Một vụ hỏa hoạn tại sân bay quốc tế Dubai tháng trước sau cuộc tấn công của Iran vào UAE. Ảnh: AFP.
Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đang có hiệu lực, các đồng minh thân cận nhất của Washington tại khu vực – đồng thời là những khách hàng lớn của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ – đang ráo riết tìm kiếm các hệ thống phòng thủ tên lửa thay thế trên toàn cầu, đồng thời sáng tạo nhiều phương án để nhanh chóng củng cố lá chắn an ninh.
Arab Saudi, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đang chuyển hướng sang các hệ thống phòng thủ tên lửa của Hàn Quốc, máy bay không người lái (UAV) đánh chặn của Ukraine có khả năng lao vào mục tiêu trên không, cùng các khẩu pháo Gatling truyền thống của Mỹ.
Họ cũng tìm cách tiếp cận các công nghệ mới từ các công ty khởi nghiệp, trong đó có Cambridge Aerospace của Anh. Chính phủ Anh hôm thứ Sáu tuần trước cho biết doanh nghiệp này sẽ cung cấp cho các quốc gia vùng Vịnh các loại tên lửa nhỏ, chi phí thấp, được thiết kế để tiêu diệt máy bay không người lái và nhiều loại đạn tấn công khác.
Làn sóng mua sắm khẩn cấp cho thấy cả Mỹ và các nước vùng Vịnh đã bị bất ngờ trước quy mô các đòn trả đũa của Iran, đồng thời phản ánh việc các dòng UAV giá rẻ như Shahed đang tạo điều kiện cho các cuộc tập kích ồ ạt.
Diễn biến này cũng phơi bày tình trạng thiếu năng lực sản xuất của ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu, bất chấp nhu cầu tăng mạnh kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine cách đây 4 năm. Riêng ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ có nguy cơ đánh mất nhiều đơn hàng tiềm năng.
Các tên lửa do Lockheed Martin sản xuất được trưng bày tại triển lãm Thiết bị Quốc phòng và An ninh Quốc tế năm 2025. Ảnh: Bloomberg.
“Các khoản đầu tư mở rộng công suất đã bắt đầu xuất hiện, nhưng vẫn chưa đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu hiện tại”, ông Adrien Rabier, chuyên gia phân tích tại Bernstein, nhận định.
Arab Saudi đã liên hệ với Nhật Bản – quốc gia sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot – đồng thời trao đổi với hai tập đoàn Hàn Quốc Hanwha và LIG Nex1 về khả năng đẩy nhanh đơn hàng đối với hệ thống M-SAM, theo các nguồn thạo tin.
M-SAM là hệ thống phòng không tầm trung có khả năng đánh chặn UAV, tên lửa và máy bay. Một nghị sĩ Hàn Quốc cho biết UAE đã sử dụng hệ thống này để bắn hạ các loại đạn tấn công của Iran.
Riyadh cũng đã ký thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Ukraine, tập trung vào sản xuất vũ khí và chia sẻ kinh nghiệm chiến đấu.
Qatar cũng ký một thỏa thuận tương tự với Kiev. Các quan chức Qatar gần đây đã tới thăm một thao trường huấn luyện UAV đánh chặn của Ukraine và gặp đại diện một trong những tập đoàn quốc phòng lớn nhất nước này.
Người phát ngôn của UAE cho biết quốc gia này sở hữu “hệ thống phòng không đa dạng, tích hợp và nhiều tầng lớp”, cùng với “kho dự trữ đạn dược chiến lược mạnh mẽ”.
Một quan chức Arab Saudi nói: “Chúng tôi đang phối hợp rất trơn tru với các nhà cung cấp Mỹ, nhưng cũng có quan hệ tuyệt vời với các đối tác khác”, đồng thời dẫn chứng thỏa thuận mới ký với Ukraine.
Qatar chưa phản hồi đề nghị bình luận. Tuy nhiên, giới chức nước này từng công khai khẳng định họ không thiếu hụt kho dự trữ và đã chuẩn bị tốt cho mọi tình huống phòng thủ.
Các công ty quốc phòng và đơn vị quân đội Ukraine cho biết quan chức vùng Vịnh đã hỏi mua UAV đánh chặn và thiết bị tác chiến điện tử.
