Khởi công metro Bến Thành - Thủ Thiêm: Lần đầu tiên Việt Nam xây dựng tuyến ngầm xuyên sông

một giờ trướcBài gốc

Sáng 29.4, UBND TP.HCM tổ chức lễ khởi công dự án metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm, một trong những công trình hạ tầng trọng điểm được thành phố đồng loạt triển khai nhân dịp kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước (30.4.1975 – 30.4.2026). Cùng thời điểm, tại khu vực Thủ Thiêm cũng diễn ra lễ khởi công Dự án Quảng trường Trung tâm và Trung tâm hành chính thành phố, cho thấy một cách tiếp cận đồng bộ trong phát triển không gian đô thị mới.

Các đại biểu, khách mời thực hiện nghi thức bấm nút khởi công dự án.

Điểm đáng chú ý nhất của tuyến metro này nằm ở tính chất kỹ thuật: toàn tuyến đi ngầm 100%, bao gồm cả đoạn xuyên dưới lòng sông Sài Gòn, điều chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam. Đây không chỉ là bước tiến về hạ tầng giao thông mà còn là thử thách lớn về công nghệ thi công trong điều kiện địa chất phức tạp.

Theo phương án được liên danh tư vấn GMDI - TEDIS - PCC nghiên cứu, tuyến metro có chiều dài khoảng 5,99km, bắt đầu từ ga Bến Thành, nơi kết nối với tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) và kết thúc tại ga Thủ Thiêm. Trên tuyến bố trí 6 ga ngầm gồm: Hàm Nghi, Tố Hữu, Cung Thiếu nhi, Bệnh viện Quốc tế, Bình Khánh và Thủ Thiêm; sử dụng chung depot Tham Lương.

Cách tổ chức tuyến cho thấy định hướng đây là không chỉ đơn thuần là một tuyến giao thông mà còn là cấu phần hạ tầng lõi gắn với cấu trúc không gian đô thị tương lai. Các nhà ga được bố trí theo logic kết nối với các trung tâm chức năng lớn như khu hành chính mới, bệnh viện, không gian công cộng, và các đầu mối giao thông quan trọng.

Ông Trần Bá Dương - Chủ tịch HĐQT THACO, phát biểu tại lễ khởi công.

Phát biểu tại sự kiện, ông Trần Bá Dương - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn THACO, đại diện doanh nghiệp cám ơn thành phố vì đã tin tưởng giao vai trò tổng thầu EPC tuyến Bến Thành -Tham Lương và đồng thời, thông qua Công ty Đại Quang Minh, tham gia đầu tư tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm theo hình thức PPP.

Đi sâu vào cấu trúc kỹ thuật, ông Dương cho biết toàn tuyến được thiết kế đi ngầm với độ sâu lớn, trong đó ga Hàm Nghi là ga sâu nhất tại TP.HCM, xuống tới 33m để phục vụ đoạn vượt sông ở cao độ khoảng 41m. Sau ga này, tuyến hầm tiếp tục hạ dốc để xuyên dưới đáy sông Sài Gòn, duy trì khoảng cách hơn 11m so với đáy sông nhằm đảm bảo an toàn.

Một chi tiết đáng chú ý là hướng tuyến sau khi qua sông được điều chỉnh lệch để tránh quần thể công trình tôn giáo gồm nhà thờ cổ Thủ Thiêm và tu viện Dòng Mến Thánh giá Thủ Thiêm, cho thấy việc thi công không chỉ đối mặt với thách thức kỹ thuật mà còn phải xử lý bài toán bảo tồn di sản trong không gian đô thị dày đặc.

Lãnh đạo THACO cho biết, dự án đi qua khu vực có nền đất yếu, điều kiện địa chất, thủy văn phức tạp, đặc biệt tại Thủ Thiêm. Theo ông Dương, yêu cầu đặt ra là phải kiểm soát biến dạng công trình trong suốt quá trình thi công, đảm bảo chuyển vị của đường hầm không vượt quá 15mm hoặc 1/1.000 mét dài khi vận hành.

Tổng quan Hướng tuyến đường sắt đô thị số 2 TP.HCM, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm.

Để đáp ứng yêu cầu này, giải pháp gia cố nền đất yếu được xem là yếu tố cốt lõi. Công nghệ cọc đất - xi măng thi công theo phương pháp trộn sâu (CDM) sẽ được áp dụng, tạo ra các trụ đất có cường độ cao, hình thành hệ kết cấu ổn định cho toàn bộ đường hầm và nhà ga.

