Khơi dậy các giá trị di sản văn hóa vùng Đất Tổ

một giờ trướcBài gốc

Hát Xoan Phú Thọ được trình diễn - lan tỏa giá trị di sản đến Nhân dân và du khách trong và ngoài nước.

Thực hiện tư tưởng của Người về văn hóa, Đảng và Nhà nước ta đã xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc trên nền tảng bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản dân tộc. Một hệ thống pháp lý bảo vệ di sản đã được thiết lập trên cơ sở khoa học, hội nhập với quốc tế. Đặc biệt, ngày 23/11 được lấy là “Ngày Di sản văn hóa Việt Nam” hằng năm nhằm phát huy truyền thống và ý thức trách nhiệm của toàn xã hội trong việc bảo vệ di sản dân tộc.

Ngày 19/9/1954 tại đền Giếng thuộc Khu di tích lịch sử Đền Hùng, nói chuyện với các cán bộ, chiến sĩ thuộc Đại đoàn Quân Tiên Phong (nay là Sư đoàn 308) khi hành quân về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Đến nay, lời căn dặn lịch sử ấy vẫn truyền cảm hứng cho khát vọng xây dựng và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; gợi nhớ và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống thiêng liêng đã hun đúc nên hồn cốt của dân tộc Việt Nam.

Đối với Phú Thọ, vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi phát tích của nhà nước Văn Lang, trách nhiệm này càng trở nên thiêng liêng. Sau khi sáp nhập, tỉnh trở thành một “bảo tàng sống” về lịch sử - văn hóa dân tộc. Theo thống kê, tỉnh Phú Thọ hiện có 2.778 di tích, trong đó có 980 di tích được xếp hạng với 6 di tích quốc gia đặc biệt. Về di sản phi vật thể, tỉnh có gần 2.000 di sản, nổi bật là 5 di sản được UNESCO ghi danh.

Đông đảo người dân và du khách tham dự Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm Bính Ngọ 2026.

Trong hệ thống di sản đồ sộ, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương giữ vị trí trung tâm, là biểu tượng thiêng liêng kết nối cộng đồng. Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2012, di sản này được tỉnh tập trung đầu tư tôn tạo tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Hằng năm, Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng được tổ chức với quy mô quốc gia, kết hợp hài hòa yếu tố truyền thống và hiện đại.

Sự kiện này trở thành điểm hẹn tâm linh đặc sắc, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và thu hút hàng triệu lượt du khách trong và ngoài nước về hành hương. Lễ hội Đền Hùng được đánh giá là một trong các lễ hội mẫu mực cả nước, góp phần làm rạng rỡ trang sử vàng của dân tộc. Hòa trong dòng người đến thăm Khu di tích lịch sử Đền Hùng dịp Giỗ Tổ năm Bính Ngọ 2026 vừa qua, bà Bùi Thị Mơ - xã Kim Bôi chia sẻ: "Năm nào tôi cũng cùng gia đình về Đền Hùng dâng hương, nhưng năm nay thấy không khí lễ hội rộn ràng hơn hẳn sau khi sáp nhập 3 tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Cảnh quan từ chân núi lên đến Đền Thượng được duy trì chỉnh trang sạch đẹp, quy hoạch gọn gàng, giúp người dân chúng tôi đi lại thuận tiện và cảm thấy rất trang nghiêm, trân trọng truyền thống, văn hóa cội nguồn".

Bên cạnh tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan Phú Thọ cũng là một thành tựu nổi bật trong công tác bảo tồn. Từ danh sách cần bảo vệ khẩn cấp năm 2011, Hát Xoan đã chuyển sang danh sách di sản đại diện của nhân loại vào năm 2017. Tỉnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ các phường Xoan gốc, phục dựng không gian biểu diễn và tổ chức truyền dạy trong cộng đồng. Ngoài ra, Phú Thọ còn là vùng lan tỏa của các di sản khác như hát Ca trù, nghi lễ và trò chơi kéo co, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.

Chia sẻ về công tác tham mưu và quản lý di sản văn hóa trên địa bàn, đồng chí Phạm Việt Nga - Phó trưởng Phòng Quản lý Di sản văn hóa (Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch) cho biết, việc thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù trong lĩnh vực di sản văn hóa được tỉnh quan tâm. Ban hành các cơ chế hỗ trợ đầu tư tu bổ di tích, quy định mức hỗ trợ cho người trông coi di tích. Đặc biệt, mô hình “Xã hội hóa bảo tồn Hát Xoan” được đánh giá là điển hình toàn quốc trong việc huy động nguồn lực từ doanh nghiệp và Nhân dân. Công tác kiểm kê, số hóa tư liệu di sản cũng được đẩy mạnh nhằm phục vụ giáo dục và phát triển du lịch.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những khó khăn trong bảo tồn và phát huy giá trị của di sản, di tích văn hóa. Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, xây dựng hồ sơ trình cấp thẩm quyền công nhận thêm các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và phối hợp trình hồ sơ Mo Mường đề nghị UNESCO ghi danh. Đồng thời, định hướng phát triển các tuyến du lịch văn hóa - tâm linh như tuyến về cội nguồn: Đền Hùng - Đền Lăng Sương - Đền Mẫu Âu Cơ. Việc gắn kết di sản với đời sống đương đại thông qua các lễ hội truyền thống như Lễ hội Tây Thiên, Lễ hội Trò Trám và các làng nghề như gốm Hương Canh, nón lá Sai Nga sẽ giúp định hình bản sắc vùng trung du - miền núi phía Bắc. Mục tiêu cốt lõi là biến di sản thành tài sản, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và nâng cao đời sống Nhân dân địa phương.

Khắc sâu lời dạy của Bác Hồ, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Phú Thọ đã và đang bảo tồn bền vững các giá trị di sản, để tinh hoa văn hóa Đất Tổ mãi là niềm tự hào và nguồn lực phát triển cho mai sau.

Hương Lan

Nguồn Phú Thọ : https://baophutho.vn/khoi-day-cac-gia-tri-di-san-van-hoa-vung-dat-to-253850.htm