Kho dự trữ khí đốt của châu Âu không thể trụ vững thêm 3 tháng

3 giờ trướcBài gốc

(Ảnh minh họa)

Châu Âu bước vào mùa tái tích trữ khí đốt mùa hè năm nay với lượng dự trữ ở mức rất thấp, khi các kho chứa chỉ đầy khoảng 28% sau một mùa đông kéo dài. Hiện tại, mức dự trữ khí đốt của châu Âu mới đạt khoảng 35-37%, thấp đáng kể so với mức trung bình theo mùa khoảng 50%, làm gia tăng nguy cơ khu vực này không thể đạt mục tiêu thông thường là lấp đầy 90% công suất kho trước mùa sưởi ấm mùa đông tới.

Liên minh châu Âu (EU) yêu cầu các quốc gia thành viên duy trì mức dự trữ khí đốt cao, thường hướng tới ngưỡng 80%-90% công suất vào đầu mùa đông. Tuy nhiên, hàng loạt yếu tố đang khiến việc bổ sung khí đốt cho các kho dự trữ lớn nhất châu Âu trở nên đặc biệt khó khăn trong nửa cuối năm nay.

Trước hết, lượng khí đốt bị rút mạnh trong mùa đông do nhu cầu sưởi ấm hộ gia đình tăng cao cùng mức tiêu thụ điện công nghiệp gia tăng đã kéo dự trữ khí đốt ở Tây Bắc Âu xuống dưới 30%, tương đương mức thiếu hụt gấp đôi so với trung bình toàn EU. Tại Hà Lan, Đức và Pháp, lượng khí đốt dự trữ đã giảm xuống mức báo động ngay trước khi mùa xuân bắt đầu: kho dự trữ của Hà Lan giảm xuống chỉ còn 5,8% vào cuối mùa đông - mức thấp nhất trong một thập kỷ; dự trữ của Đức giảm xuống khoảng 20%, trong khi Pháp chỉ quanh mức 27% khi bước sang mùa xuân.

Bên cạnh đó, tình trạng méo mó giá cả và đường cong giá theo mùa đảo ngược cũng góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khí đốt tại châu Âu. Thị trường đang xuất hiện hiện tượng bất thường khi giá khí đốt giao ngay mùa hè lại cao hơn các hợp đồng mùa đông, khiến hoạt động bơm khí vào kho dự trữ bị đình trệ. Chênh lệch giá theo mùa của hợp đồng khí đốt chuẩn TTF của Hà Lan vẫn ở mức âm khoảng 1,3 euro/MWh. Hiện tượng "backwardation" này phá vỡ cơ chế truyền thống: mua khí giá rẻ vào mùa hè để tích trữ và rút ra sử dụng vào mùa đông khi nhu cầu tăng cao.

Châu Âu cũng đang chịu áp lực thiếu hụt LNG khi nhu cầu năng lượng toàn cầu cạnh tranh gay gắt và các gián đoạn tại những cơ sở LNG lớn do xung đột Trung Đông khiến chi phí bổ sung dự trữ tăng mạnh. Các trì hoãn và thiệt hại hạ tầng tại các cơ sở chủ chốt, đặc biệt ở Qatar, cùng với việc dần loại bỏ LNG của Nga đã làm gia tăng cạnh tranh đối với các chuyến hàng LNG giao ngay, nhất là trước nhu cầu cao từ châu Á. Đường cong giá đảo ngược cũng phần nào phản ánh kỳ vọng nguồn cung LNG toàn cầu sẽ tăng thêm vào cuối năm, trong khi thị trường vẫn lo ngại về nguồn cung ngắn hạn.

Các quốc gia EU đã triển khai nhiều biện pháp khác nhau để ứng phó với cơ chế giá méo mó này. Tại Ý, các cơ quan quản lý như ARERA và đơn vị vận hành hệ thống truyền tải Snam đã đưa ra các chương trình bù đắp tài chính, cho phép các nhà giao dịch tham gia đấu giá mà trong đó đơn vị quản lý thị trường sẽ thanh toán phần chênh lệch giữa giá khí mùa hè và mùa đông tại điểm giao dịch PSV nhằm đảm bảo đạt mục tiêu tích trữ.

