Trả lại không gian cho người đi bộ
UBND TP. Đà Nẵng đã ban hành Kế hoạch số 109/KH-UBND, về quản lý trật tự đô thị và xây dựng nếp sống văn minh, trong đó nhấn mạnh yêu cầu không sử dụng vỉa hè để kinh doanh buôn bán dưới bất kỳ hình thức nào. Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm lập lại trật tự đô thị, trả lại không gian cho người đi bộ và từng bước nâng cao hình ảnh một đô thị văn minh, hiện đại.
Chủ trương này ngay lập tức thu hút sự quan tâm của dư luận khi tác động trực tiếp đến đời sống của hàng nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ, những người lâu nay vẫn dựa vào vỉa hè như một phần không thể thiếu trong sinh kế.
Theo kế hoạch, vỉa hè trên địa bàn thành phố sẽ được tổ chức lại một cách khoa học, rõ ràng. Các tuyến đường được kẻ vạch phân định cụ thể phần dành cho người đi bộ và phần sử dụng tạm thời để bố trí xe máy. Hệ thống biển báo giao thông cũng được rà soát, tích hợp lại theo hướng dễ quan sát, không gây cản trở cho người đi bộ.
Đáng chú ý, thành phố yêu cầu không cho phép sử dụng vỉa hè để kinh doanh buôn bán; đồng thời cấm việc đặt, để hoặc lắp đặt các biển hiệu di động, bảng quảng cáo, chậu cây cảnh, tượng trang trí hay các vật dụng khác trên vỉa hè và lòng đường. Hoạt động quảng cáo chỉ được thực hiện tại những vị trí đã được quy hoạch, phê duyệt.
Các điểm chợ cóc, chợ tạm trái quy định sẽ bị xóa bỏ; phương tiện khi đỗ trên vỉa hè phải được sắp xếp gọn gàng, đúng quy định. Thành phố cũng nghiêm cấm việc treo, dán, vẽ quảng cáo trên cột điện, trụ tín hiệu giao thông, cây xanh và các công trình hạ tầng.
Đà Nẵng đang siết chặt, lập lại quản lý đô thị, trả lại không gian cho người đi bộ.
Việc dừng, đỗ, đón trả khách phải thực hiện tại các vị trí phù hợp, không gây cản trở giao thông. Những quy định này cho thấy quyết tâm của Đà Nẵng trong việc chấn chỉnh tình trạng lấn chiếm vỉa hè vốn đã tồn tại nhiều năm, gây mất mỹ quan đô thị và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Kế hoạch 109/KH-UBND được triển khai ngay từ tháng 3/2026 với lộ trình ba giai đoạn cụ thể. Giai đoạn đầu tập trung tuyên truyền, vận động người dân tự giác tháo dỡ các công trình, vật dụng vi phạm; đồng thời tổ chức rà soát, kẻ vạch phân định vỉa hè và sắp xếp lại hệ thống biển báo, điểm tập kết rác.
Giai đoạn hai, kéo dài đến ngày 30/4/2026, thành phố sẽ tiến hành tổng kiểm tra và xử lý vi phạm. Các lực lượng chức năng được huy động để xử lý dứt điểm những trường hợp cố tình vi phạm. Ở giai đoạn ba, công tác tuần tra, kiểm tra sẽ được duy trì thường xuyên nhằm ngăn chặn tình trạng tái lấn chiếm.
Đáng chú ý, trách nhiệm của người đứng đầu địa phương được nhấn mạnh rõ ràng. Chủ tịch UBND các phường, xã phải chịu trách nhiệm trước UBND TP. Đà Nẵng nếu để xảy ra tình trạng vi phạm kéo dài, không được xử lý triệt để.
Bài toán sinh kế và thách thức thực thi
Trên thực tế, tại nhiều tuyến phố trung tâm Đà Nẵng, đặc biệt là các khu vực tập trung kinh doanh ăn uống, việc tận dụng vỉa hè để buôn bán đã trở thành thói quen phổ biến. Vỉa hè không chỉ là không gian giao thông mà còn là nơi mưu sinh của nhiều hộ gia đình.
Bà Nguyễn Ý H., chủ một quán giải khát trên đường Nguyễn Hữu Thọ cho biết, gia đình bà từ lâu đã sử dụng một phần vỉa hè để đặt bàn ghế phục vụ khách. Thành phố quy định thì mình chấp hành, nhưng mong làm đồng loạt để vào quy củ. Nếu ai cũng tuân thủ thì các hộ kinh doanh sẽ tính toán lại phương án thuê mặt bằng. Chứ nếu người này lấn ra mà người khác không làm thì sẽ bị thiệt thòi…
TP. Đà Nẵng hướng tới xây dựng nếp sống văn minh đô thị.
Tương tự, bà Nguyễn Thị Ph., chủ quán ăn trên đường Huỳnh Ngọc Huệ, cho biết diện tích mặt bằng nhỏ buộc gia đình phải “tràn” ra vỉa hè để đặt bàn ghế cho khách. Vỉa hè là nơi tạo sinh kế cho những người buôn bán nhỏ lẻ như chúng tôi. Nếu cấm hoàn toàn thì không biết phải xoay xở ra sao.
Theo bà Ph., chủ trương của thành phố là đúng, nhưng mong có sự linh hoạt, cho phép sử dụng phần vỉa hè sát nhà để vừa buôn bán, vừa đảm bảo trật tự.
Những ý kiến này cho thấy thách thức lớn nhất của việc lập lại trật tự vỉa hè không chỉ nằm ở khâu quản lý mà còn ở bài toán sinh kế. “Kinh tế vỉa hè” từ lâu đã ăn sâu trong đời sống đô thị, đặc biệt với những hộ kinh doanh nhỏ lẻ, có hoàn cảnh khó khăn.
Bởi vậy, theo nhiều ý kiến, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp, kết hợp giữa tuyên truyền, vận động và các giải pháp hỗ trợ. Việc phân định rõ không gian sử dụng vỉa hè, tổ chức lại hoạt động đỗ xe, cùng với kiểm tra thường xuyên sẽ góp phần hình thành thói quen chấp hành.
Thực tế cho thấy, tại những nơi được tổ chức tốt với việc kẻ vạch, phân luồng rõ ràng giữa lối đi bộ và khu vực đậu xe, tình trạng lấn chiếm đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả lâu dài, cần thêm các giải pháp hỗ trợ như bố trí điểm kinh doanh phù hợp, tạo sinh kế thay thế cho các nhóm yếu thế.
Hiện, các phường khu vực trung tâm thành phố như: Hải Châu, Sơn Trà hay An Hải đã xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công lực lượng ra quân dọn dẹp vỉa hè theo chỉ đạo của thành phố. Đại diện UBND phường Hải Châu cho biết, trong quá trình thực hiện, địa phương sẽ chủ động xử lý các tình huống phát sinh, đảm bảo yêu cầu của thành phố nhưng cố gắng giảm thiểu tác động đến đời sống của người dân...
Nghi Lộc