Tuy nhiên, các nhà sản xuất Ukraine không hẳn còn nguồn cung dư thừa hoặc đủ khả năng xuất khẩu. Một doanh nghiệp là Wild Hornets hiện sản xuất hơn 10.000 UAV đánh chặn mỗi tháng, nhưng cho biết toàn bộ sản lượng đang cần để đáp ứng nhu cầu khổng lồ trong nước. Việc xuất khẩu cũng phải có sự phê chuẩn của chính phủ.
UAE hiện đang đàm phán với Kiev về một hiệp ước hợp tác quốc phòng, đồng thời yêu cầu các công ty Hàn Quốc cung cấp thêm tên lửa đánh chặn, theo các nguồn tin liên quan.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani đã gặp nhau tại Doha tháng trước. Ảnh: AFP.
Chính quyền ông Donald Trump đã thúc đẩy gói bán vũ khí trị giá 23 tỷ USD cho UAE, Kuwait và Jordan. Thỏa thuận bao gồm các hệ thống phòng không, radar và tên lửa Patriot PAC-3 nhằm hỗ trợ các đồng minh đối phó nguy cơ tấn công từ Iran.
Tuy nhiên, một số khí tài trong số này sẽ mất nhiều năm mới có thể bàn giao.
Hiện gần 20 quốc gia đang sử dụng hệ thống Patriot, trong khi nguồn cung đã bị bào mòn bởi cuộc chiến tại Ukraine. Thụy Sĩ tuần trước cho biết đang cân nhắc hủy đơn hàng Patriot do tình trạng chậm trễ kéo dài. Nước này đặt mua 5 hệ thống từ năm 2022, nhưng Mỹ đã thông báo năm ngoái rằng họ phải ưu tiên Patriot để hỗ trợ Ukraine.
Ngoài ra còn có những giải pháp công nghệ thấp hơn nhưng giao hàng nhanh hơn. Bộ phận Raytheon thuộc RTX cho biết họ đã nhận được nhiều yêu cầu về pháo bắn nhanh Phalanx, theo bà Jennifer Gauthier, Phó Chủ tịch phụ trách hệ thống hải quân và bảo trì của Raytheon.
UAV đánh chặn là một trong những công nghệ mà Ukraine có thể cung cấp sau nhiều năm chống lại các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga. Ảnh: Getty.
Các loại vũ khí dùng đạn thông thường khác, có thể lắp trên xe tải, cũng đã chứng minh hiệu quả và chi phí thấp trong việc đánh chặn UAV tại Ukraine.
Với các quốc gia vùng Vịnh, giải pháp hiện nay là tìm kiếm lựa chọn thay thế.
Tháng trước, quan chức từ nhiều nước vùng Vịnh đã gặp các công ty quốc phòng tại một doanh trại quân đội Anh gần Cung điện Buckingham. Ông Luke Pollard, Bộ trưởng phụ trách sẵn sàng quốc phòng và công nghiệp của Anh, đã đặt câu hỏi với các lãnh đạo doanh nghiệp: “Các ông có thể giao gì trong 30, 60 và 90 ngày tới?”.
Theo những người tham dự, giới chức Anh – đơn vị tổ chức cuộc gặp – đã thúc giục các công ty tăng mạnh sản lượng.
Các giám đốc điều hành đáp lại bằng câu hỏi riêng của họ: Làm thế nào để cùng lúc đáp ứng nhu cầu gia tăng từ Anh, Ukraine và các nước vùng Vịnh?
Các startup quốc phòng cũng nhanh chóng nhập cuộc. Ông Johannes Pinl, người đứng đầu công ty Marss chuyên cung cấp phần mềm gây nhiễu tín hiệu và hệ thống phòng không dùng đạn thật, cho biết ông đã nhận được liên hệ từ một quan chức khu vực ngay sau khi chiến sự bùng phát.
“Chúng tôi cần thêm càng sớm càng tốt. Các ông còn gì sẵn trong kho? Có thể chuyển cho tôi những gì?”, vị quan chức hỏi ông Pinl.
Theo WSJ
Huyền Chi