Nguồn nước ô nhiễm, nguồn thức ăn tự nhiên khan hiếm, chi phí đầu tư tăng cao, trong khi giá cá liên tục giảm sâu khiến nhiều hộ dân thua lỗ kéo dài, phải thu hẹp sản xuất hoặc bỏ nghề.
Anh Nguyễn Văn Hùng, thành viên Tổ nghề cá Phú Văn, xã Phú Nghĩa, chăm sóc, cho đàn cá lăng nuôi trong lồng bè ăn hàng ngày.
Gắn bó với nghề nuôi cá lồng bè trên lòng hồ thủy điện Thác Mơ gần 20 năm, anh Nguyễn Văn Hùng, thành viên Tổ nghề cá Phú Văn, xã Phú Nghĩa cho biết chưa khi nào người nuôi cá gặp nhiều khó khăn như hiện nay. Hiện gia đình anh Hùng đang nuôi một lồng cá lăng nha với khoảng 4.000 con giống. Tuy nhiên, sau hơn hai năm chăm sóc, số lượng cá hao hụt gần một nửa do môi trường nước ngày càng suy giảm chất lượng.
Không chỉ đối mặt với tình trạng cá chết do môi trường nước, người nuôi còn gặp khó khi nguồn thức ăn tự nhiên ngày càng cạn kiệt. Trước đây, người dân có thể khai thác các loại cá nhỏ trên lòng hồ để làm thức ăn cho cá nuôi, giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất.
Theo anh Hùng, trước đây nghề nuôi cá mang lại lợi nhuận khá cao, có thời điểm đạt từ 40-50% sau khi trừ chi phí. Nhưng hiện nay nguồn nước thay đổi theo chiều hướng xấu, cá thường xuyên bị hao hụt, trong khi nguồn lợi thủy sản tự nhiên trên lòng hồ cũng giảm mạnh khiến việc nuôi cá ngày càng bấp bênh.
“Bây giờ nuôi cá chủ yếu lấy công làm lời, gặp lúc giá cá xuống thấp thì gần như không còn lợi nhuận”, anh Hùng chia sẻ.
Gia đình anh Nguyễn Văn Hùng, thành viên Tổ nghề cá Phú Văn, xã Phú Nghĩa nuôi một lồng cá lăng nha với khoảng 4.000 con giống. Tuy nhiên sau hơn hai năm chăm sóc, số lượng cá hao hụt gần một nửa do môi trường nước ngày càng suy giảm chất lượng.
Không chỉ đối mặt với tình trạng cá chết do môi trường nước, người nuôi còn gặp khó khi nguồn thức ăn tự nhiên ngày càng cạn kiệt. Trước đây, người dân có thể khai thác các loại cá nhỏ trên lòng hồ để làm thức ăn cho cá nuôi, giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất. Nay nguồn cá tự nhiên giảm mạnh buộc các hộ phải mua thêm thức ăn bổ sung, làm tăng gánh nặng đầu tư.
Anh Nguyễn Văn Lanh, thành viên Tổ nghề cá Phú Văn cho hay, hiện nay hầu hết vật tư phục vụ sản xuất đều phải mua từ bên ngoài, từ con giống đến thức ăn. Trong khi đó, đầu ra sản phẩm không ổn định khiến người nuôi thường xuyên rơi vào cảnh thua lỗ. Theo ông Lanh, nhiều hộ đã bỏ nghề vì càng đầu tư nhiều thì mức thua lỗ càng lớn.
Anh Nguyễn Văn Lanh, thành viên Tổ nghề cá Phú Văn, chăm sóc đàn cá lăng nuôi trong lồng bè bằng cách cho cá ăn hằng ngày.
Từ hàng trăm hộ nuôi các loại cá đặc sản như cá lăng, cá bống tượng, cá lóc hay cá rô đồng trước đây, hiện nay, khu vực lòng hồ Thác Mơ chỉ còn hơn chục hộ còn duy trì nghề nuôi cá lồng bè. Nhiều lồng bè từng nhộn nhịp nay bị bỏ trống hoặc chỉ nuôi cầm chừng để giữ nghề.
Khó khăn càng thêm chồng chất khi giá bán các loại cá đặc sản liên tục giảm trong những năm gần đây. Riêng cá lăng nha, loại cá được nhiều hộ dân lựa chọn nuôi vì giá trị kinh tế cao, hiện chỉ còn khoảng 70 nghìn đồng/kg, giảm gần một nửa so với mức giá khoảng 140 nghìn đồng/kg trước đây. Trong khi đó, giá thức ăn, con giống và các chi phí sản xuất khác đều tăng khiến người nuôi gần như không còn lợi nhuận.
Từ hàng trăm hộ nuôi các loại cá đặc sản như cá lăng, cá bống tượng, cá lóc hay cá rô đồng trước đây, hiện nay khu vực lòng hồ Thác Mơ chỉ còn hơn chục hộ còn duy trì nghề nuôi cá lồng bè.
Ông Hồ Văn Triều, Tổ trưởng Tổ nghề cá Phú Văn cho rằng ngoài những tác động từ môi trường và thị trường tiêu thụ, việc nguồn lợi thủy sản tự nhiên ngày càng suy giảm cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến nghề nuôi cá lồng bè. Tình trạng khai thác thủy sản tận diệt bằng các phương tiện hiện đại và xung điện đã làm giảm mạnh số lượng cá giống tự nhiên trên lòng hồ.
Theo ông Triều, để duy trì và phát triển nghề nuôi cá, người dân rất mong được tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư sản xuất, đồng thời được hỗ trợ con giống và các giải pháp kỹ thuật phù hợp. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và có giải pháp kiểm soát môi trường nước nhằm tạo điều kiện cho người dân yên tâm bám nghề.
Nhiều lồng bè từng nhộn nhịp nay bị bỏ trống hoặc chỉ nuôi cầm chừng để giữ nghề.
Từ thực tế trên, nếu không có những giải pháp hỗ trợ kịp thời từ việc cải thiện môi trường nước, bảo vệ nguồn lợi thủy sản đến ổn định đầu ra sản phẩm, nguy cơ nghề nuôi cá lồng bè tiếp tục thu hẹp là điều khó tránh khỏi. Việc duy trì và phát triển nghề nuôi cá không chỉ góp phần bảo đảm sinh kế cho người dân vùng sâu, vùng xa mà còn giúp khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước rộng lớn của lòng hồ thủy điện Thác Mơ.
Bài và ảnh: Đậu Tất Thành (TTXVN)