Trong khi đó, Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu - từ lâu tránh việc trợ cấp trực tiếp của nhà nước để ép bơm khí vào kho, thay vào đó dựa vào các quy định pháp lý và công cụ cân bằng thị trường. Cơ quan quản lý năng lượng Bundesnetzagentur áp dụng các mục tiêu bắt buộc nghiêm ngặt về mức lấp đầy kho khí đốt nhằm đảm bảo an ninh năng lượng mùa đông. Các đơn vị vận chuyển và người sử dụng mạng lưới khí đốt có nghĩa vụ pháp lý phải đáp ứng các mức tồn kho cụ thể, với việc tuân thủ được thúc đẩy thông qua cơ chế thị trường, đấu giá công suất và các công cụ chiến lược do Trading Hub Europe GmbH quản lý.

Để bù đắp chi phí mua, bơm và quản lý kho dự trữ chiến lược, Trading Hub Europe áp dụng một loại phụ phí điều tiết gọi là "storage neutrality charge". Khoản phí này, vốn được áp dụng cho các dòng khí đầu ra và các điểm kết nối mạng lưới, giúp thu hồi chi phí của các biện pháp dự trữ khí đốt theo yêu cầu của nhà nước.

Dù khác biệt trong cách thức hỗ trợ trong nước, cả Ý và Đức đều phải tuân thủ các quy định chung của EU yêu cầu duy trì mức dự trữ tối thiểu, lịch sử thường nhắm tới ngưỡng 80%-90% công suất kho trước mùa đông. Nếu Ý lựa chọn hỗ trợ tài chính trực tiếp, thì Đức lại đặt trọng tâm vào các quy định bắt buộc, với mục tiêu chuyển trách nhiệm lấp đầy kho dự trữ sang các doanh nghiệp tham gia thị trường bán buôn.

Equinor cảnh báo rằng nếu tình hình được giải quyết nhanh chóng, châu Âu vẫn có thể đạt mức dự trữ khoảng 75% vào cuối mùa bơm khí. Tuy nhiên, nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn từ 1-3 tháng, tình hình sẽ trở nên cực kỳ nghiêm trọng và giá khí đốt TTF có thể tăng lên tới 90 euro/MWh. Giá khí tăng mạnh được dự báo sẽ buộc thị trường điều chỉnh, bao gồm khả năng giảm khoảng 10 tỷ mét khối nhu cầu khí đốt cho phát điện và gia tăng chuyển đổi nhiên liệu trong lĩnh vực công nghiệp.

Dù vậy, cuộc khủng hoảng khí đốt hiện nay của châu Âu vẫn chưa nghiêm trọng bằng giai đoạn Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vài năm trước. Thực tế, Đức hiện đang xúc tiến quá trình tư nhân hóa Uniper sau khi tập đoàn này được giải cứu bằng gói hỗ trợ hàng tỷ euro trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022.

Theo các quy định viện trợ nhà nước của Ủy ban châu Âu (EC) phê duyệt gói cứu trợ năm 2022 đối với Berlin, Đức có nghĩa vụ pháp lý phải giảm tỷ lệ sở hữu tại Uniper xuống tối đa còn 25% cộng một cổ phiếu trước cuối năm 2028.

Tình hình tài chính của Uniper đã cải thiện đáng kể sau khoản lỗ ròng khổng lồ 40 tỷ euro trong năm 2022 do nguồn cung khí đốt từ Gazprom bị cắt giảm. Công ty đã giành được các khoản bồi thường lớn từ trọng tài quốc tế và bắt đầu hoàn trả hỗ trợ của chính phủ. Điều này khiến Uniper trở nên hấp dẫn hơn nhiều đối với giới đầu tư tư nhân.

Có trụ sở tại Düsseldorf, Uniper hiện là một trong những nhà nhập khẩu khí đốt lớn nhất của Đức và đóng vai trò then chốt trong mạng lưới giao dịch và lưu trữ khí đốt của châu Âu.

Bình An

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/kho-du-tru-khi-dot-cua-chau-au-khong-the-tru-vung-them-3-thang-741355.html