Khơi dậy tình yêu văn hóa dân tộc qua sắc màu thổ cẩm

2 giờ trướcBài gốc

Nét đẹp trang phục dân tộc trong giờ học tại Trường thông Dân tộc nội trú THPT Nam Quảng Trị - Ảnh: K.S

Thay đổi nhận thức, lan tỏa bản sắc

Thực hiện chủ trương bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, các trường học vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Trị đã cụ thể hóa nội dung này vào nội quy, quy chế ứng xử. Tại Trường phổ thông Dân tộc nội trú THPT Nam Quảng Trị (đóng tại phường Quảng Trị), học sinh mặc trang phục truyền thống vào thứ 2, thứ 5 hằng tuần và các dịp lễ lớn. Nhờ đó, những bộ thổ cẩm ngày càng trở nên gần gũi, hiện diện sinh động trong môi trường học đường.

Thầy giáo Nguyễn Thế Long, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết đơn vị đã lồng ghép nội dung tìm hiểu trang phục truyền thống vào các tiết giáo dục địa phương, hoạt động trải nghiệm. Đồng thời, Đoàn trường thành lập các câu lạc bộ văn hóa, tổ chức hội thi trình diễn nhằm tăng cường sự gắn kết, tôn trọng sự khác biệt văn hóa giữa người Vân Kiều và Pa Kô. Những hoạt động này đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của học sinh. Từ tâm lý e dè hoặc chỉ mặc trang phục dân tộc một cách đối phó theo quy định, các em đã dần chuyển sang yêu thích và tự nguyện gìn giữ.

Việc duy trì nền nếp mặc trang phục dân tộc trong học đường không chỉ góp phần bảo tồn nét đẹp truyền thống mà còn khơi dậy lòng tự hào, ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với di sản văn hóa do ông cha để lại. Em Hồ Thị Phượng, học sinh lớp 10A4, chia sẻ: “Mặc trang phục truyền thống, em cảm nhận rõ mình đang mang theo lịch sử, văn hóa và tâm hồn của dân tộc. Mỗi họa tiết, màu sắc đều chứa đựng giá trị tinh thần được đúc kết qua nhiều thế hệ. Điều đó giúp em tự tin hơn khi giao lưu, giới thiệu về quê hương với bạn bè, thầy cô”.

Gắn giáo dục với bảo tồn cộng đồng

Trường tiểu học và THCS A Xing (xã Lìa) là đơn vị tiêu biểu trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Vân Kiều, Pa Kô. Nhà trường triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm 100% học sinh có trang phục truyền thống mà không gây áp lực kinh tế cho gia đình.

Học sinh Trường tiểu học và THCS A Xing biểu diễn văn nghệ trong trang phục dân tộc - Ảnh: K.S

Thầy giáo Nguyễn Mai Trọng, Hiệu trưởng nhà trường, khẳng định: “Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với phụ huynh và chính quyền để vận động gia đình tận dụng trang phục sẵn có. Với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nhà trường kết nối các nguồn tài trợ nhằm hỗ trợ kinh phí may mặc. Việc này không chỉ góp phần tạo nên nét đẹp sư phạm mà còn lan tỏa ý thức bảo tồn văn hóa địa phương”.

Ý thức gìn giữ bản sắc cũng lan tỏa đến những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt. Em Hồ Thị Phết, học sinh lớp 9B, chia sẻ: “Bộ trang phục em đang mặc do anh trai tặng từ nguồn hỗ trợ của nhà hảo tâm. Em luôn giữ gìn cẩn thận, giặt sạch, cất nơi khô ráo để sử dụng lâu dài. Mỗi khi mặc trang phục truyền thống đến trường, em thấy tự hào vì đang góp phần giữ gìn nét đẹp dân tộc”.

Bên cạnh đó, vai trò “truyền lửa” của đội ngũ giáo viên là người dân tộc thiểu số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thầy giáo Hồ Văn Hun, giáo viên tiểu học, Trường tiểu học và THCS A Xing, là một trong số cán bộ, giáo viên thường xuyên mặc trang phục dân tộc khi đứng lớp. Thầy chia sẻ: “Khoác lên mình trang phục dân tộc không chỉ là cách tôn vinh truyền thống mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về cội nguồn trong thời đại mới. Tôi luôn tìm hiểu kỹ ý nghĩa của các hoa văn để chia sẻ với học sinh, giúp các em hiểu rằng mỗi bộ trang phục là một tác phẩm nghệ thuật. Từ đó, các em tự nguyện quay về với những giá trị truyền thống”.

