Theo PGS.TS.BS Lương Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai, viêm quanh khớp vai là tình trạng tổn thương các mô mềm quanh khớp như gân, cơ, dây chằng và bao khớp. Dù không trực tiếp liên quan đến tổn thương xương hay sụn, bệnh lại gây ảnh hưởng lớn đến chức năng vận động của khớp vai.
Trong thực tế lâm sàng, bệnh có thể biểu hiện dưới nhiều thể khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Đáng chú ý nhất là tình trạng vai “đông cứng” - khi bao khớp bị viêm dính, co rút và dày lên, khiến biên độ vận động giảm mạnh, thậm chí gần như mất hoàn toàn khả năng cử động khớp.
Nguyên nhân gây bệnh thường xuất phát từ quá trình thoái hóa theo tuổi, viêm gân do vận động lặp đi lặp lại hoặc co rút bao khớp. Những người thường xuyên làm việc với tay giơ cao, chơi các môn thể thao như tennis, golf, pickleball, hoặc ít vận động kéo dài đều có nguy cơ cao. Bệnh thường gặp ở độ tuổi 40 - 60.
Bác sĩ hướng dẫn tập vận động cho người bệnh bị viêm quanh khớp vai.
Dấu hiệu nhận biết sớm của viêm quanh khớp vai khá điển hình nhưng dễ bị bỏ qua. Người bệnh thường đau vai âm ỉ, đau tăng khi vận động hoặc về đêm, đặc biệt đau khi nằm nghiêng, dễ gây mất ngủ. Cùng với đó là tình trạng hạn chế vận động: khó giơ tay, mặc áo, chải đầu hay với tay ra phía sau.
Nhiều người vì sợ đau nên hạn chế cử động, nhưng chính điều này lại khiến khớp vai càng cứng hơn, tạo thành vòng xoắn bệnh lý. Đến giai đoạn muộn, vai có thể bị “đông cứng”, khiến các sinh hoạt đơn giản cũng trở nên khó khăn.
Chẩn đoán viêm quanh khớp vai chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng, kết hợp với các phương pháp như siêu âm, X-quang hoặc MRI để đánh giá tổn thương và loại trừ các nguyên nhân khác.
Theo các chuyên gia, nguyên tắc điều trị bệnh gồm giảm đau - chống viêm, phục hồi tầm vận động và tăng cường sức mạnh cơ. Trong đó, phục hồi chức năng và tập vận động đóng vai trò quan trọng nhất, quyết định hiệu quả lâu dài.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh được điều trị kết hợp giữa vật lý trị liệu như điện xung, siêu âm, laser công suất cao, sóng xung kích… cùng với các bài tập vận động được thiết kế riêng cho từng người. Mục tiêu không chỉ là giảm đau mà còn giúp khớp vai lấy lại chức năng vận động.
Theo ThS.VLTL Nguyễn Thành Nam, Kỹ thuật Y trưởng Trung tâm Phục hồi chức năng, nhiều người bệnh thường sợ đau nên bỏ dở quá trình tập luyện. Tuy nhiên, cảm giác đau nhẹ, căng tức trong quá trình tập là bình thường, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Nếu tập đúng, tình trạng này sẽ giảm dần, vai mềm hơn và biên độ vận động được cải thiện.
Nguyên tắc quan trọng khi tập là không cố gắng quá sức hay “càng đau càng tốt”, mà cần tập trong ngưỡng chịu đựng, tăng dần biên độ và duy trì đều đặn mỗi ngày. Các bài tập phổ biến gồm vận động thụ động, bài tập con lắc, giãn cơ và tăng sức mạnh với dụng cụ hỗ trợ như gậy hoặc dây chun.
Các chuyên gia khuyến cáo, ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như đau vai kéo dài, khó giơ tay, mặc áo hay chải đầu, người dân nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp rút ngắn thời gian điều trị mà còn ngăn ngừa nguy cơ vai “đông cứng”, tránh những ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Việt Linh