Khói lửa Trung Đông bóp nghẹt 'yết hầu dầu mỏ' thế giới

4 giờ trướcBài gốc

Trong khói lửa và những tiếng nổ ngoài khơi Trung Đông, thủy thủ đoàn trên tàu chở dầu SKYLIGHT của Palau đã phải vội vã sơ tán sau khi con tàu bị tấn công gần cảng Khasab của Oman khiến 4 người bị thương. Chỉ ít lâu sau, một tàu chở dầu khác là MKD VYOM mang cờ Marshall Islands cũng trúng đạn và bốc cháy trước khi đám cháy được khống chế.

Những sự cố liên tiếp trên biển đã khiến ngành hàng hải quốc tế rơi vào tình trạng báo động khi căng thẳng quân sự lan rộng quanh eo biển Hormuz - yết hầu dầu mỏ của thế giới, lối ra duy nhất của dầu mỏ từ các nước vùng Vịnh như Kuwait, Iran, Iraq, UAE, Saudi Arabia.

Hiện hơn 1.000 tàu thương mại trị giá trên 25 tỷ USD đang mắc kẹt trong vùng biển Vịnh Ba Tư, chờ cơ hội đi qua eo biển chiến lược này. Theo Hiệp hội Thị trường Lloyd’s, khoảng một nửa số tàu bị kẹt là tàu chở dầu và khí đốt, cho thấy mức độ gián đoạn nghiêm trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Bà Sheila Cameron, Giám đốc điều hành Lloyd’s Market Association, cho biết các tàu hiện vẫn phải neo đậu hoặc di chuyển chậm ngoài khơi do rủi ro an ninh gia tăng. Từ đầu tháng 3 đến nay, chỉ khoảng 40 tàu đi qua được eo biển nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman - giảm mạnh chưa từng có so với lưu lượng bình thường.

Căng thẳng quân sự làm tê liệt vận tải biển

Sự đình trệ này diễn ra sau các cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, khiến nguy cơ trả đũa quân sự gia tăng và dấy lên lo ngại về an toàn hàng hải trong khu vực.

Dù Tehran phủ nhận việc đóng cửa eo biển, nhiều nguồn tin cho rằng lực lượng Islamic Revolutionary Guard Corps đã hạn chế đáng kể hoạt động tàu thuyền. Một chỉ huy của lực lượng này cho biết các tàu tuân thủ quy định hàng hải quốc tế vẫn có thể đi qua, nhưng các hãng vận tải cho rằng rủi ro hiện ở mức chưa từng có.

Tình hình càng phức tạp khi các công ty bảo hiểm hàng hải lớn tạm ngừng bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu hoạt động tại vùng Vịnh. Không có bảo hiểm, nhiều hãng vận tải buộc phải giữ tàu ngoài khu vực nguy hiểm hoặc trì hoãn hành trình.

Bên cạnh nguy cơ tấn công quân sự, tàu thuyền trong khu vực còn đối mặt với một mối đe dọa khác: nhiễu và giả mạo tín hiệu GPS trên diện rộng.

Các nhà phân tích hàng hải cho biết từ cuối tháng 2, hơn 1.000 tàu dân sự tại Vịnh Ba Tư đã gặp sự cố định vị do nhiễu tín hiệu vệ tinh. Dữ liệu giám sát cho thấy nhiều tàu nhận tọa độ sai lệch, thậm chí bị hiển thị trên bản đồ điện tử như đang nằm trên đất liền, tại sân bay hoặc gần các cơ sở nhạy cảm.

Giới chuyên gia cho rằng tình trạng này liên quan đến việc các quốc gia vùng Vịnh sử dụng hệ thống tác chiến điện tử, có thể bao gồm Iran, UAE và Qatar. Những biện pháp gây nhiễu nhằm làm rối loạn hệ thống dẫn đường vệ tinh có thể phục vụ mục đích quân sự, nhưng đồng thời gây rủi ro lớn cho tàu thương mại.

Hệ quả là các hệ thống nhận dạng tự động AIS ghi nhận nhiều quỹ đạo bất thường như tàu chạy thành đường thẳng xuyên qua đất liền, hoặc vẽ thành vòng tròn trên biển - dấu hiệu điển hình của nhiễu tín hiệu.

Cơ quan an ninh hàng hải Joint Maritime Information Center đã nâng mức cảnh báo tại vùng biển Vịnh Oman lên “nghiêm trọng”, đồng thời cảnh báo nguy cơ tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái vẫn ở mức cao.

Số lượng tàu tập trung gần các cảng của UAE và dọc bờ biển Oman cũng tăng mạnh khi các hãng vận tải đều chờ đợi để nghe ngóng tình hình. Mật độ tàu dày đặc làm gia tăng nguy cơ va chạm trên một trong những tuyến hàng hải nhộn nhịp nhất thế giới.

Kinh tế toàn cầu chịu sức ép

Những biến động quanh eo Hormuz đang nhanh chóng lan sang thị trường năng lượng toàn cầu. Eo biển hẹp này vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới, tương đương khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày.

Lưu lượng tàu chở dầu qua khu vực được cho là đã giảm tới 90% so với trước các cuộc tấn công gần đây. Lo ngại nguồn cung bị gián đoạn đã đẩy giá Brent lên khoảng 85 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa năm 2024.

Các chuyên gia năng lượng cảnh báo nếu tình trạng bất ổn kéo dài, giá dầu có thể tăng lên 100 USD/thùng, thậm chí 140 USD trong kịch bản xấu nhất.

Cuộc khủng hoảng cho thấy mức độ mong manh của chuỗi cung ứng toàn cầu trước các cú sốc địa chính trị tại những “nút thắt” hàng hải chiến lược.

Nếu tuyến vận tải qua eo Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, chi phí năng lượng và vận tải có thể tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và ảnh hưởng tới nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng.

Trong khi đó, ngoài khơi Trung Đông, hàng trăm con tàu vẫn đang lặng lẽ neo đậu giữa biển, chờ tín hiệu an toàn để tiếp tục hành trình qua một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất hành tinh.

Kiều Thoan Thu

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/khoi-lua-trung-dong-bop-nghet-yet-hau-dau-mo-the-gioi-736521.html