Việc đưa trang phục truyền thống vào trường học vùng cao Quảng Trị đã góp phần nuôi dưỡng lòng tự tôn dân tộc bền vững trong học sinh. Khi tự tin khoác lên mình sắc màu thổ cẩm, các em cũng trở thành những “sứ giả” góp phần ngăn chặn sự mai một văn hóa trong nhịp sống hiện đại. Mô hình này cần được tiếp tục khuyến khích, nhân rộng để bảo tồn bản sắc một cách hiệu quả.

Sự thay đổi rõ nét tại Trường tiểu học và THCS A Xing là không gian học đường ngày càng trở nên sinh động, đậm đà bản sắc văn hóa. Việc giáo viên và học sinh cùng mặc trang phục truyền thống đã tạo nên môi trường giáo dục thân thiện, góp phần xóa bỏ khoảng cách và thắt chặt tinh thần đoàn kết. Các em không còn xem trang phục dân tộc là cũ kỹ hay khác biệt, mà coi đó như một "bộ đồng phục đặc biệt". Từ sự gương mẫu của thầy cô, học sinh dần hình thành thói quen gìn giữ bản sắc một cách tự nhiên. Cách làm này giúp văn hóa dân tộc thẩm thấu vào đời sống học đường, góp phần rèn luyện nhân cách và ý thức trách nhiệm cho thế hệ trẻ.

Phát huy giá trị từ lợi thế địa phương

Trường tiểu học và THCS A Bung (xã La Lay) tận dụng lợi thế nằm trên địa bàn có Tổ hợp dệt thổ cẩm A Bung để nâng cao hiệu quả giáo dục. Nhà trường lồng ghép nội dung về thổ cẩm vào các tiết học trải nghiệm và sinh hoạt dưới cờ, giúp học sinh hiểu rõ ý nghĩa của từng loại hoa văn, màu sắc. Cách làm này không chỉ giúp học sinh ý thức hơn trong việc mặc đẹp mà còn tạo điều kiện để các em trực tiếp tham gia gìn giữ nghề truyền thống. Qua những buổi học ngoại khóa tại làng nghề, các em thêm hiểu giá trị của lao động, từ đó hình thành ý thức tự giác bảo tồn di sản của cha ông.

Học sinh Trường thông Dân tộc nội trú THPT Nam Quảng Trị tham gia sinh hoạt ngoại khóa trong trang phục truyền thống - Ảnh: K.S

Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS A Bung Lê Minh Ái cho biết, nhà trường định hướng tổ chức cho học sinh tham quan thực tế hoặc mời nghệ nhân đến trường truyền dạy kỹ thuật dệt cơ bản. Quy chế nhà trường cũng quy định cán bộ, giáo viên mặc trang phục có yếu tố thổ cẩm vào thứ 4 hằng tuần; đối với học sinh, các em được khuyến khích mặc áo thổ cẩm vào một ngày trong tuần hoặc trong các hoạt động tập thể, ngày lễ.

Em Hồ Nguyễn Bình Thảo, học sinh lớp 8A, bày tỏ: “Sau khi được tham quan tổ hợp dệt, tận mắt chứng kiến các cô, các bà tỉ mỉ từng đường tơ, em càng thấy trân trọng sản phẩm của quê hương mình. Khi mặc trang phục do chính đồng bào mình làm ra, em cảm thấy rất vui và tự hào. Em mong muốn ngày càng có nhiều người biết đến và yêu thích sản phẩm thổ cẩm quê hương”.

Những bộ thổ cẩm rực rỡ được học sinh mặc trong các buổi chào cờ hay dịp lễ hội, văn nghệ chính là hình ảnh sinh động thể hiện tình yêu, trách nhiệm đối với di sản quê hương. Thực tiễn từ các trường vùng cao cho thấy, giáo dục gắn với bản sắc dân tộc không chỉ góp phần hình thành nhân cách học sinh, mà còn đóng góp tích cực vào việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo tinh thần nghị quyết của Đảng.

Kô Kăn Sương

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/giao-duc/202605/khoi-day-tinh-yeu-van-hoa-dan-toc-qua-sac-mau-tho-cam-7f462fd/