chỗ?

Chiếm giữ tài sản là vi phạm pháp luật

Theo hướng dẫn của TAND tỉnh Bình Dương, cô Ngân đã gửi đơn đề nghị Chánh án TAND Tối cao, Viện trưởng VKSND Tối cao kháng nghị tái thẩm đối với Bản án số 83/2024/DS-ST. Trong khi chờ giải quyết, ngày 26/4/2026, ông Dũng chết. Ba tuần sau, bà Lý Mộng Nguyệt cùng nhóm người lạ mặt kéo đến nhà 12 Trưng Nữ Vương định phá cửa chiếm nhà, nhưng không thực hiện được. Công an phường Lái Thiêu tiếp nhận trình báo, yêu cầu các bên giữ nguyên hiện trạng, gửi đơn đến Tòa án có thẩm quyền giải quyết. Tuy nhiên, ngày 29/5/2026, đúng 1 ngày trước đám giỗ lần thứ hai của cô Khưu Thị Bình Minh, bà Nguyệt bất chấp lời cảnh báo, đã cùng đồng bọn tổ chức cắt camera, cắt khóa cửa và chiếm giữ căn nhà số 12 Trưng Nữ Vương.

Cúng giỗ trước căn nhà đã bị phá cửa chiếm giữ

Trình bày với phóng viên, cô Ngân nghẹn ngào: Suốt 2 năm thờ cúng cô giáo Minh, tôi giữ nguyên hiện trạng căn nhà, không khai nhận thừa kế theo di chúc, thậm chí xuống tóc để thực hiện trọn vẹn di nguyện của người đã khuất. Hành động phá hoại tài sản, chiếm giữ nhà của bà Nguyệt trước ngày giỗ của cô giáo Minh quá nhẫn tâm và có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Dù bà Nguyệt có giấy đăng ký kết hôn với ông Dũng (sau thời điểm bản án có hiệu lực) và cho rằng có quyền thừa kế tài sản của chồng để chiếm giữ nhà là chưa hợp pháp.

Theo Luật sư, Th.s Bùi Văn Đức phân tích: Hành vi cắt camera, phá cửa của bà Nguyệt có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP là phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng. Nếu tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng có trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên thì bà Nguyệt có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, quy định tại Điều 178 BLHS, có khung hình phạt là phạt tiền từ 10 - 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Đối với hành vi tự ý chiếm nhà không thuộc quyền sở hữu của mình, bà Nguyệt đối diện với các vấn đề pháp lý phức tạp, cụ thể: Bản án số 83/2024/DS-ST xác định ông Dũng và bà Minh là đồng thừa kế di sản của bà Tước để lại. Tại thời điểm bản án được ban hành, thửa đất và căn nhà trên đất tại số 12 Trưng Nữ Vương đang nằm trong sự quản lý, sử dụng của cô Vương Châu Ngân. Mặc dù bản án đã có hiệu lực pháp luật, nhưng để thi hành bản án phải do người bị thi hành án (THA) tự nguyện hoặc do cơ quan THA ra quyết định, lập kế hoạch tổ chức thực hiện khi có yêu cầu THA của ông Dũng.

Trong thời gian chưa THA mà ông Dũng chết thì các vấn đề liên quan đến quyền và nghĩa vụ của ông Dũng về THA được chuyển giao theo quy định của pháp luật về thừa kế. Sau khi làm thủ tục tiếp nhận quyền, nghĩa vụ THA, bà Nguyệt và những người thừa kế có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thi hành Bản án số 83/2024/DS-ST. Tuy nhiên, không đợi cơ quan THA tiến hành các thủ tục theo quy định, bà Nguyệt tự ý đưa người đến cắt phá camera, cắt khóa cửa, chiếm giữ căn nhà là hành vi trái pháp luật.

HỒNG THU

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/song-theo-phap-luat/khi-to-di-chuc-bi-bo-quen_193969.html