Tháng 1.2026, Giám đốc điều hành Nvidia nói rằng: "Khoảnh khắc ChatGPT dành cho AI (trí tuệ nhân tạo) vật lý đã gần như đã đến”.
AI vật lý là cách mà nhà phát triển công nghệ kỳ vọng các hệ thống tự động trong tương lai sẽ tương tác với thế giới thực, bằng cách sử dụng dữ liệu từ camera và cảm biến để thực sự hiểu và suy luận những gì đang diễn ra xung quanh, từ đó thực hiện nhiệm vụ phức tạp để phản hồi.
Chatbot ChatGPT của OpenAI từng là ứng dụng dành cho người tiêu dùng phát triển nhanh nhất trong lịch sử, đạt 100 triệu người dùng hoạt động hàng tháng chỉ trong vòng 60 ngày kể từ khi ra mắt cuối tháng 11.2022, theo một báo cáo của ngân hàng UBS. Nếu sự bùng nổ về mức độ đón nhận như vậy là điều mà Jensen Huang muốn nói đến khi nhắc đến “khoảnh khắc ChatGPT”, thì robot vẫn còn cách mốc này một quãng xa.
Tất nhiên, đã có những tiến bộ trong việc triển khai robot trong năm qua, đặc biệt là sự tiến bộ ổn định và ấn tượng của ô tô tự lái. Song cũng có một số bước thụt lùi. Ví dụ, chuỗi siêu thị Kroger (Mỹ) vào tháng 11.2025 đã thông báo rằng sẽ đóng cửa 3 trong số 8 kho robot của mình, nơi robot từng thực hiện việc chọn và giao đơn hàng cho khách. Ngoài ra, Kroger cho biết đang mở rộng hợp tác với Instacart và DoorDash, hai nền tảng thuê lao động tự do đi mua đồ và giao cho khách thay vì dùng robot.
Thật dễ dàng để hỏi: Ai cần tự động hóa khi chỉ cần thuê người lao động tự do lương thấp đi mua sắm hộ mình? Câu chuyện này cung cấp một cái nhìn sâu sắc về những gì xảy ra khi robot bị đặt vào môi trường kinh doanh thực tế, nơi mọi quyết định đều phải chứng minh là đáng tiền, có lãi và bền vững.
Thứ nhất, trong khi việc áp dụng AI tạo sinh vào kinh doanh có thể nhanh chóng và đơn giản như trả phí đăng ký hàng tháng cho OpenAI hoặc Anthropic, triển khai các hệ thống robot nói chung đòi hỏi kế hoạch, thời gian và chi phí lớn.
Các kho hàng của Kroger (được vận hành bởi công nghệ từ hãng Ocado của Anh) yêu cầu một lượng lớn thiết bị đắt tiền. Trong một ngành kinh doanh có biên lợi nhuận thấp như bán hàng tạp hóa, điều đó đồng nghĩa bạn cần dự báo nhu cầu rất chính xác để tối đa hóa mức độ sử dụng hệ thống.
“Mô hình này giống cách vận hành của một nhà máy: Phải đạt được mức sản lượng tối thiểu thì mới có thể sinh lời. Cuối cùng, doanh nghiệp chỉ nên tự động hóa khi có lý do kinh doanh rõ ràng. Song vì nhiều dự án phải mất vài năm để chuẩn bị, nên nếu dự báo ban đầu sai thì khi triển khai sẽ rất khó xoay xở”, Tom Andersson, chuyên gia về tự động hóa kho bãi tại hãng nghiên cứu STIQ, nhận xét.
Điều đó không có nghĩa là tự động hóa trong lĩnh vực bán lẻ thực phẩm là không khả thi. Ví dụ, kế hoạch kinh doanh cho các kho hàng tự động của Ocado ở Vương quốc Anh, nơi có mật độ dân cư cao, dường như khả thi hơn.
Tại Hà Lan, công ty bán lẻ thực phẩm trực tuyến Picnic đã đạt được tiến bộ với cách tiếp cận tương tự.
Rất nhiều chuỗi siêu thị đã đầu tư vào tự động hóa ở các khâu phía trước trong chuỗi cung ứng, như kho bãi, phân loại và vận chuyển hàng hóa.
Doanh thu Walmart đã tăng hơn 150 tỉ USD trong 5 năm qua, trong khi số lượng nhân viên của họ lại giảm nhẹ cùng giai đoạn. Dù vậy, đây vẫn là một nhà tuyển dụng khổng lồ với hơn 2 triệu nhân viên.
Những người ủng hộ robot cho rằng một thế hệ robot hình người mới sẽ dần đảm nhận nhiều công việc chân tay hơn. Ưu điểm lớn của robot hình người là được thiết kế giống con người, nên có thể làm việc trong những môi trường vốn đã xây dựng cho chúng ta, như nhà máy hay kho bãi. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể triển khai robot từng bước, linh hoạt hơn, thay vì phải đầu tư một khoản rất lớn ngay từ đầu.
Jensen Huang tuyên bố “khoảnh khắc ChatGPT với robot nói chung sắp đến” vào tháng 1.2025 - Ảnh: YouTube
Những vấn đề thực tế cần xem xét
Ngay cả khi robot hình người đạt được khả năng ngang tầm con người trong năm nay, như Jensen Huang dự đoán, vẫn sẽ có những vấn đề thực tế mà các doanh nghiệp cần xem xét.
Thứ nhất, để triển khai robot hình người tích hợp AI cùng con người tại nơi làm việc, doanh nghiệp cần phải chắc chắn rằng chúng an toàn. Trong môi trường văn phòng, một chatbot AI bị ảo giác có thể bịa đặt số liệu hoặc thông tin tham khảo và làm tổn hại đến danh tiếng hoặc lợi nhuận của bạn.
Ở môi trường lao động chân tay, một robot hình người bị trục trặc có thể gây nguy hiểm cho con người về mặt thể chất.
Thứ hai, robot hình người và robot chó hiện nay không có nhiều sức bền do những hạn chế về công nghệ pin. James Pikul, phó giáo sư kỹ thuật cơ khí tại Đại học Wisconsin-Madison, cho biết robot chó Spot của hãng Boston Dynamics (Mỹ) chỉ có thể hoạt động trong khoảng 90 phút trước khi cần sạc lại. Để so sánh, nhân viên trong các nhà máy và kho hàng thường làm việc 10 giờ mỗi ca với vài lần nghỉ giải lao.
Vậy tất cả những điều này dẫn đến kết luận gì? Có lý do để tin rằng tự động hóa sẽ tiếp tục gia tăng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, các chuyên gia và nhà đầu tư cần thận trọng, vì đột phá về công nghệ không đồng nghĩa với việc nền kinh tế thực sẽ thay đổi nhanh và mạnh tương ứng.
Như trường hợp của Kroger cho thấy, chỉ vì một công nghệ tồn tại và hoạt động được không đồng nghĩa việc triển khai nó sẽ luôn khả thi về mặt thương mại. Nói cách khác, chỉ vì một công việc có thể dùng máy móc để làm thay con người không đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ thực hiện như vậy.
Sơn Vân