Song song đó, công nghệ khoan hầm cũng là điểm nhấn. Lần đầu tiên tại Việt Nam, công nghệ khoan hầm cân bằng áp lực dung dịch (SPB – TBM) được áp dụng cho đoạn vượt sông Sài Gòn. Hệ thống này sử dụng dung dịch bùn tuần hoàn khép kín để tạo áp lực cân bằng, hình thành lớp “màng lọc” giúp kiểm soát nguy cơ sạt lở và xâm nhập nước.

“Đối với việc thi công ống hầm trên toàn tuyến, THACO chịu trách nhiệm vận hành máy khoan hầm TBM và lắp đặt vỏ hầm. Trong đó, lần đầu tiên tại Việt Nam áp dụng công nghệ khoan hầm cân bằng áp lực dung dịch (SPB - TBM) để thi công đoạn vượt sông Sài Gòn, được vận hành bằng hệ thống dung dịch bùn tuần hoàn khép kín, tạo áp lực cân bằng chính xác và hình thành lớp “màng lọc” ổn định, kiểm soát nguy cơ sạt lở, xâm nhập nước; và đoạn qua Dòng Mến Thánh Giá nhằm bảo vệ các công trình hiện hữu phía trên”, Chủ tịch THACO khẳng định.

Không chỉ dừng ở thi công, tuyến metro này cũng được thiết kế theo tiêu chuẩn vận hành hiện đại. Hệ thống sẽ áp dụng công nghệ vận hành tự động hoàn toàn (GoA4), kết nối dữ liệu về Trung tâm điều hành tập trung (OCC), đảm bảo khả năng vận hành đồng bộ, an toàn và hiệu quả trong toàn mạng lưới metro của thành phố sau này. Tuổi thọ thiết kế của kết cấu chính không dưới 100 năm.

Phối cảnh nhà ga Cung Thiếu Nhi, tuyến đường sắt đô thị số 2 TP.HCM, đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm.

Ở góc độ tổ chức không gian ngầm, dự án cũng cho thấy độ phức tạp cao. Ga Cung Thiếu nhi được bố trí sâu hơn bình thường 7,3m do phải “chồng tầng” với hầm đường bộ tương lai tại nút giao Mai Chí Thọ - Nguyễn Cơ Thạch. Trong khi đó, ga Tố Hữu được thiết kế như một nút trung chuyển dạng chữ T với tuyến metro số 7 theo quy hoạch, đồng thời dự phòng sẵn kết cấu cho việc thi công sau này.

Một hướng đi đáng chú ý khác là chiến lược nội địa hóa. Theo ông Trần Bá Dương, THACO đang triển khai đầu tư Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và Cơ khí đa dụng quy mô 320ha tại TP.HCM, trên nền tảng kinh nghiệm vận hành khu công nghiệp cơ khí tại Chu Lai. Tổ hợp này sẽ sản xuất các thiết bị thi công như máy khoan TBM, thiết bị lao dầm, cũng như các cấu kiện bê tông công nghệ cao.

Doanh nghiệp cũng đã hợp tác với Hyundai Rotem để chuyển giao công nghệ sản xuất đầu máy toa xe. Theo thỏa thuận, một phần đoàn tàu sẽ được sản xuất hoàn chỉnh tại Hàn Quốc, phần còn lại sẽ lắp ráp và tiến tới nội địa hóa tại Việt Nam, bao gồm cả khung vỏ bằng nhôm hợp kim.

Quy hoạch Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và Cơ khí đa dụng tại Phường Bình Cơ, TP.HCM.

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật và công nghiệp, chủ đầu tư cũng đưa ra các cam kết liên quan đến tuân thủ pháp luật, đảm bảo an toàn lao động, bảo vệ môi trường và kiểm soát chi phí đầu tư minh bạch. Đồng thời, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị xây dựng đường sắt đô thị.

Tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm khi hoàn thành sẽ kết nối trực tiếp khu trung tâm hiện hữu với khu đô thị mới Thủ Thiêm - nơi đang hình thành Trung tâm tài chính quốc tế, quảng trường trung tâm và các công trình công cộng quy mô lớn.

Đây cũng là một mắt xích quan trọng trong hành lang kết nối sân bay Tân Sơn Nhất - trung tâm thành phố - Thủ Thiêm - sân bay Long Thành. Vai trò của tuyến vì thế không chỉ dừng ở việc giảm kẹt xe hay tăng năng lực vận tải hành khách công cộng, mà còn góp phần định hình lại cấu trúc đô thị theo định hướng phát triển gắn với giao thông công cộng.

Trọng Dân - Ảnh: Chủ đầu tư

Nguồn Người Đô Thị : https://nguoidothi.net.vn/khoi-cong-metro-ben-thanh-thu-thiem-lan-dau-tien-viet-nam-xay-dung-tuyen-ngam-xuyen-song-52579.html